ලංකා බැංකුවේ 'Green Bond' එකෙන් ආයෝජකයින්ට අලුත් පාරක්
ලංකා බැංකුවේ නවතම හරිත බැඳුම්කරය මගින් 10.50% ක පොලියක් පිරිනමයි. මෙය ආයෝජනයට සුදුසුද? අවදානම් මොනවාද? සම්පූර්ණ විස්තරය මෙතැනින්.
ලංකා බැංකුවේ 'Green Bond' එකෙන් ආයෝජකයින්ට අලුත් පාරක්
ශ්රී ලංකාවේ මූල්ය ක්ෂේත්රයේ යම් පිබිදීමක් සනිටුහන් කරමින්, ලංකා බැංකුව (BOC) සිය පළමු Basel III අනුකූල Tier II 'තිරසාර බැඳුම්කරය' (Sustainability Bond) කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළේ නිල වශයෙන් ලැයිස්තුගත කළේය. මෙය හුදෙක් ආයතනික පුවතක් පමණක් නොවේ; පශ්චාත් අර්බුද ආර්ථිකය තුළ දේශීය බැංකු නැවත නැගී සිටීමට උත්සාහ කරන ආකාරය පෙන්නුම් කරන ප්රබල සංඥාවකි.
රාජ්ය බැංකුවක් විසින් සිදු කළ විශාලතම නිකුතුව මෙය වන අතර, එමගින් රැස් කරගත් ප්රාග්ධනය දේශගුණික විපර්යාසවලට ඔරොත්තු දීම සහ සමාජීය ආරක්ෂණ ජාලයන් ශක්තිමත් කිරීම වෙනුවෙන් යොදවනු ඇත. නමුත් දේශීය සහ විදේශීය ආයෝජකයින්ට මෙය අලුත් අවස්ථාවක් මෙන්ම යම් අවදානමක් සහිත ආයෝජනයකි.
මොකක්ද මේ "Basel III Tier II Sustainability Bond" එක?
මෙම බැඳුම්කරයේ උපාය මාර්ගික වැදගත්කම තේරුම් ගැනීමට මෙහි ඇති තාක්ෂණික කරුණු සරලව විමසා බලමු.
- ආරක්ෂිත ආවරණය (Basel III Compliant): මෙය ජාත්යන්තර බැංකු නීතිවලට අනුකූලව බැංකුවේ ප්රාග්ධනය ශක්තිමත් කිරීමට ගත් පියවරකි. මෙහිදී බැංකුව මුදල් ණයට ගන්නේ ව්යාපෘති සඳහාම පමණක් නොව, අනාගත ආර්ථික අර්බුදවලට ඔරොත්තු දීම සඳහා තම ආරක්ෂිත ස්ථරය (Capital Buffer) තර කර ගැනීමටයි.
- අරමුණ (Sustainability Label): සාමාන්ය ණය ගැනීම් වගේ නෙවෙයි, මෙයින් ලැබෙන මුදලින් 75%ක් කුඩා හා මධ්ය පරිමාණ ව්යාපාර (MSMEs) දියුණු කිරීමට සහ සෞඛ්ය පහසුකම් නැංවීමට වෙන් කෙරේ. ඉතිරි 25% පුනර්ජනනීය බලශක්තිය වැනි හරිත ව්යාපෘති සඳහා යොදවනු ඇත.
- අවදානම (Tier II Subordination): ආයෝජකයින් සැලකිලිමත් විය යුතුම කරුණ මෙයයි. මෙය "ප්රමුඛතාවය අඩු" (Subordinated) ණය කාණ්ඩයකට අයත් වේ. එනම්, බැංකුවට යම් හෙයකින් අර්බුදයක් ඇති වුවහොත්, තැන්පත්කරුවන්ට මුදල් ගෙවූ පසුවයි මේ බැඳුම්කර හිමියන්ට මුදල් ගෙවන්නේ.
ආයෝජකයින් දැනගත යුතු වාසි සහ අවාසි
ලංකාවේ මුදල් ආයෝජනය කිරීමට බලාපොරොත්තු වන අයට මෙය සංකීර්ණ තත්ත්වයකි.
වාසිය: ඉහළ පොලී අනුපාත මෙම බැඳුම්කර සඳහා 10.50% ක ස්ථාවර පොලියක් හෝ භාණ්ඩාගාර බිල්පත්වලට වඩා 2% ක වැඩි පාවෙන පොලී අනුපාතයක් (Floating Rate) හිමි වේ. 2024 දී උද්ධමනය 2.5% මට්ටමේ පවතින බැවින්, රුපියල් (LKR) අතැතිව සිටින දේශීය ආයෝජකයින්ට මෙය උද්ධමනයට එරෙහිව හොඳ ප්රතිලාභයකි.
අවදානම: විනිමය අනුපාතය කෙසේ වෙතත්, ඔබ පවුම් (GBP) හෝ ඩොලර් මාරු කර ආයෝජනය කිරීමට සිතන්නේ නම් දෙවරක් සිතිය යුතුය. පොලී අනුපාතය ඉහළ වුවත්, වසර 5ක් ඇතුළත රුපියලේ අගය පහළ ගියොත් (Depreciation), අවසානයේදී ඔබට අතින් පාඩු විය හැක.
- මූල්ය උපදෙස: මෙය විදේශ මුදල් ඉපැයීමේ මාර්ගයකට වඩා, දේශීය බැංකු පද්ධතිය ස්ථාවර කිරීමේ පියවරක් ලෙස දැකීම වඩාත් නිවැරදියි. ඔබ ලංකාවට එවන මුදල්වල ආරක්ෂාවට මෙය වැදගත් වුවත්, දිගුකාලීන වගකීම් සඳහා මිස කෙටි කාලීන ලාභ සඳහා විදේශ මුදල් මාරු කිරීම නුවණට හුරු නැත.
හරිත ව්යාපෘති: බැංකුවල අලුත් ප්රවණතාවය
සාම්ප්රදායික ණය ලබා ගැනීමේ ක්රම සීමා වී ඇති මොහොතක, ශ්රී ලංකාවේ ආයතන දැන් "Thematic Bonds" (හරිත හා සමාජීය බැඳුම්කර) වෙත යොමු වී ඇත. ජාත්යන්තර ආයෝජකයින්ට 'ESG' (පරිසර, සමාජ සහ පාලන) ව්යාපෘති සඳහා මුදල් යෙදවීමට විශේෂ කැමැත්තක් සහ නීතිමය බැඳීමක් ඇත. එනිසා මෙය හුදෙක් ප්රතිරූපය ගොඩනැගීමක් (PR) නොව, ප්රාග්ධනය සොයා ගැනීමට ඇති අත්යවශ්ය මාර්ගයක් වී තිබේ.
සැලකිලිමත් විය යුතු කරුණු
මෙම ලැයිස්තුගත කිරීම ඓතිහාසික වුවත්, විවේචනාත්මකව බැලීම වැදගත්ය.
- ක්රියාත්මක කිරීමේ ගැටළු: "තිරසාර" (Sustainability) යන ලේබලය යටතේ ලබා ගන්නා මුදල් සැබවින්ම එම ව්යාපෘති සඳහාම යෙදවෙනවාද යන්න ගැන දැඩි විගණනයක් අවශ්යය. එසේ නොමැති නම් පරණ ණය පියවීමට අලුත් නමින් ණය ගැනීමක් පමණක් සිදුවිය හැක.
- Bail-In අවදානම: බැංකුව බරපතල ලෙස කඩා වැටීමේ අවදානමක් ඇති බව මහ බැංකුව තීරණය කළහොත්, මෙම බැඳුම්කරවල වටිනාකම කපා හැරීමට හෝ ඒවා බැංකුවේ කොටස් (Equity) බවට පත් කිරීමට ඉඩ ඇත. මෙය Basel III නීතිවල සාමාන්ය ලක්ෂණයක් වුවත්, කුඩා ආයෝජකයින්ට මෙය විශාල අවදානමකි.
ඔබ ආයෝජනය කළත් නැතත්, ලංකා බැංකුව Tier II ප්රාග්ධනය හරහා ශක්තිමත් වීම සමස්ත මූල්ය පද්ධතියේම ස්ථාවරත්වයට වැදගත් වේ. එය ඔබ ලංකාවට එවන මුදල්වල සුරක්ෂිතභාවය තහවුරු කිරීමට ගත් ධනාත්මක පියවරකි.
වීඩියෝව: මෙම ඓතිහාසික බැඳුම්කර නිකුතුව පිළිබඳ කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළේ පැවති උත්සවය සහ ව්යාපාරික ප්රතිචාර පහත වීඩියෝවෙන් නැරඹිය හැකිය. ... BOC Sustainable Bonds Oversubscribed ...
මූලාශ්රය (Source): http://bizenglish.adaderana.lk/boc-rings-the-bell-for-sri-lankas-largest-sustainability-bond-issue-in-history/