ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු වෙනුවෙන් රුපියල් බිලියන 500ක Supplementary Budget එකක් පාර්ලිමේන්තුවේදී සම්මත වෙයි

ඩිට්වා (Ditwah) සුළි කුණාටුවෙන් සිදු වුණු හානි යථා තත්ත්වයට පත් කරන්න ශ්‍රී ලංකාව දැන් ලොකු මූල්‍යමය වෙනසකට සූදානම් වෙනවා. රුපියල් බිලියන 500ක Supplementary Budget එකකට පාර්ලිමේන්තුවේ අනුමැතිය ලබා දීම හරහා රජය උත්සාහ කරන්නේ, ජාත්‍යන්තර ණය හිමියන් එක්ක තියෙන ගනුදෙනු සමබරව පවත්වා ගන්නා අතරේම රටේ ආර්ථිකය නැවත ගොඩනගන්නයි.

රට නැවත ගොඩනැගීමේ අභියෝගය

ඩිට්වා සුළි කුණාටුවෙන් සිදු වුණු විනාශය සුළුපටු නැහැ. මූලික ඇස්තමේන්තු වලට අනුව හානිය ඩොලර් බිලියන 4.1ක් විතර වෙනවා. සමහර අනාවැකි කියන්නේ මේ මුදල ඩොලර් බිලියන 7ක් දක්වා වැඩි වෙන්න පුළුවන් කියලයි. 2022 ආර්ථික අර්බුදයෙන් පස්සේ අපේ රට මුහුණ දෙන අමාරුම පරීක්ෂණය තමයි මේ.

මේ ව්‍යසනය නිසා ජීවිත 640කට වඩා අහිමි වෙලා තියෙනවා වගේම මිලියන 2.3කට අධික පිරිසකගේ ජීවිත අඩාල වෙලා. විනාශ වුණු දුම්රිය මාර්ග වල සිට කුඹුරු යායවල් දක්වා, රටේ Physical Infrastructure එකට දැන් ඕන කරන්නේ නිකම්ම "quick fix" එකක් නෙමෙයි, සම්පූර්ණ ප්‍රතිසංස්කරණයක්.

රුපියල් බිලියන 500 පැකේජය ඇතුළේ මොනවද තියෙන්නේ?

ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා මේ "mini-budget" එක ඉදිරිපත් කළේ 2026 වසර දක්වා රට ඉදිරියට ගෙන යන්න අවශ්‍ය පාලමක් විදිහටයි. මේ මුදල් වෙන් කරලා තියෙන්නේ නගර වගේම ගම්බද ප්‍රදේශ වලත් සහන කටයුතු වෙනුවෙන්.

පවුල් සහ ව්‍යාපාර සඳහා සහන

පවුල් වලට නිවාස පහසුකම් ලබා දීම රජයේ ප්‍රධාන ඉලක්කයක් වෙලා තියෙනවා. සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ වුණු නිවසක් වෙනුවෙන් රුපියල් මිලියන 5ක් දක්වාත්, අර්ධ වශයෙන් හානි වුණු නිවාස වලට රුපියල් මිලියන 2.5ක් දක්වාත් මුදල් ආධාර ලබා දෙන්න නියමිතයි.

නිවාස වලට අමතරව ආර්ථිකයට පණ දෙන මේ අංශ ගැනත් අවධානය යොමු කරලා තියෙනවා:

• MSMEs: සුළු හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යාපාර වලට වැඩ පටන් ගන්න රුපියල් 200,000ක මූලික සහනයක් ලැබෙනවා.
• Education: විපතට පත් පාසල් දරුවන් වෙනුවෙන් රුපියල් 25,000ක විශේෂ දීමනාවක් ලබා දෙනවා.
• Agriculture: මහ කන්නයේ වගා කටයුතු ආරම්භ කරන්න ගොවීන්ට සහ ධීවරයින්ට සහනාධාර (subsidies) ලබා දීමට සැලසුම් කරලා තියෙනවා.

IMF සමීකරණය: උපායමාර්ගික ප්‍රමාදයක්

මේ දේවල් අපේ IMF program එකට කොහොම බලපාවිද කියලා ඔයාට හිතෙන්න පුළුවන්. රජයට මේ සහන කටයුතු කරගෙන යන්න කාලය ලබා දීමේ අරමුණින්, IMF එක ඔවුන්ගේ Extended Fund Facility (EFF) වැඩසටහනේ පස්වන සමාලෝචනය (fifth review) 2026 මුල දක්වා කල් දමා තිබෙනවා.

ඒ අතරතුර, IMF එක Rapid Financing Instrument (RFI) යටතේ ඩොලර් මිලියන 206ක මුදලක් දැනටමත් නිදහස් කරලා තියෙනවා. මේ හරහා පූර්ණ සමාලෝචනය ඉවර වෙනකම් ඉන්නේ නැතුවම, රටේ Balance-of-payments පීඩනය කළමනාකරණය කරගන්න අවශ්‍ය ක්ෂණික Liquidity එකක් ලංකාවට ලැබෙනවා.

Fiscal නීති පද්ධතියේ වෙනසක්

මේක නිකම්ම සල්ලි වියදම් කිරීමක් නෙමෙයි; රටේ වියදම් පාලනය කරන ආකාරය වෙනස් කිරීමක්. මේ අධික වියදම් පියවා ගන්න රජය අපේ මධ්‍යකාලීන Fiscal targets නැවත සකස් කරන්න බලාපොරොත්තු වෙනවා.

විශේෂයෙන්ම, දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් (GDP) 13%ක්ව තිබුණු Primary expenditure limit එක 14.4% දක්වා වැඩි කරන්න සාකච්ඡා කෙරෙනවා. මේක ඉලක්කයෙන් පොඩ්ඩක් ඈත් වීමක් වුණත්, රජයේ නිලධාරීන් කියන්නේ Public Financial Management (PFM) Act එක හරහා මේ මුදල් නිසි ලෙස කළමනාකරණය වන බවට වගබලා ගන්නා බවයි.

ඉදිරියට මොනවා වෙයිද?

ඉතින්, මේක සාමාන්‍ය ජනතාවට සහ ආයෝජකයින්ට (investors) බලපාන්නේ කොහොමද? කෙටි කාලීනව බලද්දී, ඉදිකිරීම් ක්ෂේත්‍රයේ (construction sector) ලොකු පිබිදීමක් බලාපොරොත්තු වෙන්න පුළුවන්. ඒ වගේම ආහාර මිල ස්ථාවර වන තෙක් Inflation එක ගැනත් අවධානයෙන් ඉන්න වෙනවා.

නියම පරීක්ෂණය තියෙන්නේ 2026 මුලදී IMF කණ්ඩායම නැවත පැමිණි විටයි. රජය ඔප්පු කරලා පෙන්වන්න ඕනේ මේ බිලියන 500 වියදම හදිසි අවශ්‍යතාවයක් මිස පැරණි වියදම් පුරුදු වලට නැවත යාමක් නෙමෙයි කියලා. ඔවුන්ට මේ අභියෝගය සාර්ථකව ජය ගන්න පුළුවන් වුණොත්, ශ්‍රී ලංකාව වඩාත් ශක්තිමත් යටිතල පහසුකම් සහ නවීන ආර්ථික රාමුවක් සහිතව ඉදිරියට යාවි.

උතුරු මැද පළාතේ ප්‍රමුඛත්වය ලබා දෙන විශේෂ යටිතල පහසුකම් ව්‍යාපෘති ගැන ඔයාට දැනගන්න ඕනෙද?