බ්රිතාන්යයේ AI විප්ලවයට පණ දෙන නව න්යෂ්ටික සැලැස්ම
බ්රිතාන්ය රජය AI දත්ත මධ්යස්ථාන බලගැන්වීම සඳහා නව න්යෂ්ටික වැඩපිළිවෙලක් අරඹයි. ඉංජිනේරුවන්ට සහ ටෙක් වෘත්තිකයින්ට ලැබෙන නව රැකියා අවස්ථා සහ එහි වාසි අවාසි ගැන දැනගන්න.
බ්රිතාන්යයේ AI විප්ලවයට පණ දෙන නව න්යෂ්ටික සැලැස්ම
එක්සත් රාජධානියේ බලශක්ති ක්ෂේත්රය මේ වන විට සුවිශේෂී හැරවුම් ලක්ෂයකට ළඟා වී තිබෙනවා. AI තාක්ෂණය සහ කර්මාන්ත ක්ෂේත්රයේ ඇති වී තිබෙන දැවැන්ත බලශක්ති ඉල්ලුම සපුරාලීම සඳහා රජය විසින් "උසස් න්යෂ්ටික තාක්ෂණයන්" (Advanced Nuclear Technologies) කඩිනම් කිරීමේ නව විධිමත් රාමුවක් හඳුන්වා දී තිබීම ඊට හේතුවයි.
බලශක්ති ආරක්ෂාව සහ Net Zero සඳහා වන දෙපාර්තමේන්තුව (DESNZ) විසින් 2026 පෙබරවාරි මස මුලදී නිවේදනය කරන ලද මෙම නව වැඩපිළිවෙල, සාම්ප්රදායික මහා පරිමාණ බලාගාරවලින් ඔබ්බට ගිය පියවරක්. ඒ වෙනුවට, ඔවුන්ගේ මූලික අවධානය යොමු වී ඇත්තේ කුඩා මොඩියුලර් ප්රතික්රියාකාරක (Small Modular Reactors - SMRs) සහ ක්ෂුද්ර ප්රතික්රියාකාරක (Micro-reactors) වෙතයි. 2030 දශකයේ මැද භාගය වන විට පළමු ඒකක ක්රියාත්මක කිරීම රජයේ ඉලක්කය වී තිබෙනවා.
එක්සත් රාජධානියේ සිටින ඩිජිටල් වෘත්තිකයින්ට සහ ඉංජිනේරුවන්ට මෙය හුදෙක් බලශක්ති පුවතක් පමණක් නොවෙයි; මෙය බලශක්ති ප්රතිපත්තිය සහ ඩිජිටල් යටිතල පහසුකම් එකිනෙක හමුවන තීරණාත්මක අවස්ථාවක්.
ප්රධාන ගැටලුව: AI සඳහා අවශ්ය අඛණ්ඩ බලශක්තිය
මෙම ප්රතිපත්තිමය වෙනසට ප්රධානතම හේතුව වී ඇත්තේ ලොව පුරා සීඝ්රයෙන් වර්ධනය වන "AI Boom" එකයි. Large Language Models (LLMs) පුහුණු කිරීම සහ දවසේ පැය 24 පුරාම ක්රියාත්මක වන සර්වර් (Server) පවත්වාගෙන යාමට අතිවිශාල විදුලි බලයක් අවශ්ය වෙනවා.
මෙහිදී සුළං හෝ සූර්ය බලශක්තිය (Renewable energy) වැනි පුනර්ජනනීය ප්රභවයන්ට පමණක් මෙම ඉල්ලුම සපුරාලීම අපහසුයි. ඩේටා සෙන්ටර් (Data Centers) සඳහා අවශ්ය වන 99.999% ක විශ්වසනීයත්වයක් ("five-9s" reliability) ලබා දීමට බැටරි තාක්ෂණය තවමත් අධික වියදම් සහිතයි. ඊට විසඳුම ලෙස SMRs හඳුන්වා දී ඇති අතර, ඒවා කාර්මික කලාප ආශ්රිතවම පිහිටුවීමෙන් ජාතික විදුලිබල පද්ධතියට (National Grid) වන බලපෑම අවම කරගත හැකියි.
නව රාමුව ක්රියාත්මක වන ආකාරය
DESNZ හි නව ප්රතිපත්තිය හරහා ඍජු රජයේ අරමුදල් සැපයීමකට වඩා, ව්යාපෘති සඳහා "Pipeline and Endorsement" යාන්ත්රණයක් හඳුන්වා දී තිබෙනවා.
- විශ්වසනීයත්ව පයිප්ලයින් (Credibility Pipeline): සංවර්ධකයින්ට 2026 මාර්තු මාසයේ සිට රජයේ අනුමැතිය ලත් ක්රියාවලියකට යෝජනා ඉදිරිපත් කළ හැකියි.
- විශේෂ පහසුකම් සේවාව (Concierge Service): තෝරාගත් අයදුම්කරුවන්ට නියාමකයින් (ONR) සහ සැලසුම් බලධාරීන් වෙත කඩිනම් ප්රවේශය ලැබෙනවා. මෙය බ්රිතාන්යයේ යටිතල පහසුකම් ප්රමාද කරන සුපුරුදු "Red tape" ක්රියාවලිය මගහැරීමට උපකාරී වනු ඇති.
- පුද්ගලික ආයෝජන දිරිගැන්වීම: රජයේ නිල අනුමැතිය ලැබීම හරහා විශ්රාම වැටුප් අරමුදල් හෝ ටෙක් සමාගම් වැනි පුද්ගලික ආයෝජකයින්ට මෙම ව්යාපෘතිවල ආයෝජනය කිරීමේ අවදානම අඩු කෙරෙනවා.
මේ වන විට Rolls-Royce SMR, X-energy & Centrica, සහ Holtec Britain වැනි සමාගම් මෙම ක්ෂේත්රයේ පෙරමුණ ගෙන කටයුතු කරනවා. විශේෂයෙන්ම Rolls-Royce සමාගම බ්රිතාන්යයේ න්යෂ්ටික බලශක්ති තරඟාවලියේ ප්රමුඛයා ලෙස සැලකෙනවා.
වෘත්තීය ක්ෂේත්රයට වන බලපෑම
එක්සත් රාජධානියේ ඉංජිනේරු, තාක්ෂණික සහ ව්යාපෘති කළමනාකරණ ක්ෂේත්රවල නියුතු ශ්රී ලාංකිකයින්ට මෙය ඉතා වැදගත් ප්රවණතාවක්.
1. වීසා සඳහා හිතකර රැකියා අවස්ථා (Visa-Friendly Jobs) න්යෂ්ටික ඉංජිනේරු විද්යාව සහ ආරක්ෂිත මෘදුකාංග සංවර්ධනය (Safety-critical software development) බොහෝ විට එක්සත් රාජධානියේ හිඟ රැකියා ලැයිස්තුවේ (Shortage Occupation List) ඉහළින්ම තිබෙනවා. SMRs සහ AI දත්ත මධ්යස්ථාන අතර ඇති සබඳතාව නිසා පහත සඳහන් කුසලතා සඳහා ඉල්ලුම ඉහළ යනු ඇති:
- ප්රතික්රියාකාරක අඩවි සඳහා සිවිල් සහ යාන්ත්රික ඉංජිනේරුවන්.
- ස්වයංක්රීය හෝ අර්ධ ස්වයංක්රීය බලාගාරවල ඩිජිටල් යටිතල පහසුකම් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා Software සහ Cyber Security විශේෂඥයින්.
2. ලන්ඩනයෙන් පිටත නව අවස්ථා මෙම රැකියා බහුතරයක් නිර්මාණය වන්නේ ලන්ඩනයෙන් පිටත හාර්ට්ල්පූල් (Hartlepool), කුම්බ්රියා (Cumbria) සහ නොටින්හැම්ෂයර් (Nottinghamshire) වැනි ප්රදේශවලයි. දකුණු එංගලන්තයේ ඉහළ නිවාස කුලී සහ ජීවන වියදම ගැන කරදර වන අයට, මෙම ප්රදේශවල ඇති අඩු ජීවන වියදම සහ ඉහළ වැටුප් සහිත රැකියා කදිම විසඳුමක් විය හැකියි.
අවදානම් සහ අභියෝග
කෙසේ වෙතත්, මෙම "ස්වර්ණමය යුගය" ගැන පවතින විවේචන ද අප අමතක නොකළ යුතුයි. ලොව පුරා වාණිජ මට්ටමින් ක්රියාත්මක වන SMRs තවමත් ඉතා දුර්ලභයි. විචාරකයින් පවසන්නේ මේවා තාමත් "කඩදාසිවලට සීමා වූ" (Paper reactors) සැලසුම් විය හැකි බවයි. ඊට අමතරව, න්යෂ්ටික අපද්රව්ය බැහැර කිරීම සඳහා ස්ථිර විසඳුමක් (GDF) බ්රිතාන්යය තුළ තවමත් ස්ථාපිත කර නැහැ.
අවසාන වශයෙන්, එක්සත් රාජධානියේ මෙම නව පියවර සුළං සහ සූර්ය බලශක්තියට පමණක් AI ආර්ථිකයක් ගොඩනැගිය නොහැකි බවට රජය විසින් කරන ලද ප්රායෝගික පිළිගැනීමක් ලෙස හැඳින්විය හැකියි. දක්ෂ වෘත්තිකයින්ට මෙය අනාගත ලෝකය බලගන්වන එන්ජින් නිර්මාණය කිරීමට ලැබෙන කදිම අවස්ථාවක්.
මූලාශ්රය (Source): https://www.nucnet.org/news/britain-launches-framework-to-accelerate-advanced-nuclear-reactor-projects-for-ai-boom-2-3-2026