පොලී අනුපාතය 3.75% ම යි: උද්ධමනය පාලනයට දැඩි තීරණයක්

පොලී අනුපාතය 3.75% ම යි: උද්ධමනය පාලනයට දැඩි තීරණයක්

එංගලන්ත මහ බැංකුව (Bank of England) එරට පොලී අනුපාතය 3.75% මට්ටමේම රඳවා ගැනීමට තීරණය කර තිබෙනවා. ණය ලබා ගැනීමේ පිරිවැය (borrowing costs) ඉක්මනින් පහළ යනු ඇතැයි බලාපොරොත්තුවෙන් සිටි බොහෝ දෙනාට මෙය මඳක් බලාපොරොත්තු කඩ කරන පුවතක් විය හැකියි. පසුගිය කාලයේ ආර්ථිකයේ තිබුණු දැඩි අස්ථාවරත්වය යම් තරමකට සමනය වී ඇතත්, "sticky inflation" හෙවත් පහළ යාමට මැලිකමක් දක්වන උද්ධමනය තවමත් අභියෝගයක් වී තිබෙන බවයි පෙනෙන්නට තිබෙන්නේ.

මීට ප්‍රධානතම හේතුව ලෙස මහ බැංකුව දක්වන්නේ ශක්තිමත් වැටුප් වර්ධනයයි (robust wage growth). එක් පැත්තකින් එදිනෙදා වියදම් පාලනය කරගැනීමත්, අනෙක් පැත්තෙන් ලංකාව සමඟ පවතින මූල්‍ය බැඳීම් කළමනාකරණය කරගැනීමත් යන කාරණා දෙක මැද සිටින අපට මෙය බලපාන්නේ කෙසේද?

"නිදහස් මුදල්" යුගයේ අවසානය (The End of "Free Money")

ආයෝජකයින් දැන් තේරුම් අරගෙන ඉන්නේ පොලී අනුපාත කප්පාදුවක් ළඟදීම සිදු නොවෙන බවයි. රටේ ප්‍රධාන උද්ධමනය (headline inflation) එහි උපරිම අගයන්ගෙන් පහළට පැමිණියත්, ආර්ථිකයේ අභ්‍යන්තර පීඩනය තවමත් පවතින බව මහ බැංකුවේ අදහසයි.

අපි දැන් අත්විඳිමින් සිටින්නේ 2010 දශකයේ තිබුණු "Free Money" හෙවත් බිංදුවට ආසන්න පොලී අනුපාත යුගයේ අවසානයයි. 3% - 4% අතර පොලී අනුපාතයක් නව සාමාන්‍ය තත්ත්වය (new normal) බවට පත්වෙමින් තිබෙනවා. ශ්‍රම බලකායේ සිදුවන ව්‍යුහාත්මක වෙනස්කම් සහ ගෝලීය සැපයුම් ජාලවල (supply chains) නව ප්‍රවණතා නිසා ප්‍රාග්ධනය සඳහා යම් මිලක් ගෙවීමට සිදුවන ආර්ථික වටපිටාවකට ලෝකය හැඩගැසෙමින් පවතිනවා.

ඔබේ පසුම්බියට දැනෙන බලපෑම

පොලී අනුපාතය 3.75% හි රඳවා ගැනීම අපේ ප්‍රජාවට ආකාර දෙකකින් බලපානවා.

1. නිවාස ණය (Mortgages) හිමියන්ට පීඩනයක් ඔබ Variable rate mortgage එකක් ගෙවන අයෙක් නම් හෝ නැවත Refinance කිරීමට බලාපොරොත්තුවෙන් සිටින අයෙක් නම්, ඔබේ මාසික වාරිකය අඩුවීමක් බලාපොරොත්තු වෙන්න අමාරුයි. 2% ට අඩු පොලී අනුපාත තිබූ කාලය දැන් අවසන්.

• කළ හැකි දේ: පොලී අනුපාත කඩා වැටෙන තුරු බලා සිටීම අවදානම් විය හැකියි. බැංකු දැනටමත් තමන්ගේ Fixed deals සඳහා මෙම "Hold" තීරණය ඇතුළත් කර අවසන්.

2. ලංකාවට මුදල් යවන අයට වාසියක් (Remittances) සාමාන්‍යයෙන් එංගලන්තයේ පොලී අනුපාත ඉහළ මට්ටමක පවතින විට පවුම් (GBP) මුදල් ඒකකය ශක්තිමත් වෙනවා. විදෙස් ආයෝජකයින් වැඩි ප්‍රතිලාභ (yields) බලාපොරොත්තුවෙන් බ්‍රිතාන්‍ය දෙසට ආකර්ෂණය වීම මීට හේතුවයි.

• වාසිය: පවුම් (GBP) එක ශ්‍රී ලංකා රුපියලට (LKR) සාපේක්ෂව ශක්තිමත්ව පැවතීම නිසා, ඔබ මේ වෙලාවේ ලංකාවට මුදල් යවනවා නම් ඔබේ පවුම් වලට වැඩි රුපියල් වටිනාකමක් ලබාගන්න පුළුවන්.

ඇයි මහ බැංකුව වැටුප් වැඩිවීමට බය?

සේවකයින්ට වැඩි පඩි ලැබීම හොඳ දෙයක් වුණත්, මහ බැංකුව ඒ දෙස බලන්නේ "Wage-Price Spiral" නමැති ආර්ථික චක්‍රය හරහායි.

1. වැටුප් ඉහළ යයි: සේවකයින් රඳවා ගැනීමට සේවාදායකයින් (Employers) වැඩි වැටුප් ගෙවයි.
2. පිරිවැය වැඩි වෙයි: තම ලාභය ආරක්ෂා කරගැනීමට ව්‍යාපාරිකයින් භාණ්ඩ හා සේවාවල මිල ඉහළ දමයි.
3. උද්ධමනය දිගටම: බඩු මිල ඉහළ නිසා සේවකයින් නැවතත් වැඩි වැටුප් ඉල්ලයි.

පොලී අනුපාතය 3.75% හි තබා ගැනීමෙන් මහ බැංකුව උත්සාහ කරන්නේ ආර්ථිකය කඩා වැටීමට ඉඩ නොදී, ඉල්ලුම (demand) පාලනය කර මෙම චක්‍රය බිඳ දැමීමටයි.

අවදානම සහ අනාගතය

මේ තීරණය ගැන විවිධ මත පවතිනවා. මෙය "ඉතිරිකිරීම් ආරක්ෂා කරන පියවරක්" ලෙස සමහරු දකින විට, විචාරකයින් පෙන්වා දෙන්නේ ඉහළ පොලී අනුපාත නිසා කුඩා හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යාපාර (SMEs) අමාරුවේ වැටිය හැකි බවයි. ණය ලබාගෙන ව්‍යාපාර පුළුල් කිරීම අපහසු වන විට අලුතින් රැකියා බිහිවීමද සීමා වෙනවා.

කෙසේ වෙතත්, පොලී අනුපාත පහළ දමන නිශ්චිත දිනයක් ගැන අනාවැකි කීම අපහසුයි. ඉදිරි ගමන ඉතා කල්පනාකාරීව සහ ආර්ථික දත්ත මත පදනම්ව (data-dependent) සිදුවනු ඇති බව පැහැදිලියි.

මූලාශ්‍රය (Source): https://www.reuters.com/world/uk/inflation-wary-bank-england-set-keep-rates-hold-2026-02-02/