UK සේවා අංශය ඉහළට: AI නිසා රැකියා කප්පාදුව වාර්තාගත මට්ටමක

UK සේවා අංශය ඉහළට: AI නිසා රැකියා කප්පාදුව වාර්තාගත මට්ටමක

මේ වන විට එක්සත් රාජධානියේ ආර්ථිකය තුළ දක්නට ලැබෙන්නේ තරමක් විරුද්ධාභාසී (paradox) තත්ත්වයකි. එනම් ව්‍යාපාරික ක්‍රියාකාරකම් වේගයෙන් ඉහළ යමින් පවතින අතර, ප්‍රධාන ක්ෂේත්‍රවල රැකියා අවස්ථා ඓතිහාසික මට්ටමකින් පහත වැටෙමින් තිබීමයි. 2026 පෙබරවාරි මස මුලදී නිකුත් වූ දත්තවලට අනුව, බ්‍රිතාන්‍ය ආර්ථිකයේ ප්‍රධාන එන්ජිම වන 'සේවා අංශය' (Services Sector) මාස පහක ඉහළම අගය වාර්තා කර තිබේ.

කෙසේ වෙතත්, මේ වර්ධනයත් සමඟ බරපතල අනතුරු ඇඟවීමක් ද මතු වී ඇත. පසුගිය වසර 16ක කාලය තුළ දක්නට ලැබුණු වේගවත්ම රැකියා කප්පාදුව දැන් සිදුවෙමින් පවතී. මෙයින් පැහැදිලි වන්නේ සමාගම්, මිනිස් ශ්‍රමය වෙනුවට ස්වයංක්‍රීයකරණය (Automation) සහ AI තාක්ෂණය වෙත වේගයෙන් මාරු වෙමින් සිටින බවයි.

එක්සත් රාජධානියේ සේවය කරන වෘත්තිකයන්ට සහ කුඩා ව්‍යාපාර හිමිකරුවන්ට මෙය හුදෙක් ආර්ථික චක්‍රයක වෙනසක් පමණක් නොව, සමස්ත රැකියා වෙළඳපොළේම සිදුවන ව්‍යුහාත්මක වෙනසක් ලෙස හඳුනාගත හැකිය.

නිෂ්පාදන ඵලදායිතාව සහ සැබෑ තත්ත්වය

2026 ජනවාරි මාසයේදී S&P Global UK Services PMI දර්ශකය 54.0 දක්වා ඉහළ ගියේය. මෙය 2024 අගෝස්තු මාසයෙන් පසු වාර්තා වූ ඉහළම අගයයි (මෙහි අගය 50.0ට වැඩි නම් ඉන් අදහස් වන්නේ වර්ධනයයි). සාමාන්‍යයෙන් මෙවැනි වර්ධනයක් ඇති විට සමාගම් ඉල්ලුම සපුරාලීම සඳහා අලුතින් සේවකයින් බඳවා ගැනීම සිදු කරයි.

නමුත් මෙවර සිදුවන්නේ එහි අනික් පැත්තයි. වැටුප් උද්ධමනය සහ විවිධ නීතිමය රෙගුලාසි නිසා සේවකයින් නඩත්තු කිරීමේ වියදම ඉහළ යාමත්, AI තාක්ෂණය මගින් කාර්යාලීය වැඩ පහසු වීමත් හේතුවෙන් ව්‍යාපාරිකයින් නව බඳවා ගැනීම් සීමා කර ඇත. දැන් බොහෝ සමාගම් පරිපාලන (Admin), දත්ත සැකසුම් (Data-processing) සහ පාරිභෝගික සේවා වැනි අංශ සඳහා මිනිසුන් වෙනුවට AI තාක්ෂණය කෙලින්ම යොදා ගනිමින් සිටියි.

'Jobless Growth': රැකියා නොමැති වර්ධනය

මෙම තත්ත්වය ආර්ථික විද්‍යාඥයින් හඳුන්වන්නේ "Jobless Growth" හෙවත් රැකියා උත්පාදනයක් නොමැති ආර්ථික වර්ධනයක් ලෙසයි. අතීතයේදී ආර්ථිකය දියුණු වන විට රැකියාද වැඩි විය. නමුත් දැන් Generative AI සහ මෘදුකාංග භාවිතය නිසා සේවක සංඛ්‍යාව වැඩි නොකරම නිෂ්පාදනය වැඩි කිරීමට සමාගම්වලට හැකියාව ලැබී ඇත.

මෙය විශේෂයෙන්ම කාර්යාලීය රැකියා (White-collar jobs) කරන අයට සහ එම අංශවල නිරත විගමනික වෘත්තිකයන්ට තීරණාත්මක පණිවිඩයකි. රටේ GDP එක ඉහළ ගිය පමණින් රැකියා සුරක්ෂිතතාව තහවුරු නොවන බව මෙයින් පෙනී යයි.

ඔබේ මුදල් පසුම්බියට සහ රැකියාවට ඇති බලපෑම

මෙම වෙනස්කම් සාමාන්‍ය ජනතාවගේ එදිනෙදා ජීවිතයට කෙලින්ම බලපායි:

• රැකියා සුරක්ෂිතතාව: වසර 16කට පසු සිදුවන විශාලතම රැකියා කප්පාදුව මගින් පෙන්වා දෙන්නේ මධ්‍යම මට්ටමේ වෘත්තීය රැකියා (Mid-level roles) අවදානමක පවතින බවයි. ඩිජිටල් තාක්ෂණයෙන් කළ හැකි වැඩ කරන සේවකයින්ට ආර්ථික වර්ධනයේ වාසිය නොලැබෙනු ඇත.
• පොලී අනුපාත සහ උකස් (Mortgages): එංගලන්ත මහ බැංකුව (Bank of England) මේ වන විට උභතෝකෝටිකයකට මුහුණ දී සිටියි. සේවා අංශය දියුණු වන විට උද්ධමනය (Inflation) වැඩි විය හැකි නිසා පොලී අනුපාත ඉහළ දැමීමට සිදුවෙයි. නමුත් රැකියා අඩුවන විට උද්ධමනය අඩු වෙයි. මේ දෙක අතර පවතින ගැටුම නිසා ඔබේ නිවාස ණය පොලී අනුපාත බලාපොරොත්තු වන තරම් ඉක්මනින් පහළ නොයනු ඇත.
• කුසලතා වර්ධනය (Upskilling): දැන් ස්ථිර රැකියාවක් සොයා ගැනීම වඩාත් තරඟකාරී වී ඇත. අනාගතයේදී වැඩි ඉල්ලුමක් ලැබෙන්නේ යන්ත්‍රවලට කළ හැකි වැඩ කරන අයට නොව, එම ස්වයංක්‍රීය පද්ධති පාලනය කළ හැකි කළමනාකරණ කුසලතා ඇති අයටයි.

කාර්යක්ෂමතාවයේ අතුරු ඵල

සමහරු තර්ක කරන්නේ මෙම වෙනස එක්සත් රාජධානියේ තරඟකාරීත්වයට අත්‍යවශ්‍ය බවයි. Automation හරහා වියදම් අඩු කරගැනීමෙන් බ්‍රිතාන්‍ය සමාගම් ශක්තිමත් වන අතර, අනාගතයේදී පාරිභෝගිකයන්ට අඩු මිලට සේවා ලබා දීමට හැකි වනු ඇත.

එහෙත්, මෙහි සමාජීය පිරිවැය භයානක විය හැකිය. ඉහළ වටිනාකමක් ඇති නව රැකියා බිහිවීමට වඩා වේගයෙන් පවතින රැකියා අහිමි වුවහොත්, ඉහළ සුදුසුකම් ඇති වෘත්තිකයන්ට පවා අඩු වැටුප් සහිත තාවකාලික රැකියා (Gig work) කිරීමට සිදුවන "Underemployment" අර්බුදයක් නිර්මාණය වීමේ අවදානමක් පවතී.

ඉදිරි දැක්ම

නිෂ්පාදනය ඉහළ යාම සහ රැකියා අඩුවීම අතර ඇති මේ පරතරය තාවකාලික එකක් නොවනු ඇත. 2026 වසර ගෙවී යද්දී වැදගත්ම ප්‍රශ්නය වනුයේ බ්‍රිතාන්‍යය දියුණු වෙනවාද යන්න නොව, එම දියුණුවෙන් ප්‍රතිලාභ ලබන්නේ කවුරුන්ද යන්නයි. රැකියා වෙළඳපොළේ රැඳී සිටීමට නම් තාක්ෂණික දැනුම සහ නව දේවල්වලට හැඩගැසීමේ හැකියාව (Adaptability) දැන් අත්‍යවශ්‍ය සාධකයක් බවට පත්ව තිබේ.

මූලාශ්‍රය (Source): https://www.theguardian.com/business/2026/feb/04/uk-service-sector-job-cuts-companies-automate-pmi-survey