2030 විදුලිබල සැලැස්ම සම්මතයි: ආර්ථිකයට සහන දෙන හැරවුම් ලක්ෂයක්

2030 විදුලිබල සැලැස්ම සම්මතයි: ආර්ථිකයට සහන දෙන හැරවුම් ලක්ෂයක්

ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් 2025-2030 කාලසීමාව සඳහා වන පුනර්ජනනීය බලශක්ති සංවර්ධන සැලැස්මට (Renewable Energy Resources Development Plan) නිල වශයෙන් කැබිනට් අනුමැතිය ලබා දී තිබෙනවා. මෙහි ප්‍රධානතම ඉලක්කය වන්නේ 2030 වන විට රටේ විදුලි අවශ්‍යතාවයෙන් 70%ක් පුනර්ජනනීය මූලාශ්‍රවලින් සපුරා ගැනීම සහ 2050 වන විට පූර්ණ කාබන් මධ්‍යස්ථභාවය (Carbon Neutrality) ළඟා කර ගැනීමයි.

මෙය හුදෙක් පරිසරය සුරැකීමේ පියවරක් පමණක් නොව, රටේ ආර්ථික ස්ථාවරත්වයට සෘජුවම බලපාන තීරණාත්මක ව්‍යුහාත්මක වෙනසක් ලෙස හඳුන්වන්න පුළුවන්. විශේෂයෙන්ම ආනයනික ඉන්ධන මත යැපීම අඩු කිරීම හරහා විදේශ විනිමය සංචිත ආරක්ෂා කර ගැනීමටත්, රුපියලේ අගය ස්ථාවරව පවත්වා ගැනීමටත් මෙය මූලික අඩිතාලමක් වනු ඇති.

සැලැස්මේ ප්‍රධාන අංග සහ යටිතල පහසුකම්

ශ්‍රී ලංකා සුනිත්‍ය බලශක්ති අධිකාරිය (SLSEA) සකස් කළ මෙම යෝජනාවලියට අනුව, මෙය හුදු ඉලක්ක ලැයිස්තුවක් පමණක් නොව යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනය කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ ප්‍රායෝගික වැඩපිළිවෙලක්.

• ඉඩම් හඳුනා ගැනීම: පුනර්ජනනීය බලශක්ති ව්‍යාපෘති සඳහා සුදුසු ඉඩම් කඩිනමින් හඳුනාගෙන වෙන් කිරීමට පියවර ගැනෙනවා. මින් පෙර ව්‍යාපෘති ප්‍රමාද වීමට හේතු වූ රතු පටි (Red tape) ඉවත් කිරීම මෙහි අරමුණයි.
• බලශක්ති සිතියම්ගත කිරීම (Energy Map): උතුර සහ නැගෙනහිර පළාත් කේන්ද්‍ර කර ගනිමින් සුළං සහ සූර්ය බලශක්ති සඳහා ඉහළ විභවයක් ඇති ප්‍රදේශ හඳුනාගෙන ආයෝජකයින්ට මග පෙන්වන සිතියමක් සකස් කෙරෙනු ඇති.
• පාවෙන සූර්ය බලශක්තිය (Floating Solar): කෘෂිකාර්මික ඉඩම්වලට හානියක් නොවන පරිදි, රටේ පවතින ජලාශ පද්ධතිය උපයෝගී කර ගනිමින් පාවෙන සූර්ය බලාගාර ඉදිකිරීමට විශේෂ අනුමැතියක් හිමිව තිබෙනවා.

ආර්ථිකයට දැනෙන වාසිය: "බලශක්ති ස්වෛරීභාවය"

වසර ගණනාවක් පුරා ශ්‍රී ලංකාවේ ගෙවුම් ශේෂය (Balance of Payments) ගෝලීය ඛනිජ තෙල් සහ ගල් අඟුරු මිල ගණන් හමුවේ දැඩි පීඩනයකට ලක්වුණා. තෙල් මිල ඉහළ යන සෑම අවස්ථාවකම රුපියල අවප්‍රමාණය වීම සහ ජීවන වියදම ඉහළ යාම සාමාන්‍ය තත්ත්වයක් බවට පත් වී තිබුණා.

• විදේශ විනිමය සුරැකීම: දේශීය හිරු එළිය සහ සුළං බලය ප්‍රධාන බලශක්ති මූලාශ්‍ර ලෙස යොදා ගැනීමෙන්, ඉන්ධන ආනයනයට මාසිකව වැය වන ඩොලර් ප්‍රමාණය ඉතිරි කර ගත හැකියි. මෙය දිගුකාලීනව රුපියල ශක්තිමත් කිරීමට හේතු වෙනවා.
• ආයෝජන අවස්ථා: කැබිනට් මණ්ඩලය අනුමත කළ මෙම ක්‍රමවේදය හරහා ඍජු විදේශ ආයෝජන (FDI) සහ රාජ්‍ය-පෞද්ගලික හවුල්කාරිත්වයන් (PPPs) සඳහා නව ඉඩක් විවර වෙනවා. විශේෂයෙන් මන්නාරම වැනි ප්‍රදේශවල සුළං බලශක්ති උද්‍යාන සඳහා ආයෝජනය කිරීම, සාම්ප්‍රදායික බැඳුම්කරවලට වඩා ස්ථාවර ප්‍රතිලාභ ගෙන දෙන වත්කමක් විය හැකියි.

නොසලකා හැරිය නොහැකි අභියෝග

මෙම සැලැස්ම කොතරම් යහපත් වුවත්, එහි ප්‍රායෝගික ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී පවතින අවදානම් පිළිබඳවද අප අවධානය යොමු කළ යුතුයි.

• විදුලි පද්ධතියේ ස්ථාවරත්වය (Grid Stability): සූර්ය සහ සුළං වැනි විචල්‍ය බලශක්ති ප්‍රභවයන් 70%ක් දක්වා විදුලි පද්ධතියට එක් කිරීමේදී තාක්ෂණික ගැටලු මතු විය හැකියි. මෙය පාලනය කිරීමට අධික වියදමක් දරන බැටරි පද්ධති (BESS) සහ Grid Modernization අත්‍යවශ්‍යයි. මෙම වියදම දරා ගන්නේ කවුද? බොහෝ විට එය විදුලි බිල හරහා පාරිභෝගිකයාටම දැරීමට සිදුවීමේ අවදානමක් තිබෙනවා.
• ක්‍රියාත්මක කිරීමේ ඉතිහාසය: ඉඩම් ගැටලු සහ ටෙන්ඩර් ක්‍රියාවලියේ අක්‍රමිකතා නිසා මීට පෙර බොහෝ බලශක්ති ව්‍යාපෘති අඩාල වුණා. මෙම 2025-2030 සැලැස්මේ සාර්ථකත්වය තීරණය වන්නේ නිවේදන මත නොව, විධිමත් ක්‍රියාත්මක කිරීම මතයි.

ගෝලීය ප්‍රවණතාවය සහ ඉදිරි පියවර

වියට්නාමය සහ මොරොක්කෝව වැනි රටවල් අනුගමනය කරන මාර්ගයේ යමින් ශ්‍රී ලංකාවත් බලශක්ති ස්වෛරීභාවය (Energy Sovereignty) හරහා ජාතික ආරක්ෂාව තහවුරු කර ගැනීමට උත්සාහ දරනවා. මීට පෙර රජය විසින් සහතික කළ මිලකට (Feed-in Tariffs) විදුලිය මිලදී ගත්තද, නව ක්‍රමවේදය යටතේ තරඟකාරී ලංසු තැබීම (Competitive Bidding) දිරිමත් කරනු ඇති. ඒ හරහා අඩුම මිලට විදුලිය ලබා ගැනීමට හැකි වුවත්, දූෂණයෙන් තොර විනිවිද පෙනෙන ටෙන්ඩර් පටිපාටියක් පවත්වා ගැනීම අතිශය වැදගත්.

වැදගත්: ඔබ ඉදිරියේදී ලංකාවේ ඉඩම් ආයෝජනයක් කිරීමට බලාපොරොත්තු වන්නේ නම්, අදාළ ඉඩම රජය නම් කළ නව "පුනර්ජනනීය බලශක්ති කලාප" (Renewable Energy Zones) වලට අයත් දැයි සොයා බැලීම නුවණට හුරුයි. එය ඉඩමේ වටිනාකමට සහ යටිතල පහසුකම්වලට සෘජුවම බලපෑම් කළ හැකියි.

*Source Video: Sri Lanka's Cabinet approves Renewable Energy Resources Development Plan 2025-2030*

මූලාශ්‍රය (Source): http://www.adaderana.lk/news/117981/cabinet-approves-renewable-energy-resources-development-plan-2025-2030