පාකින්සන් මර්දනයට මොළයෙන් ‘අලුත් පාලමක්’ හමුවෙයි - ශල්යකර්ම ඕන නෑ!
පාකින්සන් රෝගයට හේතුව මොළයේ ඩොපමින් අඩුවීම පමණක් නොවෙයි. විද්යාඥයින් සොයාගත් SCAN නමැති නව ජාලය සහ ඊට එරෙහිව සැත්කම් නැතිව කළ හැකි සාර්ථක ප්රතිකාරය ගැන දැනගන්න.
පාකින්සන් මර්දනයට මොළයෙන් ‘අලුත් පාලමක්’ හමුවෙයි - ශල්යකර්ම ඕන නෑ!
වයස්ගත දෙමාපියන් හෝ වැඩිහිටියන් රැකබලා ගන්නා කෙනෙක් නම් ඔබ මෙම පුවත අනිවාර්යයෙන් කියවිය යුතුයි.
දශක ගණනාවක් තිස්සේ වෛද්ය විද්යාවේ ඉගැන්වූයේ පාකින්සන් රෝගය (Parkinson’s Disease) යනු මොළයේ චලනය පාලනය කරන ප්රදේශයේ (Motor Cortex) ඩොපමින් සෛල මිය යාමක් ලෙසයි. මේ සඳහා බොහෝ විට ලබා දුන්නේ Levodopa වැනි ඖෂධ හෝ ඉතා දරුණු අවස්ථාවලදී හිස් කබල විද සිදුකරන Deep Brain Stimulation (DBS) වැනි බරපතල ශල්යකර්මයි.
නමුත් 2026 පෙබරවාරි මාසයේ නිකුත් වූ අති නවීන පර්යේෂණ වාර්තාවක් මගින් මෙම මතය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් කර තිබෙනවා. අපේ සමාජයේ වැඩිහිටියන් රැකබලා ගැනීම ප්රධාන වගකීමක් ලෙස සලකන අපට මෙය ඉතා වැදගත් පණිවිඩයක්.
මොළයේ සැඟවුණු පාලම: SCAN
විද්යාඥයින් විසින් මොළයේ ක්රියාකාරීත්වය සම්බන්ධ අලුත්ම ජාලයක් සොයාගෙන තිබෙනවා. එය හඳුන්වන්නේ Somato-Cognitive Action Network (SCAN) ලෙසයි.
මෙය සරලව ලන්ඩන් ටියුබ් (London Underground) එකට සමාන කරමු:
- පරණ මතය: පාකින්සන් යනු එක ස්ටේෂන් එකක (Motor Cortex) ඇතිවන දෝෂයක්.
- නව සොයාගැනීම: ප්රශ්නය ඇත්තේ ස්ටේෂන් එකේ නොවෙයි, එම ස්ටේෂන් යා කරන රේල් පාරවල් හෙවත් Network එකේ යි.
යමක් කිරීමට "සැලසුම් කිරීම" (Planning) සහ එය "ක්රියාත්මක කිරීම" (Doing) අතර පාලම ලෙස මෙම SCAN ජාලය ක්රියා කරනවා. උදාහරණයකට ඔබ පුටුවෙන් නැගිටින්න තීරණය කළ විට, ඔබේ හුස්ම ගැනීම, හෘද ස්පන්දනය සහ මාංශ පේශි ක්රියාකාරීත්වය එකිනෙකට සම්බන්ධ කරන්නේ මොළයේ මෙම කොටසයි.
පාකින්සන් රෝගීන්ගේ මෙම පාලම "අධි-සම්බන්ධිතයි" (Hyperconnected). එය හරියට සිග්නල් ජෑම් (Signal Jam) වීමක් වගෙයි. මොළයෙන් නිකුත් කරන උපදෙස් අතරමග හිරවීම නිසා අත් පා වෙව්ලීම (Tremors), ඇවිදීමට අපහසු වීම (Freezing) සහ කාංසාව වැනි තත්ත්වයන් ඇති වෙනවා.
මෙය අපට විශේෂයෙන් වැදගත් ඇයි?
එක්සත් රාජධානියේ ජීවත් වන ශ්රී ලාංකිකයින් ලෙස අපට මෙය විශේෂයෙන් බලපාන කාරණා කිහිපයක් තිබෙනවා:
- අධික අවදානම: දකුණු ආසියාතිකයින් ලෙස අපට දෙවන වර්ගයේ දියවැඩියාව (Type 2 Diabetes) වැළඳීමේ ප්රවණතාව වැඩි අතර, එය පාකින්සන් රෝගයට ද ප්රධාන අවදානම් සාධකයක්.
- ප්රමාද වී හඳුනා ගැනීම: ශරීරයේ තද ගතිය හෝ වෙනස්වීම් " වයසට යනකොට ඔහොම තමයි" කියා අපේ වැඩිහිටියන් බොහෝ විට නොසලකා හරිනවා.
- සැත්කම් වලට ඇති බිය: හිස් කබල විදීමට ඇති බිය නිසා Deep Brain Stimulation (DBS) වැනි ප්රතිකාර ප්රතික්ෂේප කරන වැඩිහිටියන් අප අතර බොහෝයි.
සුබ ආරංචිය මෙයයි: මෙම නව අධ්යයනය පෙන්වා දෙන්නේ සැත්කම්වලින් තොරව මෙම "සිග්නල් ජෑම්" එක නිවැරදි කළ හැකි බවයි.
දෙගුණයකටත් වඩා සාර්ථක ප්රතිඵල
වොෂින්ටන් විශ්වවිද්යාලයේ පර්යේෂකයින් ඇතුළු ජාත්යන්තර කණ්ඩායමක් Non-Invasive (ශරීරයට ඇතුළු නොවන) නව ප්රතිකාර ක්රමයක් අත්හදා බලා තිබෙනවා.
- ක්රමවේදය: හිසට පිටතින් තබන චුම්බක කොයිල් එකක් (TMS - Transcranial Magnetic Stimulation) භාවිතා කිරීම. මෙහිදී කිසිදු කැපීමක් හෝ නිර්වින්දනයක් අවශ්ය වන්නේ නැහැ.
- ප්රතිඵලය: සාම්ප්රදායික ප්රතිකාරවලට වඩා 2.5 ගුණයක යහපත් ප්රතිඵල මෙම නව ක්රමය මගින් පෙන්නුම් කර තිබෙනවා.
- දත්ත: සති දෙකක් වැනි කෙටි කාලයක් තුළ රෝගීන්ගෙන් 56% ක පැහැදිලි සුවයක් වාර්තා වුණා (සාමාන්ය ක්රමයේදී එය 22% ක් පමණයි).
ඉදිරියට කුමක් සිදුවේවිද?
මෙය හුදෙක් විද්යා ප්රබන්ධයක් නොව අද ලෝකයේ සිදුවන සැබෑවක්. බ්රිතාන්යයේ ස්නායු විද්යා අංශයේ දියුණුවත් සමඟම ලන්ඩන් කේන්ද්ර කරගත් Clinical Trials ළඟදීම ආරම්භ වීමට නියමිතයි. NHS එක හරහා මෙය ලැබීමට කාලයක් ගත විය හැකි වුවත්, පෞද්ගලික අංශය හරහා මෙම SCAN-targeted TMS ප්රතිකාරය ඉක්මනින් ලැබෙන්නට පුළුවන්.
ඔබේ පවුලේ අයෙක් ස්නායු රෝග විශේෂඥයෙක් (Neurologist) හමුවන්නේ නම්, "SCAN-targeted TMS" ගැන හෝ ඉදිරි පර්යේෂණවලට සහභාගී වීම ගැන විමසීම වටිනවා.
Dr. Nico Dosenbach ඇතුළු "Midnight Scan Club" පර්යේෂණ කණ්ඩායම තමන්ගේම මොළය ස්කෑන් කරමින් සිදුකළ කැපකිරීම් නිසා අද අපට පාකින්සන් රෝගය ගැන අලුත් බලාපොරොත්තුවක් ලැබී තිබෙනවා.
මූලාශ්රය (Source): https://www.sciencedaily.com/releases/2026/02/260208203013.htm