බ්රිතාන්යයේ වෛද්ය සිහිනයට කණකොකා හඬන නව NHS නීතිය මෙන්න
බ්රිතාන්යයේ වෛද්ය සිහිනය බොඳ වෙයිද? 2026 සිට ක්රියාත්මක වන නව පනත මගින් NHS පුහුණුව සඳහා දේශීය වෛද්යවරුන්ට ප්රමුඛත්වය දෙන අයුරු සහ ශ්රී ලාංකික වෛද්යවරුන්ට ඉන් ඇතිවන බලපෑම ගැන සම්පූර්ණ විග්රහය කියවන්න.
බ්රිතාන්යයේ වෛද්ය සිහිනයට කණකොකා හඬන නව NHS නීතිය මෙන්න
2026 ජනවාරි 13 වන දින බ්රිතාන්ය පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කළ නව හදිසි පනත් කෙටුම්පතක් (Emergency Legislation) සමඟ NHS වෛද්ය පුහුණුව සඳහා පැවති "විවෘත වෙළඳපොල" (Open-market) ක්රමය නිල වශයෙන් අවසන් විය. 'Medical Training (Prioritisation) Bill' ලෙස හඳුන්වන මෙම පනත හුදෙක් යෝජනාවක් පමණක් නොවේ; මෙය 2026 බඳවා ගැනීමේ චක්රයේ සිටම ක්රියාත්මක කිරීමට සැලසුම් කළ තීරණාත්මක නීතියකි.
විශේෂයෙන්ම බ්රිතාන්යයට පැමිණීමට බලාපොරොත්තුවෙන් සිටින හෝ මෑතකදී සංක්රමණය වූ ශ්රී ලාංකික වෛද්යවරුන්ට මෙය අතිශය තීරණාත්මක හැරවුම් ලක්ෂ්යයකි. 2019 වසරේදී Resident Labour Market Test (RLMT) ඉවත් කිරීමත් සමඟ ජාත්යන්තර වෛද්ය උපාධිධාරීන්ට (IMGs) බ්රිතාන්ය උපාධිධාරීන් සමඟ සමාන මට්ටමෙන් තරඟ කිරීමට ලැබුණු අවස්ථාව මෙමගින් අවලංගු වේ.
මෙම නව වෙනස ශ්රී ලාංකික වෛද්ය ප්රජාවට බලපාන ආකාරය, ඉන් සුරක්ෂිත වන්නේ කවුරුන්ද සහ සැඟවුණු අවදානම් පිළිබඳව ගෙන එන උපායමාර්ගික විග්රහයයි මේ.
මූලික වෙනස: දෙවන පෙළ බඳවා ගැනීමේ ක්රමය (Two-Tier Recruitment)
බ්රිතාන්ය රජය මෙම පනත ගෙන ඒමට මූලික හේතුව ලෙස දක්වන්නේ "Workforce Sovereignty" හෙවත් දේශීය ශ්රම බලකායට ප්රමුඛත්වය දීම සහ වාර්ෂිකව පවුම් බිලියන 4ක් පමණ වන බදු මුදල් ආයෝජනය ආරක්ෂා කර ගැනීමයි. මෙහි ප්රායෝගික ප්රතිඵලය වන්නේ Specialty Training සහ Foundation Programme සඳහා බඳවා ගැනීමේදී ව්යවස්ථාපිතවම මට්ටම් දෙකක ක්රමවේදයක් (Two-tier system) ඇති වීමයි.
මීට පෙර (2019–2025): මෙතෙක් පැවතියේ දක්ෂතාවය මත පදනම් වූ විවෘත තරඟයකි. GMC ලියාපදිංචිය සහ වීසා සුදුසුකම් ලැබූ පසු ඕනෑම ශ්රී ලාංකික වෛද්යවරයෙකුට බ්රිතාන්ය උපාධිධාරීන් සමඟ කෙලින්ම තරඟ කිරීමට හැකි විය. ඉහළ MSRA ලකුණු හෝ සම්මුඛ පරීක්ෂණ කුසලතා මත Cardiology හෝ Radiology වැනි තරඟකාරී අංශවලට පවා තේරී පත්වීමට ඔවුන්ට අවස්ථාව තිබුණි. මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස තරඟකාරීත්වය ඉහළ ගිය අතර (එක් පුරප්පාඩුවකට අයදුම්කරුවන් 1.4 සිට 3.5 දක්වා), පුහුණු අවස්ථා අහිමි වූ බ්රිතාන්ය වෛද්යවරුන් සංඛ්යාව ඉහළ ගියේය.
නව තත්ත්වය (2026 සිට ඉදිරියට): දැන් ක්රියාත්මක වන්නේ "දේශීයත්වයට මුල්තැන" දීමේ ප්රතිපත්තියයි (Statutory Prioritisation).
- නව නීතිය: එක්සත් රාජධානියේ උපාධිධාරීන්, අයර්ලන්ත උපාධිධාරීන් සහ නිශ්චිත නිදහස් කිරීම් ලත් කණ්ඩායම්වලට පුරප්පාඩු සඳහා ප්රථම අවස්ථාව (First Refusal) හිමි වේ.
- ක්රියාත්මක වන ආකාරය:
- Round 1 (ප්රමුඛතාවය): බ්රිතාන්ය/EEA උපාධිධාරීන් සහ "සැලකිය යුතු NHS පළපුරුද්දක්" (Significant NHS Experience) ඇති අයට පිරිනැමේ.
- Round 2 (ඉතිරි වන අවස්ථා): පුළුල් IMG කාණ්ඩයට (ශ්රී ලාංකිකයින් ඇතුළුව) විවෘත වන්නේ පළමු වටයෙන් ඉතිරි වන පුරප්පාඩු පමණි.
2026 බඳවා ගැනීම් සඳහා මෙය "Offer Stage" එකේදීත්, 2027 සිට "Shortlisting Stage" එකේදීත් ක්රියාත්මක වේ. එනම්, සම්මුඛ පරීක්ෂණයෙන් ඔබ ඉහළ ලකුණු ලබා ගත්තද, අඩු ලකුණු ගත් බ්රිතාන්ය උපාධිධාරියෙකුට වඩා පහළින් ඔබව ශ්රේණිගත කරනු ඇත.
ඔබ මෙම අවදානමෙන් "සුරක්ෂිත" ද?
මෙම පනතේ වැදගත්ම කොටස වන්නේ "Significant NHS Experience" අර්ථ දක්වා ඇති ආකාරයයි.
සුරක්ෂිත කලාපය (The Green Lane): පහත කාණ්ඩවලට අයත් නම් ඔබව බ්රිතාන්ය උපාධිධාරියෙකුට සමානව සලකනු ලබයි:
- UK/Irish වෛද්ය උපාධිධාරීන්.
- ස්ථිර පදිංචිය (ILR), EU Settled Status හෝ බ්රිතාන්ය පුරවැසිභාවය ඇති අය.
- දැනටමත් එක්සත් රාජධානියේ Foundation Programme හෝ Core Training වැඩසටහනක් සම්පූර්ණ කළ IMGs වෛද්යවරුන්.
අවදානම් කලාපය (The Red Lane): පහත තත්ත්වයන් යටතේ ඔබව දෙවන පෙළට (Deprioritised) ඇද වැටීමට ඉඩ ඇත:
- NHS පළපුරුද්දක් නොමැතිව ශ්රී ලංකාවේ සිට කෙලින්ම අයදුම් කරන අය (Direct Entrants).
- දැනට Trust Grade හෝ SHO ලෙස සේවය කරන නමුත්, ILR නොමැති සහ විධිමත් පුහුණු වැඩසටහනක් සම්පූර්ණ නොකළ වෛද්යවරුන්.
- විශේෂ අවධානයට: විශේෂඥ පුහුණුවට ඇතුළත්වීම සඳහා භාවිතා කරන "CREST" සහතිකය, නව නීතිය යටතේ "Significant NHS Experience" ලෙස පිළිගනීද යන්න තවමත් අවිනිශ්චිතය. එය පිළ නොගතහොත්, CREST මාර්ගය හරහා පැමිණෙන දහස් ගණනක් වෛද්යවරුන්ට Training Numbers ලබා ගැනීම අතිශය දුෂ්කර වනු ඇත.
සැඟවුණු අවදානම් සහ අනාගතය
රජය මෙය "දේශීය දක්ෂතා ආරක්ෂා කිරීමක්" ලෙස හඳුන්වා දුන්නද, මෙහි අතුරු ප්රතිවිපාක කිහිපයක් තිබේ.
- "Locum Trap" අවදානම: පුහුණු අවස්ථා අවහිර කිරීම තුළින්, විශේෂඥ වෛද්යවරයෙකු (Consultant) වීමේ අවස්ථාව රහිත, හුදෙක් රෝහල් සේවාවන් පවත්වාගෙන යාම සඳහා පමණක් යොදා ගන්නා "Locally Employed Doctors" (LEDs) පන්තියක් බිහිවීමේ අවදානමක් ඇත.
- බුද්ධි ගලනය (Brain Drain): දක්ෂ ශ්රී ලාංකික වෛද්යවරුන් විශේෂඥ වෛද්ය පුහුණුව අවහිර වී ඇති බව වටහා ගත් විට, එංගලන්තය මගහැර පුහුණු අවස්ථා බහුල ඕස්ට්රේලියාව හෝ කැනඩාව වැනි රටවල් තෝරා ගැනීමට පෙළඹිය හැකිය.
- නවතම පැමිණීම් සඳහා ගැටළු: BMA සංගමය දැනට සේවය කරන සියලුම IMGs වෛද්යවරුන් ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා දිනයක් (Cut-off date) ඉල්ලා සිටියද, රජයේ කෙටුම්පත පදනම් වී ඇත්තේ සම්පූර්ණ කරන ලද පුහුණුව හෝ පදිංචිය මතය. මෙය 2024/2025 දී බ්රිතාන්යයට පැමිණි නවක වෛද්යවරුන් දැඩි අවිනිශ්චිතතාවයකට පත් කරයි.
මෙය තවදුරටත් යෝජනාවක් නොවන බව මතක තබා ගන්න. ඔබ දැනට Skilled Worker Visa මත එංගලන්තයේ සේවය කරන ශ්රී ලාංකික වෛද්යවරයෙක් නම්, ඔබේ මූලික ඉලක්කය විය යුත්තේ හැකිතාක් ඉක්මනින් ILR ලබා ගැනීම හෝ "Significant NHS Experience" කාණ්ඩයට ඇතුළත් වීමයි. දක්ෂතාවය මත පමණක් ඉහළට යා හැකි දොරටු දැන් වැසෙමින් පවතී.
මූලාශ්රය (Source): https://www.england.nhs.uk/long-read/medical-training-prioritisation-bill-information-for-applicants-to-medical-training/