කාලය අවසන්! අප්රේල් 5 ට පෙර ඔබේ මුදල් රැකගන්න පියවර ගන්න
අප්රේල් 5 ට පෙර ඔබ ක්රියාත්මක නොවුණහොත් ඔබට අහිමි විය හැකි මුදල පවුම් දහස් ගණනකි. ISA, Pension සහ Business Tax ගැන ඔබ දැනගත යුතුම Action Guide එක සිංහලෙන් කියවන්න.
කාලය අවසන්! අප්රේල් 5 ට පෙර ඔබේ මුදල් රැකගන්න පියවර ගන්න
දැන් දිනය පෙබරවාරි 2026. එහෙම බැලුවම එක්සත් රාජධානියේ බදු වර්ෂය (Tax Year) අවසන් වන අප්රේල් 5 වැනිදාට තව තියෙන්නේ මාස දෙකකටත් අඩු කාලයක්.
ඇයි මේ දිනය අපිට මෙච්චර වැදගත් වෙන්නේ? සරලවම කිව්වොත්, ලබන අප්රේල් මාසයේ සිට එංගලන්තයේ බදු ක්රමයේ විශාල වෙනස්කම් (Reforms) කිහිපයක් සිදු වෙන්න නියමිතයි. ඔබ මේ ගැන දැනුවත් වෙලා දැන්ම ක්රියාත්මක වුණේ නැත්නම්, ඔබට අහිමි වෙන්න පුළුවන් මුදල පවුම් දහස් ගණනක් වෙන්න පුළුවන්. ඒ මුදල ඔබේ ඉතිරිකිරීම් වලට, ඔබේ ව්යාපාරයට හෝ ලංකාවේ ඉන්න ඔබේ පවුලේ අයට යවන්න තිබුණු මුදලක් වෙන්න පුළුවන්.
අපි දන්නවා Tax ගැන කතා කරන එක එච්චර විනෝදජනක දෙයක් නෙමෙයි කියලා. හැබැයි මහන්සියෙන් හම්බකරපු ධනය ආරක්ෂා කරගන්න එක ඊට වඩා වැදගත්. ඔබ Canary Wharf වල Consultant කෙනෙක් වුණත්, Wembley වල ව්යාපාරිකයෙක් වුණත්, NHS එකේ වෛද්යවරයෙක් වුණත් මේ වෙනස්කම් ඔබේ පසුම්බියට කෙලින්ම බලපානවා.
මේ තියෙන්නේ අප්රේල් 5 Deadline එකට කලින් ඔබ ගත යුතු ක්රියාමාර්ග ඇතුළත් SiBuzz Action Guide එකයි.
1. ISA Limit එක (£20,000): පාවිච්චි කරන්න, නැත්නම් අහිමි වෙයි
මේක තමයි අපිට තියෙන පහසුම වාසිය. සෑම වසරකම රජය ඔබට £20,000 ක බදු රහිත දීමනාවක් (Tax-free allowance) ISAs (Individual Savings Accounts) සඳහා ලබා දෙනවා.
- නීතිය: ඔබ අප්රේල් 5 වෙනිදාට කලින් මේ £20k දීමනාව ISA එකකට දැම්මේ නැත්නම්, ඒ අවස්ථාව සදහටම නැතිවෙලා යනවා. ලබන අවුරුද්දට මේක Carry forward කරන්න බැහැ.
- වාසිය: ISA එකක් තුළ ඔබ උපයන ඕනෑම ලාභයක් Capital Gains Tax සහ Income Tax වලින් නිදහස්.
- කළ යුතු දේ: ඔබේ සාමාන්ය Savings account එකේ මුදල් තියෙනවා නම්, ඒ මුදල් දැන්ම Cash ISA හෝ Stocks & Shares ISA එකකට මාරු කරන්න.
2. Pension එක උපරිම කරන්න (£60,000 Shield)
වැඩි ආදායමක් ලබන අයට (High earners) තියෙන ලොකුම බදු සහනය මේකයි. දැනට Annual Allowance එක £60,000 ක් වෙනවා.
- උපායමාර්ගය: ඔබට පුළුවන් £60k දක්වා (හෝ ඔබේ ආදායමෙන් 100%ක්, මේ දෙකෙන් අඩු අගය) ඔබේ Pension එකට දාන්න. ඒ හරහා Tax relief ලබාගන්න පුළුවන්.
- වාසිය: ඔබ 40% බදු ගෙවන (Higher-rate taxpayer) කෙනෙක් නම්, Pension එකට මුදල් දාන එකෙන් ඔබට වහාම බදු ඉතිරියක් ලැබෙනවා.
- Carry Forward: ගිය අවුරුදුවල Pension allowance එක සම්පූර්ණයෙන්ම පාවිච්චි කළේ නැද්ද? පහුගිය වසර තුනක ඉතිරි වෙලා තියෙන Allowances පාවිච්චි කරන්න ඔබට අවස්ථාව තියෙන්න පුළුවන්. මේ ගැන දැන්ම හොයලා බලන්න.
3. ව්යාපාර හිමිකරුවන්: Capital Gains බදු ඉහළට
ඔබ ව්යාපාරයක් පවත්වාගෙන යනවා නම් හෝ වත්කම් (Assets) විකුණන්න බලාපොරොත්තුවෙන් ඉන්නවා නම් මේ ගැන අවධානය දෙන්න. Business Asset Disposal Relief (BADR) - කලින් හැඳින්වූයේ Entrepreneurs' Relief කියලා - නීති වෙනස් වෙමින් පවතිනවා.
- වෙනස්කම: 2026 අප්රේල් සිට, සුදුසුකම් ලබන ව්යාපාර විකිණීමේදී අයක කරන බදු අනුපාතය 18% දක්වා ඉහළ යන්න නියමිතයි.
- බලපෑම: ඔබ ව්යාපාරය විකුණන්න හිතාගෙන හිටියා නම්, අප්රේල් වෙනකම් බලන් හිටියොත් ඔබට විශාල බදු මුදලක් ගෙවන්න සිද්ධ වෙයි.
- කළ යුතු දේ: විකිණීමක් සැලසුම් කරලා තියෙනවා නම්, අදම ඔබේ Accountant එක්ක කතා කරන්න. අප්රේල් වලට කලින් ගනුදෙනුව අවසන් කරගත්තොත් ලොකු මුදලක් ඉතිරි කරගන්න පුළුවන් වෙයි.
4. Inheritance Tax (IHT): ඔබේ දරුවන් වෙනුවෙන් ධනය රැකගන්න
අපි බොහෝ දෙනෙක් මහන්සි වෙන්නේ අපේ දරුවන්ට යමක් ඉතිරි කරන්න. නමුත් UK වල Inheritance Tax නීති නිසා බොහෝ පවුල්වලට තමන්ගේ දේපළවලින් 40%ක බද්දක් ගෙවන්න සිද්ධ වෙනවා.
- ත්යාග දීම (Gifting Rule): ඔබට අවුරුද්දකට £3,000 ක් දක්වා බදු රහිතව තෑගි දෙන්න පුළුවන්. මේක පොඩි ගාණක් වගේ පෙනුනට, ඔබ ගිය අවුරුද්දේ මේ දීමනාව පාවිච්චි කළේ නැත්නම්, ඒකත් එකතු කරලා අප්රේල් 5 ට කලින් £6,000 ක් තෑගි දෙන්න පුළුවන්.
- Regular Gifts: ඔබේ එදිනෙදා ජීවන වියදමට බලපෑමක් නොවන විදියට "Surplus income" එකෙන් දෙන තෑගි බොහෝ විට IHT වලින් නිදහස් වෙනවා. හැබැයි මේවා හරියට Document කරලා තියාගන්න ඕන.
💡 SiBuzz Pro Tips
- Spouse Swap: ඔබේ සහකරු හෝ සහකාරිය ඔබට වඩා අඩු ආදායමක් ලබනවා නම්, නීත්යානුකූලව පුළුවන්කම තියෙනවා නම්, ආදායම් උපයන වත්කම් (Income-generating assets) ඔවුන්ගේ නමට මාරු කිරීම ගැන හිතලා බලන්න. එවිට ඔවුන්ගේ අඩු Tax rates සහ Personal allowances වලින් ප්රයෝජන ගන්න පුළුවන්.
- Dividends අමතක කරන්න එපා: Dividend allowance එක දැන් පවුම් 500 ට අඩු කරලා තියෙන්නේ. ඔබ Limited Company එකක් කරනවා නම්, අවුරුද්ද ඉවර වෙන්න කලින් Dividends ගැන හරියට ප්ලෑන් කරන්න.
- දරුවන්ගේ Pension එක: ඔබට ඔබේ දරුවන් වෙනුවෙන් Junior SIPP එකක් පටන් ගන්න පුළුවන්. ඔබට අවුරුද්දකට £2,880 ක් දක්වා ගෙවන්න පුළුවන් අතර, රජය එය £3,600 දක්වා Top-up කරනවා. මෙය දීර්ඝකාලීන ආයෝජනයක් වුනාට Compound interest එක නිසා දරුවා ලොකු වෙනකොට ලොකු ප්රතිලාභයක් ලැබෙයි.
රජය බදු නීති දැඩි කරමින් පවතිනවා. ද්විත්ව පුරවැසියන් විදියට අපි මේ රටේ සාර්ථක වෙන්න ගොඩක් මහන්සි වෙනවා. ඒ නිසා නොසැලකිලිමත්කම නිසා ඔබේ මුදල් නිකරුණේ නැති කරගන්න එපා.
මේ සති අන්තයේ පැයක් වෙන් කරලා ඔබේ ෆිනෑන්ස් ගැන පොඩ්ඩක් රිවීව් කරන්න. ඔබේ අනාගතය (සහ ඔබේ බැංකු ගිණුම) ඔබට ස්තූති කරාවි.
වගකීම් ප්රකාශය: අපි ප්රජා වේදිකාවක් මිස මූල්ය උපදේශකයින් නොවේ. බදු නීති සංකීර්ණ වන අතර පුද්ගලික තත්වයන් මත වෙනස් විය හැක. ප්රධාන මූල්ය තීරණ ගැනීමට පෙර සෑම විටම සුදුසුකම් ලත් වෘත්තිකයෙකුගෙන් උපදෙස් ලබාගන්න.
මූලාශ්රය (Source): https://www.saffery.com/insights/articles/2025-26-year-end-tax-planning-guide-for-individuals/