ලන්ඩනයට තිබුණු සැලකිල්ල ඉවරද? බ්‍රිතාන්‍ය ආයෝජන ක්‍රමය වෙනස් වෙයි

ලන්ඩනයට තිබුණු සැලකිල්ල ඉවරද? බ්‍රිතාන්‍ය ආයෝජන ක්‍රමය වෙනස් වෙයි

එක්සත් රාජධානියේ පොදු අරමුදල් හෙවත් Public Funds වියදම් කරන ආකාරය විශාල වෙනසකට ලක්වෙලා. HM Treasury එක විසින් ඔවුන්ගේ සුප්‍රසිද්ධ "Green Book" එක, ඒ කියන්නේ රජයේ වියදම් තක්සේරු කරන මූලික අත්පොත, සම්පූර්ණයෙන්ම අලුත් කරලා තියෙනවා. මෙච්චර කාලයක් ලන්ඩනයට සහ එංගලන්තයේ ගිනිකොනදිග (South East) ප්‍රදේශවලට වැඩිපුර වාසි ලැබුණු ආයෝජන ක්‍රමය වෙනස් කිරීම තමයි මේකේ මූලික අරමුණ වෙලා තියෙන්නේ.

දශක ගණනාවක් තිස්සේ ආණ්ඩුවේ සල්ලි ගලාගෙන ගියේ දැනටමත් ආර්ථික වශයෙන් දියුණු ප්‍රදේශවලටමයි. ඉහළ දේපළ වටිනාකම් සහ ඉහළ වැටුප් තියෙන පැතිවලටම ආයෝජන ලැබුණාම, ලන්ඩනය තව තවත් දියුණු වුණා වගේම ප්‍රාදේශීය ආර්ථිකයන් එක තැන පල් වුණා.

අලුත් රෙගුලාසි හරහා මේ විෂම චක්‍රය කඩන්න රජය තීරණය කරලා තියෙනවා. දැන් තීරණ ගන්නකොට මූල්‍යමය වාසිය විතරක් නෙවෙයි, ප්‍රාදේශීය සමානාත්මතාවය (Regional equality) සහ දේශීය වර්ධන විභවය වගේ උපායමාර්ගික ඉලක්කවලට මුල්තැන දෙන්න ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයන්ට සිද්ධ වෙනවා.

Benefit-Cost Ratio (BCR) වෙනස් වුණේ කොහොමද?

මේ වෙනස හරියටම තේරුම් ගන්න නම් රජය ව්‍යාපෘතියක් මනින මිම්ම වන Benefit-Cost Ratio (BCR) එක ගැන දැනගන්න ඕන.

• පරණ ක්‍රමය: ඉස්සර ව්‍යාපෘතියක් අනුමත වුණේ BCR අගය ඉහළ නම් විතරයි. මේකෙන් බැලුවේ වියදම් කරන හැම පවුම් එකකටම ලැබෙන මූල්‍යමය ප්‍රතිලාභයයි. ලන්ඩනයේ පඩි සහ දේපළ වටිනාකම් වැඩි නිසා, උතුරේ (North) හදන පාරකට වඩා ලන්ඩනයේ හදන පාරක BCR අගය නිතරම ඉහළ ගියා.
• අලුත් ක්‍රමය: දැන් Treasury එක කියන්නේ BCR එකට වඩා ව්‍යාපෘතියේ "Strategic Case" එක හෙවත් උපායමාර්ගික වැදගත්කම මූලික වෙන්න ඕන කියලා. ආණ්ඩුවේ ඉලක්ක (උදාහරණයකට Levelling up හෝ Net Zero) එක්ක ව්‍යාපෘතිය ගැළපෙනවා නම්, ධනවත් ප්‍රදේශයක කෙරෙන ව්‍යාපෘතියකට වඩා අඩු BCR අගයක් තිබුණත් එය අනුමත කරන්න පුළුවන්.

සරලවම කිව්වොත්, මූල්‍යමය විනය අතහැරලා නැහැ, නමුත් BCR එකට තිබුණු තීරණාත්මක බලය දැන් අඩු කරලා තියෙනවා.

වෘත්තිකයන්ට සහ ව්‍යාපාරවලට ඇතිවන බලපෑම

වෘත්තිකයන්ට සහ ව්‍යාපාරිකයන්ට, මේක ලොකු පණිවිඩයක්. ඉස්සර Finance, Tech හෝ විශේෂිත සෞඛ්‍ය අංශයේ හොඳ Career එකක් හදාගන්න නම් ලන්ඩනයේ අධික ජීවන වියදම (Cost of living) දරාගෙන හරි එහේ ඉන්න සිද්ධ වුණා.

M25 එකෙන් පිටත ප්‍රදේශ දියුණු කරන්න රජය මුදල් පොම්ප කරනකොට, රැකියා වෙළඳපොළේ භූගෝලීය වෙනසක් බලාපොරොත්තු වෙන්න පුළුවන්. දක්ෂ ඉංජිනේරුවෙක්ට හෝ වෛද්‍ය වෘත්තිකයෙක්ට අනාගතයේදී මැන්චෙස්ටර්, ලීඩ්ස් සහ බර්මිංහැම් වගේ නගරවල වැඩි අවස්ථා නිර්මාණය වෙයි.

මෙහි ඇති වාසිය නම්, ලන්ඩනයේ ලැබෙන පඩියට වඩා වැටුප පොඩ්ඩක් අඩු වුණත්, මේ නගරවල ජීවන වියදම අඩු නිසා අතේ ඉතුරු වෙන මුදල (Disposable income) වැඩි වෙන්න පුළුවන් වීමයි.

කාර්යක්ෂමතාවය අඩුවීමේ අවදානම

මේ උත්සාහය හොඳ වුණත්, ආර්ථික විද්වතුන් යම් අවදානම් සහගත තත්ත්වයන් ගැනත් පෙන්වා දෙනවා:

• කාර්යක්ෂමතාවය පිළිබඳ ගැටළුව: ලන්ඩනය වගේ ඉහළ ඵලදායිතාවයක් තියෙන තැන්වල ආයෝජනය නොකළොත් රටේ සමස්ත GDP වර්ධනය බාල වෙන්න පුළුවන්. සම්පත් හැමතැනම බෙදුවට රටේ සමස්ත ධනය වර්ධනය වීම මන්දගාමී වෙන්න ඉඩ තියෙනවා.
• "සුදු අලි" (White Elephant) ව්‍යාපෘති: දැඩි Cost-benefit විශ්ලේෂණය ලිහිල් කරන නිසා, දේශපාලන වාසි තකා ආර්ථික වටිනාකමක් නැති ව්‍යාපෘතිවලට (සුදු අලි ව්‍යාපෘති) සල්ලි යන්න ඉඩ තියෙනවා. නිකම්ම කොළේට විතරක් ලස්සන ව්‍යාපෘතිවලින් ජනතාවට සැබෑ ප්‍රතිලාභයක් නොලැබෙන්න පුළුවන්.

නිගමනය

Green Book එකේ මේ වෙනස නිකම්ම කාර්යාලීය නීතියක් විතරක් නෙවෙයි, මෙය බ්‍රිතාන්‍ය ආර්ථික එන්ජිම නැවත සකස් කිරීමක්. ගිනිකොනදිග ප්‍රදේශයට (South East) තිබුණු ඒකාධිකාරය ඉවත් කරලා, රට පුරා විසිරුණු ආර්ථිකයක් ගොඩනැගීමයි මෙහි අරමුණ.

ආයෝජකයන්ට සහ රැකියා සොයන අයට දැන් තියෙන හොඳම අවස්ථාව තමයි, දැනට වර්ධනයක් තියෙන තැන් විතරක් නෙවෙයි, රජය විසින් අනිවාර්යයෙන්ම වර්ධනය කළ යුතුයි කියලා තීරණය කරලා තියෙන ප්‍රදේශ ගැන අවධානය යොමු කරන එක.

මූලාශ්‍රය (Source): https://www.gov.uk/government/news/new-green-book-to-ensure-that-investment-in-all-parts-of-the-uk-given-a-fair-hearing