HMRC සහ UK රජය AI යුගයට ගැලපෙන ලෙස ‘Workforce Retraining Levy’ එක ක්රියාත්මක කරයි: රැකියා වෙළඳපොළට එල්ල වූ අනතුරු ඇඟවීම සහ විසඳුම්
UK රජය Apprenticeship Levy වෙනුවට නව 'Growth and Skills Levy' හඳුන්වා දෙයි. මෙය හුදෙක් බදු වෙනසක් නොව, AI යුගයේ රැකියා අහිමි වීමේ අවදානමට ලක්වූවන්ට ජීවන මාර්ගයකි.
HMRC සහ UK රජය AI යුගයට ගැලපෙන ලෙස ‘Workforce Retraining Levy’ එක ක්රියාත්මක කරයි: රැකියා වෙළඳපොළට එල්ල වූ අනතුරු ඇඟවීම සහ විසඳුම්
එක්සත් රාජධානියේ රැකියා වෙළඳපොළ තුළ AI තාක්ෂණයේ බලපෑම ගැන බලාපොරොත්තු වූවාටත් වඩා බරපතල අනතුරු ඇඟවීමක් නිකුත් වී තිබෙනවා. 2025 අග භාගයේදී Chartered Institute of Personnel and Development (CIPD) මගින් නිකුත් කළ වාර්තාවකට අනුව, බ්රිතාන්යයේ සේවා යෝජකයින්ගෙන් හයෙන් එකක් (17%) AI තාක්ෂණය හඳුන්වාදීම හේතුවෙන් 2026 වසර වන විට සේවක සංඛ්යාව (Headcount) අඩු කිරීමට සැලසුම් කරමින් සිටින බව තහවුරු වී තිබෙනවා.
විශේෂයෙන්ම Finance සහ IT වැනි ක්ෂේත්රවල විශාල සමාගම් (Large Enterprise Firms)—එනම් සාම්ප්රදායිකව ඉහළ කුසලතා සහිත විගමනිකයින්ට (Immigrant talent) අනුග්රහය දක්වන සමාගම්—සලකා බැලූ විට මෙම අගය 26% දක්වා ඉහළ යනවා.
මෙම අවදානමට සෘජු ප්රතිචාරයක් ලෙස, UK රජය සහ HMRC එක්ව දැනට පවතින නම්යශීලී නොවන Apprenticeship Levy ක්රමය වෙනුවට වඩාත් ප්රායෝගික Growth and Skills Levy ක්රමය හඳුන්වා දීමට කටයුතු කරමින් සිටිනවා. 2026 අප්රේල් මාසයේ සිට පූර්ණ ලෙස ක්රියාත්මක වීමට නියමිත මෙම යාන්ත්රණය හුදෙක් බදු ප්රතිසංස්කරණයක් පමණක් නොවේ; එය අවදානමට ලක්ව ඇති 'White-collar' වෘත්තිකයන්ව AI පද්ධති කළමනාකරණය කළ හැකි කළමනාකරුවන් බවට පත් කිරීම සඳහා නිර්මාණය කළ "Livelihood Defense" අරමුදලක් ලෙස හැඳින්විය හැකියි.
"Apprentice" සිට "Master" දක්වා: නව ක්රමවේදය
පවුම් මිලියන 3කට වඩා වැටුප් ගෙවන සමාගම් සඳහා අදාළ වන පැරණි Apprenticeship Levy (වැටුප් ලැයිස්තුවෙන් 0.5%) ක්රමය බොහෝ විට විවේචනයට ලක් වූයේ එය Entry-level රැකියා සඳහා පමණක් ඉලක්ක වූ නිසාත්, Mid-career වෘත්තිකයන්ගේ Upskilling සඳහා ප්රමාණවත් ඉඩක් නොතිබූ නිසාත් ය.
නව Growth and Skills Levy හරහා එම නීති වෙනස් වෙනවා. මෙහිදී "Apprenticeship Units" හඳුන්වා දෙන අතර, එමගින් සේවා යෝජකයින්ට තමන්ගේ දැනට සිටින කාර්ය මණ්ඩලය නැවත පුහුණු කිරීම (Retrain) සඳහා මෙම අරමුදල් භාවිතා කිරීමට අවස්ථාව ලැබෙනවා.
- පැරණි ක්රමය: බැංකුවක් විසින් විශ්වවිද්යාලයෙන් පිට වූ නවකයෙක්ව මාස 18ක පුහුණුවකට බඳවා ගනී.
- නව ක්රමය: රැකියාව අහිමි වීමේ අවදානමක් ඇති Senior Analyst කෙනෙක්ව තෝරාගෙන, ඔහුට සති 12ක "AI Workflow Orchestration" හෝ "Automated Compliance Governance" වැනි කෙටි කාලීන, දැඩි පුහුණුවක් ලබා දීම සඳහා බැංකුව අරමුදල් යොදවයි.
රජය මේ හරහා වක්රාකාරව පිළිගන්නේ ආයතනික ඉණිමගේ පහළ මට්ටම (Junior rung) බිඳ වැටී ඇති බවත්, දැන් ප්රමුඛතාවය දිය යුත්තේ Mid-level සේවකයින් යල් පැන ගිය (Obsolete) තත්ත්වයට පත්වීමෙන් ගලවා ගැනීමට බවත් ය.
අලුත්ම යුධ පිටිය: Agentic Workflows
2026 වසරේදී අප මුහුණ දෙන තර්ජනය ChatGPT වැනි "Generative text" පමණක් නොවේ. සැබෑ අභියෝගය වන්නේ Agentic AI යි. එනම් මිනිස් මැදිහත්වීමකින් තොරව සම්පූර්ණ වැඩ ක්රියාවලියක් (End-to-end workflows) තනිවම කරගෙන යා හැකි ස්වයංක්රීය මෘදුකාංගයි.
- අවදානමේ ඇති රැකියා: Junior Auditors, QA Testers, Level 1 Support Engineers, Paralegals සහ Transaction Processors.
- නව "Safe" රැකියා:
- Agentic Orchestrator: AI agents කණ්ඩායම් නිර්මාණය කිරීම, පැවරුම් ලබා දීම සහ අධීක්ෂණය කරන වෘත්තිකයින්.
- AI Governance Officer: AI තීරණ නියාමන රෙගුලාසිවලට අනුකූලද යන්න පරීක්ෂා කරන නිලධාරීන් (UK Finance හි අතිශය වැදගත්).
- Hybrid Workflow Architect: පැරණි බැංකු පද්ධති සහ නව ස්වයංක්රීය AI ස්ථරයන් (Layers) එකට සම්බන්ධ කරන IT වෘත්තිකයින්.
විශේෂ උපායමාර්ගික උපදෙස්: The Visa Trap
එක්සත් රාජධානියේ සේවය කරන ශ්රී ලාංකිකයින්ට, විශේෂයෙන්ම Skilled Worker Visa මත සිටින අයට මෙම ප්රතිපත්ති වෙනස නිහඬ නමුත් බරපතල බලපෑමක් එල්ල කරනවා.
Tier 2 / Skilled Worker වීසා අනුග්රහය (Sponsorship) ලැබෙන්නේ එම රැකියාව දේශීය ශ්රම බලකායෙන් පහසුවෙන් පුරවා ගත නොහැකි නම් පමණයි. නමුත් යම් කාර්යයක් මෘදුකාංගයක් (Software) මගින් කළ හැකි නම්—වීසා අවශ්ය නැති, පෙන්ෂන් අවශ්ය නැති, නිවාඩු නැති මෘදුකාංගයක්—එතැනදී "Shortage occupation" තර්කය බිඳ වැටෙනවා.
ඔබ කළ යුත්තේ කුමක්ද? ඔබගේ සේවා යෝජකයා ලවා Growth and Skills Levy අරමුදල් ඔබේ පුහුණුව (Retraining) සඳහා භාවිතා කිරීමට බලපෑම් කළ යුතුයි. සමාගම Levy ගෙවන්නේ නම්, එම මුදල් එහි තිබෙනවා. "Levy-funded AI Upskilling Unit" එකකට ඇතුළත් වීමට ඉල්ලීම හුදෙක් Career move එකක් පමණක් නෙවෙයි; එය ඔබේ වීසා ආරක්ෂා කරගැනීමේ උපක්රමයක්. ඔබ "ප්රතිස්ථාපනය කළ හැකි සේවකයෙකු" (Replaceable doer) සිට "අත්යවශ්ය පාලකයෙකු" (Essential overseer) දක්වා ගමන් කරන බව එමගින් පෙන්නුම් කරනවා.
නොසලකා හැරිය නොහැකි අවදානම් (Counter-Perspective)
මෙම ප්රතිපත්තිය කඩදාසි මත හොඳ යැයි පෙනුනද, ප්රධාන පුවත්වල සාකච්ඡා නොවන අවදානම් කිහිපයක් තිබෙනවා:
- The SME Gap: මෙම Levy එක අදාළ වන්නේ විශාල ව්යාපාර (Payroll >£3m) සඳහායි. බොහෝ විගමනිකයින් සේවය කරන කුඩා හා මධ්ය පරිමාණ ව්යාපාර (SMEs) මෙම බද්ද නොගෙවන නිසා ඔවුන්ට Retraining සඳහා අරමුදල් නොලැබේ. මේ නිසා SME සේවකයින්ට ආරක්ෂිත දැලක් නොමැතිව ස්වයංක්රීයකරණ අවදානමට මුහුණ දීමට සිදුවෙනවා.
- The Efficiency Paradox: සමහර සමාගම් මෙම අරමුදල් භාවිතා කරන්නේ තම සේවකයින්ට AI භාවිතා කර අනිත් අයගේ රැකියා අහෝසි කරන ආකාරය ඉගැන්වීමට වීමේ අවදානමක් තිබෙනවා. එක් කළමනාකරුවෙකුට AI agents 10 දෙනෙකුගේ වැඩ අධීක්ෂණය කළ හැකි නම්, අනෙක් කළමනාකරුවන් 9 දෙනා පුහුණු වුවත් නැතත් අතිරික්ත (Redundant) වෙනවා.
- Bureaucratic Lag: AI තාක්ෂණය සතිපතා අලුත් වන විට, රජයේ Accreditation ක්රියාවලිය වසර ගණන් ගත වෙනවා. "Level 4 AI Certification" එකක් අනුමත වන විට, එහි උගන්වන තාක්ෂණය කල් ඉකුත් වී (Obsolete) තිබීමට ඉඩ තිබෙනවා.
වාර්තාවල "Efficiency" ගැන කතා කළත්, Pipeline Crisis එක ගැන සඳහන් වී නැහැ. Entry-level රැකියා ස්වයංක්රීය වී, Levy මගින් Mid-level අය පමණක් පුහුණු කළහොත්, ඊළඟ පරම්පරාවේ වෘත්තිකයන් කර්මාන්තයට පිවිසෙන්නේ කෙසේද? 2026 න් පසු එන නව කුසලතා පූර්ණ විගමනිකයින්ට මෙය විශාල බාධාවක් විය හැකියි.
අවසාන වශයෙන්: HR එකෙන් Training scheme එකක් එනකම් බලාගෙන ඉන්න එපා. Agentic AI සහ Governance සම්බන්ධ Levy-eligible පාඨමාලාවක් තනිවම සොයාගෙන, එය සමාගමේ අනාගතය සහ ඔබේ රැකියාව සුරක්ෂිත කරන ආයෝජනයක් ලෙස ඔබේ නායකත්වයට (Leadership) පෙන්වා දෙන්න.