ලන්ඩනයේ අලුත් කුලී නිවාස නීතිය: ඔබ නොදන්නා ලොකුම අවදානම!
ලන්ඩනයේ නව කුලී නිවාස නීතිය ගැන ඔබ ලොකු බලාපොරොත්තු තබාගෙන සිටිනවාද? නමුත් එය ක්රියාත්මක කිරීමේදී පද්ධතිය කඩා වැටීමේ අවදානමක් ඇති බවට නිලධාරීන් අනතුරු අඟවයි. මෙන්න ඔබ දැනගත යුතු ඇත්ත කතාව.
ලන්ඩනයේ අලුත් කුලී නිවාස නීතිය: ඔබ නොදන්නා ලොකුම අවදානම!
Renters’ Rights Act පනත හරහා ලන්ඩනයේ කුලී නිවාස හිමියන්ගේ බලය අඩු වී, කුලී නිවැසියන්ට (Renters) ලොකු සහනයක් ලැබෙන බවට වූ පොරොන්දුව ගැන ඔබ දැනටමත් අසා ඇති. වෙම්බ්ලි (Wembley) සිට හැරෝ (Harrow) දක්වා ජීවත් වන දහස් සංඛ්යාත ශ්රී ලාංකික සිසුන්ට සහ පවුල්වලට, විශේෂයෙන්ම "No-fault" (Section 21) ඉවත් කිරීම් නතර වීම ලොකු ජයග්රහණයක් ලෙස පෙනුනා.
නමුත් London Assembly Housing Committee එක මගින් නිකුත් කළ නවතම වාර්තාවකට අනුව, මේ සතුට සැමරීමට තවම කල් වැඩියි. ඔවුන් පෙන්වා දෙන්නේ නීතිය කොලයේ කොතරම් හොඳට තිබුණත්, එය ප්රායෝගිකව ක්රියාත්මක කිරීමේදී පද්ධතිය කඩා වැටීමේ අවදානමක් ඇති බවයි.
මෙන්න මේ ගැන ඔබ දැනගත යුතුම ඇත්ත තත්ත්වය.
ඔබේ අයිතිවාසිකම්වලට ඇති ලොකුම තර්ජනය
නිවාස කමිටුව අද රැස්වූයේ මෙම නව ආරක්ෂණ විධිවිධාන සැබවින්ම ලබා දිය හැකිද යන්න සොයා බැලීමටයි. ඔවුන්ගේ තීන්දුව? ඉදිරියේදී "විශාල අවදානම්" (Major risks) මතුවිය හැකියි. ගැටලුව ඇත්තේ නීතියේ නොව, එය ක්රියාත්මක කරන යාන්ත්රණයේ ය.
ඔබව අනාරක්ෂිත කළ හැකි ප්රධාන බාධක දෙකක් කමිටුව විසින් හඳුනාගෙන තිබෙනවා:
- අධිකරණ ප්රමාදයන් (Court Backlogs): නිවාස හිමියෙකු නීතිය කඩ කළහොත් හෝ නීති විරෝධී ලෙස ඔබව ඉවත් කිරීමට උත්සාහ කළහොත්, එය නතර කිරීමට ඔබට අධිකරණයට යාමට සිදුවෙනවා. නමුත් ලන්ඩනයේ උසාවි දැනටමත් නඩු වලින් පිරී ඉතිරී ගිහින්. නව නීති හරහා නඩු විශාල ප්රමාණයක් ආවොත්, සාධාරණය ඉටු කරගන්න ඔබට මාස ගණනක් හෝ ඇතැම්විට වසර ගණනක් බලා සිටීමට සිදුවිය හැකියි.
- කවුන්සිලවල ධාරිතාව (Council Capacity): මෙම ප්රමිතීන් ක්රියාත්මක කිරීම පැවරෙන්නේ පළාත් පාලන ආයතනවලටයි (Local Councils). නමුත් අයවැය කප්පාදු සහ කාර්ය මණ්ඩල හිඟය නිසා බොහෝ කවුන්සිලවලට දේපළ පරීක්ෂා කිරීමට හෝ නීති කඩන නිවාස හිමියන් පසුපස හඹා යාමට තරම් "Manpower" එකක් නැහැ.
අපේ අයට මෙය බලපාන්නේ කොහොමද?
විශේෂයෙන්ම එක්සත් රාජධානියට අලුතින් පැමිණි අපේ ප්රජාවේ බොහෝ දෙනෙකුට දැනටමත් Credit history පෙන්වීම හෝ නිවාස සොයාගැනීම වැනි අභියෝග තිබෙනවා. උසාවි තදබදය නිසා නඩු අතපසු වෙනවා නම්, ඔබට කොපමණ අයිතිවාසිකම් තිබුණත් වැඩක් නැහැ.
"විනිසුරුවරයෙකු නොමැති නම්, නීතිමය ආරක්ෂාවෙන් පලක් නැත."
මෙයින් ගම්ය වන්නේ නීතියෙන් ඔබ ආරක්ෂිත බව පැවසුවත්, ප්රායෝගිකව නීති පද්ධතියේ ප්රමාදයන් නිසා නීති කඩන නිවාස හිමියන්ට (Rogue landlords) වාසි සහගත "Wild West" වැනි තත්ත්වයක් නිර්මාණය විය හැකි බවයි.
දැන්ම ආරක්ෂා වෙන්නේ කොහොමද?
ආණ්ඩුව උසාවි ප්රශ්න විසඳන තුරු බලා ඉන්න එපා. මෙම අවිනිශ්චිත කාලය තුළ ආරක්ෂා වීමට පහත පියවර ගන්න:
- ලිඛිතව තබාගන්න (Document Everything): නිවාස හිමියා සමඟ කිසියම් ගැටලුවක් ඇති වුවහොත්, ඊමේල් සහ Text messages ඉතා වැදගත්. කිසිම විටෙක දුරකථන ඇමතුම් මත පමණක් රඳා පවතින්න එපා.
- ඔබේ කවුන්සිලය ගැන දැනුවත් වන්න: එක් එක් ප්රදේශවල කවුන්සිලවල නීතිය ක්රියාත්මක කිරීමේ හැකියාව වෙනස්. ඔබේ ප්රදේශයේ "Landlord Licensing" ක්රමවේදයක් තිබේදැයි සොයා බලන්න. එවැනි ප්රදේශවල ආරක්ෂාව සාපේක්ෂව ඉහළයි.
- අවධානයෙන් ඉන්න: ලන්ඩන් එසෙම්බ්ලි එක මේ වන විට මෙම ගැටලු විසඳීමට වැඩිපුර මුදල් ඉල්ලා සිටිනවා. නමුත් ඒ වන තුරු, දැනුවත් වී සිටීම තමයි හොඳම ආරක්ෂාව.
කෙටියෙන්ම කියනවා නම්: Renters’ Rights Act පනත අපට ලැබුණු ලොකු ජයක්. නමුත් උසාවි තදබදය විසඳෙන තුරු, නීතිය ගැන පමණක් විශ්වාසය නොතබා කල්තියා සූදානම් වී සිටීම වඩාත් නුවණට හුරුයි.
මූලාශ්රය (Source): https://www.london.gov.uk/who-we-are/what-london-assembly-does/london-assembly-press-releases/can-renters-rights-act-deliver-london-renters