රටට සල්ලි එවන ගමන් ලාභත් ලබන 'Orange Bond' ගැන දන්නවාද?

රටට සල්ලි එවන ගමන් ලාභත් ලබන 'Orange Bond' ගැන දන්නවාද?

අපි හැමෝම දන්න සාමාන්‍ය ක්‍රමයක් තියෙනවා. අපි මහන්සි වෙලා පවුම් (Pounds) වලින් හම්බ කරනවා, පොඩි ගාණක් ඉතිරි කරනවා, ඊට පස්සේ ලංකාවේ ගෙදර අයට වියදමට සල්ලි යවනවා. එහෙමත් නැත්නම් කවදාහරි වටිනාකමක් එයි කියලා හිතාගෙන ඉඩම් කෑල්ලක් අරගෙන නිකන් දාලා තියෙනවා.

ඒත් ඔබ යවන මුදල් වලින් එකවර වැඩ දෙකක් කරගන්න පුළුවන් නම් කොහොමද? ලංකාවේ කාන්තාවන් සවිබල ගන්වන අතරම, පරිසරයත් රැකගෙන, ඔබටත් අමතර ආදායමක් (Return) උපයා දෙන ක්‍රමයක් තිබුණොත්?

අන්න එතැනදී තමයි "Orange Bond" කරළියට එන්නේ.

කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළ (CSE) විසින් හඳුන්වා දෙන මෙම නවතම ආයෝජන අවස්ථාව විශේෂයෙන්ම ඉලක්ක කරන්නේ විදෙස්ගත ශ්‍රී ලාංකික වෘත්තිකයන්වයි. මෙය හුදෙක් මුදල් ඉතිරි කිරීමක් පමණක් නොවෙයි, සදාචාරාත්මක ආයෝජනයක් (Ethical Investment) ලෙස මෙය වැදගත් වෙන්නේ ඇයි කියලා අපි බලමු.

මොකක්ද මේ Orange Bond එකක් කියන්නේ?

සරලවම කිව්වොත්, මෙය පරිසරය වෙනුවෙන් තියෙන Green Bond එකක් සහ සමාජ සුබසාධනය වෙනුවෙන් තියෙන Social Bond එකක් එකතු වුනා වගේ වැඩක්. මෙහි "Orange" හෙවත් තැඹිලි පාටින් නියෝජනය වෙන්නේ ස්ත්‍රී පුරුෂ සමානාත්මතාවය සඳහා එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය (UN) භාවිතා කරන වර්ණයයි.

මේ හරහා සිදුවෙන්නේ කාන්තාවන් මූලික කරගත් තිරසාර ව්‍යාපාර හෝ දේශගුණික විපර්යාසවලට ඔරොත්තු දෙන ව්‍යාපෘති සඳහා ණය සුරැකුම්පත් (Debt securities) නිකුත් කිරීමයි. උදාහරණයක් විදියට කාන්තාවන් මෙහෙයවන පරිසර හිතකාමී කෘෂිකාර්මික ව්‍යාපෘති හෝ පිරිසිදු බලශක්ති ව්‍යාපාර (Clean Energy) මේ හරහා දියුණු කෙරෙනවා.

ලංකාවේ ආයෝජනය කරන්න හිතන අයට වැදගත් කරුණු 5ක්

ඔබ ලන්ඩන් වල හෝ වෙනත් විදෙස් රටක සිටින වෘත්තිකයෙක් නම්, ඔබේ ආයෝජන කළඹ (Portfolio) ලංකාව තුළත් පුළුල් කරගන්න මේක හොඳ අවස්ථාවක්.

1. මෙය ආධාර දීමක් නෙවෙයි, ආයෝජනයක් මේක අපි කාටවත් දෙන පරිත්‍යාගයක් නෙවෙයි. ඔබ මෙතැනදී කරන්නේ බොන්ඩ් (Bond) එකක් මිලදී ගැනීමයි. ඒ කියන්නේ ඔබ යම් සමාගමකට හෝ ව්‍යාපෘතියකට නිශ්චිත කාලයකට මුදල් ණයට දෙනවා. ඊට ප්‍රතිලාභ විදියට ඔබේ මුල් මුදල සහ පොලිය නැවත ලැබෙනවා. මෙය හුදෙක් උදව් කිරීමක් නොව "ධනය ගොඩනැගීමක්" (Building Wealth).

2. විනිවිදභාවය ගැන තියෙන බිය නැති කිරීම විදෙස්ගත වෙලා ඉන්න අපිට තියෙන ලොකුම ප්‍රශ්නයක් තමයි, "අපි යවන සල්ලි වලට ඇත්තටම මොකද වෙන්නේ?" කියන එක. මේ Orange Bond ව්‍යුහය සකස් කරලා තියෙන්නේ Verified Impact Metrics හෙවත් තහවුරු කරන ලද දත්ත මත පදනම්වයි. Impact Investment Exchange (IIX) ආයතනය මැදිහත් වෙලා මේ ව්‍යාපෘතිවල ප්‍රතිඵල මනින නිසා, නිකම්ම කවුරුහරි කියන වචනයක් විශ්වාස කරනවාට වඩා එහා ගිය විනිවිදභාවයක් මෙතන තියෙනවා.

3. විදෙස්ගත වෘත්තිකයන්ටම ගැලපෙන ලෙස CSE එක දන්නවා මේ වගේ ව්‍යාපෘතිවල ලොකුම ආයෝජකයින් වෙන්න පුළුවන් විදෙස්ගත ශ්‍රී ලාංකිකයින් කියලා. සාමාන්‍යයෙන් අවිධිමත් ක්‍රමවලින් ලංකාවට එන මුදල්, විධිමත් සහ සදාචාරාත්මක ආයෝජන මාර්ගවලට යොමු කිරීම තමයි මෙහි අරමුණ.

4. කාන්තාවන් සහ දේශගුණය: ඉලක්ක දෙකක් එකවර ශ්‍රී ලංකාව උත්සාහ කරන්නේ මේ ක්ෂේත්‍රයේ කලාපීය මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත්වෙන්නයි. මේ හරහා ඔබ ආයෝජනය කරන මුදල්, හරිත ආර්ථිකයක් (Green Economy) ගොඩනගන්න වගේම කාන්තාවන්ට ආර්ථිකය තුළ නිසි තැන ලබා දෙන්නත් දායක වෙනවා.

5. නීතිමය ආරක්ෂාව (Regulatory Safety) මේවා කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළේ (CSE) ලැයිස්තුගත වන නිසා, පුද්ගලික මට්ටමින් යාලුවෙකුගේ ව්‍යාපාරයකට සල්ලි දානවා වගේ නෙවෙයි. මෙතැනදී නියාමන අධීක්ෂණයක් (Regulatory oversight) සහ ආරක්ෂිත භාවයක් ලැබෙනවා.

Pro Tip: ආයෝජනයට පෙර සැලකිලිමත් වන්න

කිසිම දෙයකට ඇස් වහගෙන පනින්න එපා. මේ ක්‍රමවේදය කොච්චර හොඳ වුනත්, බොන්ඩ් එක නිකුත් කරන ආයතනය (Issuer) ගැන හොයලා බලන්න. ඔවුන්ගේ ණය ශ්‍රේණිගත කිරීම (Credit rating) කොහොමද? ඔබට ලංකාවේ කොටස් තැරැව්කරුවෙක් (Stockbroker) ඉන්නවා නම් (ලංකාවේ ආයෝජනය කරනවා නම් අනිවාර්යයෙන්ම ඉන්න ඕන), ඔවුන්ගෙන් ඉදිරියට එන්න තියෙන "Orange Bond Listings" ගැන විමසන්න.

අවසාන තීරණය (The Verdict)

මෙය ශ්‍රී ලංකාව තැබූ ඉතා දියුණු පියවරක්. විදෙස්ගතව සිටින ඔබට, හුදෙක් 'පිනට යමක් දෙනවාට' වඩා එහා ගිය වෘත්තීය මට්ටමේ මැදිහත් වීමක් මව්බිම වෙනුවෙන් කරන්න මේකෙන් අවස්ථාව ලැබෙනවා. මෙය "හෘද සාක්ෂියක් ඇති ආයෝජනයක්" (Capital with a conscience) ලෙස හඳුන්වන්න පුළුවන්.

ඉදිරියේදී වෙළඳපොළට එන මෙවැනි අලුත් ආයෝජන අවස්ථා ගැන අපි SiBuzz හරහා ඔබව දැනුවත් කරන්නම්.

මූලාශ්‍රය (Source): https://www.ft.lk/front-page/Sri-Lanka-emerging-hub-for-gender-climate-impact-capital-IIX-COO/44-788239