සති 5න් ඩිමෙන්ෂියා අවදානම 25%කින් අඩු කරන අලුත්ම සොයාගැනීම!
වසර 20ක පර්යේෂණයකින් තහවුරු වූ අලුත්ම සොයාගැනීම: සති 5ක විශේෂිත මොළය පුහුණු කිරීමේ අභ්යාසයක් මගින් ඩිමෙන්ෂියා අවදානම කාලාන්තරයක් පුරාවට සැලකිය යුතු ලෙස අඩු කරගත හැකියි.
සති 5න් ඩිමෙන්ෂියා අවදානම 25%කින් අඩු කරන අලුත්ම සොයාගැනීම!
මෙය නිකම්ම නිකම් තවත් එක් සෞඛ්යමය රැල්ලක් (Health fad) හෝ අත්හදා බැලීමක් පමණක් නොවේ. මෙය සැබවින්ම අප සියලු දෙනා බලාපොරොත්තුවෙන් සිටි ආකාරයේ සුබ පුවතකි.
විශේෂයෙන්ම බ්රිතාන්යයේ සිටින අපට හෝ ශ්රී ලංකාවේ වෙසෙන අපගේ දෙමාපියන් ගැන නිතර වද වෙන අපට, ඩිමෙන්ෂියා (Dementia) හෙවත් මතක ශක්තිය හීන වීමේ රෝගී තත්ත්වය ලොකු බියක් ඇති කරන කාරණයක්. නමුත් නවතම විද්යාත්මක සොයාගැනීමක් මගින් මෙම තත්ත්වය වෙනස් කිරීමට සමත් වී තිබෙනවා.
ඇමෙරිකාවේ ජාතික සෞඛ්ය ආයතනය (NIH - National Institutes of Health) විසින් අරමුදල් සපයා වසර 20ක් පුරා සිදු කළ දීර්ඝ කාලීන අධ්යයනයකින් තහවුරු වී ඇත්තේ, විශේෂිත වූ මොළය පුහුණු කිරීමේ අභ්යාසයක් (Brain training) මගින් ඩිමෙන්ෂියා අවදානම 25%කින් අඩු කරගත හැකි බවයි.
මෙහි ඇති විශේෂම කරුණ වන්නේ මෙම ප්රතිඵලය ලබා ගැනීමට සති 5ක් වැනි කෙටි කාලයක් පමණක් ප්රමාණවත් වීමයි.
"Speed of Processing" තාක්ෂණය යනු කුමක්ද?
මෙතනදී කතා කරන්නේ ඉරිදා පුවත්පත්වල එන හරස්පද (Crosswords) පිරවීම වැනි සාමාන්ය දෙයක් ගැන නොවේ. මෙය "Speed of Processing" ලෙස හඳුන්වන විශේෂිත දෘශ්ය පුහුණු (Visual training) තාක්ෂණයක්.
මෙම අධ්යයනය සඳහා වයස්ගත වැඩිහිටියන් කණ්ඩායමක් දශක දෙකක් පුරා නිරීක්ෂණය කර තිබෙනවා. එහිදී සති 5ක් තුළ සැසිවාර 10ක් (එක් වාරයක් පැයක් පමණ වේ) සම්පූර්ණ කළ පුද්ගලයින්ට, වසර 20කට පසුවත් ඩිමෙන්ෂියා වැළඳීමේ අවදානම අඩුවී ඇති බව තහවුරු වුණා.
මෙය වැදගත් වන්නේ ඇයි?
- ඖෂධ භාවිතයක් නැත: කිසිදු පෙත්තක් හෝ අතුරු ආබාධයක් (Side effects) නොමැත.
- ඉතා වේගවත්: මෙය වසර 20ක ප්රතිලාභයක් සඳහා සති 5ක් වැනි කෙටි කාලයක් කරන ආයෝජනයකි.
- සාර්ථක ප්රතිඵල: 25%ක අවදානම අඩු වීම යනු සංඛ්යාාලේඛන අනුව ඉතා ඉහළ අගයක්.
විද්යාත්මක පසුබිම: මෙය ක්රියාත්මක වන්නේ කෙසේද?
වයසට යන විට අපගේ මොළය දෘශ්ය තොරතුරු (Visual information) සැකසීමේ වේගය අඩු කරනවා. මෙම පුහුණුව මගින් කරන්නේ තිරයක මැද ඇති වස්තුවක් හඳුනාගන්නා අතරතුර, එකවරම තිරයේ අයිනේ ඇති තවත් ඉලක්කයක් හඳුනා ගැනීමට සලස්වා මොළයේ වේගය වැඩි කිරීමයි.
සරලව කිව්වොත්, කාර්යබහුල වෙලාවක M25 අධිවේගී මාර්ගයේ වාහනයක් පදවනවා වගේ වැඩක්. ඔබ ඉදිරියෙන් යන වාහනය ගැන අවධානයෙන් සිටින අතරතුරම, ඔබේ Blind spot එකෙන් එන යතුරුපැදිය ගැනත් අවධානය යොමු කළ යුතුයි. මෙම "Dual-task" පුහුණුව මගින් ස්නායු සම්බන්ධතා (Neural connections) ශක්තිමත් කරන අතර මොළයේ ප්ලාස්ටිසිටි (Plasticity - මොළය විසින්ම නැවත සකස් වීමේ හැකියාව) වර්ධනය කරනවා.
මෙය අපට වැදගත් වන්නේ ඇයි?
අපේ සංස්කෘතිය තුළ වැඩිහිටියන් රැකබලා ගැනීම ඉතා ඉහළ වටිනාකමක් ලෙස සලකනවා. ඔබේ දෙමාපියන් මෙහි NHS පද්ධතිය යටතේ ප්රතිකාර ලැබුවත්, කොළඹ විශ්රාමික දිවිය ගත කළත්, ඔවුන්ගේ මානසික සෞඛ්යය (Cognitive health) ආරක්ෂා කරගැනීම ප්රමුඛතාවයක්.
මෙම පර්යේෂණය පෙන්වා දෙන්නේ රෝගය වැළැක්වීමේ පියවර (Preventative care) අප සිතනවාට වඩා බලගතු බවයි. එය හුදෙක් ආහාර පාලනය සහ ව්යායාම පමණක් නොවෙයි; මොළයට නිවැරදි ආකාරයේ අභියෝග ලබා දීමත් අත්යවශ්යයි.
මෙය භාවිතයට ගත හැක්කේ කවදාද?
මෙම පුවත නිකුත් වූයේ 2026 පෙබරවාරි මාසයේ නිසා, මෙය වාණිජ මට්ටමින් ජනතාව අතරට ගෙන ඒමට ආයතන දැනටමත් තරඟයක නිරත වී සිටිනවා.
- තාක්ෂණය: FDA සහ එක්සත් රාජධානියේ අනුමත Apps ඉදිරි මාස 6-12 තුළ වෙළඳපොළට පැමිණීමට නියමිතයි.
- NHS මැදිහත්වීම: ඩිමෙන්ෂියා ප්රතිකාර සඳහා වැයවන අතිවිශාල පිරිවැය අඩු කරගැනීමේ හැකියාව නිසා, මෙය රෝග වැළැක්වීමේ ක්රමවේදයක් ලෙස යොදා ගැනීමට NHS එක දැනටමත් උනන්දුවක් දක්වනවා.
ඔබට දැන් කළ හැකි දේ:
- අවධානයෙන් සිටින්න: සාමාන්ය මොළය වෙහෙසන ක්රීඩා (Brain games) වෙනුවට "Speed of Processing" සඳහාම සැකසූ Apps ගැන සොයා බලන්න.
- GPs සමඟ කතා කරන්න: ඔබේ පවුලේ වැඩිහිටියෙකු ගැන යම් ගැටලුවක් ඇත්නම්, ඔවුන්ගේ වෛද්යවරයාගෙන් දැනට පවතින Cognitive training ක්රම ගැන විමසන්න.
- Share කරන්න: මෙය ඔබේ සහෝදර සහෝදරියන් සහ නෑදෑයින් අතර බෙදාගන්න.
මෙය විද්යාවේ දුර්ලභ ජයග්රහණයක් මෙන්ම පවුල්වලට විශාල සහනයක්. මෙම ප්රතිලාභය මුලින්ම ලබාගන්නා පිරිස අතරට අපේ ප්රජාවත් එකතු කරගනිමු.
මූලාශ්රය (Source): https://www.sciencedaily.com/releases/2026/02/260211073023.htm