NHS විදෙස් බඳවා ගැනීම් අඩු කර අභ්‍යන්තර උසස්වීම්වලට මුල්තැන දෙයි

NHS විදෙස් බඳවා ගැනීම් අඩු කර අභ්‍යන්තර උසස්වීම්වලට මුල්තැන දෙයි

බ්‍රිතාන්‍යයේ ජාතික සෞඛ්‍ය සේවය (NHS) සිය සේවක බඳවා ගැනීමේ ක්‍රමවේදය දැඩි වෙනසකට ලක් කරමින් සිටින බව Institute for Fiscal Studies (IFS) ආයතනය නිකුත් කළ නවතම වාර්තාවකින් හෙළි වී තිබෙනවා. 2026 පෙබරවාරි මාසයේ නිකුත් වූ මෙම විශ්ලේෂණයට අනුව, NHS හි අලුත්ම උපායමාර්ගය වන්නේ පිටරටින් හෙදියන් ගෙන්වීම වෙනුවට, දැනටමත් සේවයේ යෙදී සිටින දේශීය සේවකයින් පුහුණු කර ඉහළ තනතුරුවලට පත් කිරීමයි.

කොවිඩ් වසංගතයෙන් පසු NHS රෝහල් පද්ධතිය පවත්වාගෙන ගියේ වේගයෙන් විදෙස් ශ්‍රමිකයින් බඳවා ගැනීම හරහායි. නමුත් දැන් එම ක්‍රමය වෙනස් කරමින්, "grow your own" හෙවත් "තමන්ගේම අය පුහුණු කිරීමේ" වැඩපිළිවෙළකට මාරු වෙමින් පවතින බව පෙනෙන්නට තිබෙනවා.

Buy vs. Build: මොකක්ද මේ අලුත්ම සැලැස්ම?

මේ වෙනස තේරුම් ගන්න නම් NHS හි දැනට ක්‍රියාත්මක වන "Apprenticeship Levy" සහ පුහුණු අයවැය ගැන අවබෝධයක් තිබීම වැදගත්.

සරලවම කිව්වොත්, පිටරටින් සුදුසුකම් ලත් හෙදියක් ගෙන්වීමට යන වීසා (Visa) ගාස්තු, ගුවන් ටිකට්පත් සහ ඒජන්සි ගාස්තු වෙනුවට, එම මුදල් දැනට Band 2 හෝ Band 3 මට්ටමේ සිටින සේවකයින් (උදාහරණයක් ලෙස Healthcare Assistants) පුහුණු කිරීමට යොදවනවා. මොවුන්ට රැකියාව කරන අතරතුරම හෙද උපාධිය ලබා ගැනීමට "earn while you learn" ක්‍රමය යටතේ අවස්ථාව ලැබෙන අතර, අවසානයේ ඔවුන් Band 5 හෙද නිලධාරීන් ලෙස උසස්වීම් ලබනවා.

ප්‍රතිපත්තිය වෙනස් වුණේ ඇයි?

NHS Long Term Workforce Plan එක කාලයක් තිස්සේ යෝජනා කළේ විදෙස් බඳවා ගැනීම් අඩු කළ යුතු බවයි. දැන් එය ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක වන බව IFS දත්ත පෙන්වා දෙනවා.

• පැරණි ක්‍රමය ("Buy" Strategy): සේවක හිඟය පිරවීමට Health and Care Worker Visa එක හරහා පිටරටින් පිරිස් ගෙන්වා ගැනීම ප්‍රධාන විසඳුම වුණා. නමුත් ගෝලීය තරඟකාරීත්වය සහ බ්‍රිතාන්‍ය ආගමන විගමන නීති වෙනස් වීම (වැටුප් සීමා වැඩි කිරීම වැනි) නිසා මෙය අවදානම් සහගත ක්‍රමයක් ලෙසයි සැලකෙන්නේ.
• නව ක්‍රමය ("Build" Strategy): දැනටමත් එක්සත් රාජධානිය තුළ පදිංචි වී NHS හි සේවය කරන සහායක කාර්ය මණ්ඩලය (Support staff) පුහුණු කිරීම හරහා ඔවුන් දිගු කාලීනව සේවයේ රඳවා ගැනීමයි අරමුණ. පිටරටින් එන අයට වඩා මෙහි පදිංචි අය රැකියාවේ රැඳී සිටීමේ සම්භාවිතාව වැඩි බව මෙහිදී උපකල්පනය කරනවා.

රැකියා සහ ජීවන වියදමට බලපාන්නේ කොහොමද?

මෙය එක්සත් රාජධානියේ සේවය කරන සහ එන්න බලාපොරොත්තුවෙන් ඉන්න අයට දෙපැත්ත කැපෙන කඩුවක් වගේ.

• දැනට සේවයේ ඉන්න අයට: මෙය ඉතා හොඳ ආරංචියක්. සාමාන්‍ය Healthcare Assistant කෙනෙක්ට තමන්ගේ රැකියාවෙන් අයින් නොවී, විශ්වවිද්‍යාල ගාස්තු නොගෙවාම හෙද නිලධාරියෙක් වෙන්න පාර කැපෙනවා. උද්ධමනය (Inflation) හමුවේ ඉහළ වැටුප් තලයකට (Higher salary bands) යන්න ලැබීම ජීවන වියදම පාලනය කරගන්න ලොකු සහායක්.
• පිටරට ඉඳන් එන්න ඉන්න අයට: මෙය නරක ආරංචියක් වෙන්න පුළුවන්. NHS එක අභ්‍යන්තර සේවකයින්ට මුල්තැන දෙන විට, පිටරටින් බඳවා ගන්නා ප්‍රමාණය (Sponsorship certificates) ස්වභාවිකවම අඩු වෙනවා. කෙලින්ම හෙදියක් විදියට එනවා වෙනුවට, සහායක සේවකයෙක් විදියට ඇවිත් පියවරෙන් පියවර ඉහළට යන ක්‍රමයකට මෙය වෙනස් වෙන්න ඉඩ තිබෙනවා.

අවදානම සහ අභියෝග

ආණ්ඩුව මෙය "දේශීය දේ අගය කිරීමක්" ලෙස හුවා දැක්වුවත්, විශ්ලේෂකයින් මෙහි ඇති බරපතල ප්‍රායෝගික ගැටළු කිහිපයක් පෙන්වා දෙනවා.

කාලය පිළිබඳ ගැටළුව: පිටරටින් හෙදියක් ගෙන්වන්න ගතවෙන්නේ මාස කිහිපයක් විතරයි. නමුත් සහායක සේවකයෙක් හෙදියක් ලෙස පුහුණු කරන්න වසර ගණනාවක් යනවා. මේ අතරතුර කාලයේදී රෝහල්වලට අවශ්‍ය සේවකයින් නැතිවීමේ අවදානමක් (Understaffing risk) මතු වෙන්න පුළුවන්.

පහළ මට්ටමේ හිස්තැන්: දක්ෂම Healthcare Assistants ලා හෙදියන් බවට පත් වුණාම, ඒ අය කරපු වැඩේ කරන්න කවුද ඉන්නේ? මේ නිසා පහළ මට්ටමේ සේවක හිඟයක් ඇති වෙන්න පුළුවන් බවටත් අනතුරු ඇඟවෙනවා.

කාර්යක්ෂමතාව (Efficiency) සොයා යාම

මෙය හුදෙක් NHS එකට පමණක් සීමා වූ දෙයක් නෙවෙයි. බ්‍රිතාන්‍යයේ රාජ්‍ය අංශය පුරාම දැන් දකින්න ලැබෙන්නේ වියදම් පාලනය කරමින් පවතින සම්පත්වලින් උපරිම ප්‍රයෝජන ගැනීමේ (Optimization) උත්සාහයක්. පෞද්ගලික අංශය වගේම රජයත් උත්සාහ කරන්නේ අලුත් අය බඳවා ගන්නවාට වඩා, සිටින සේවකයින්ගේ ඵලදායිතාව ඉහළ නංවා ගැනීමටයි.

කෙසේ වෙතත්, මේ පුහුණු වැඩසටහන් දිගටම පවත්වාගෙන යන්න අවශ්‍ය ප්‍රතිපාදන ඉදිරි අයවැය මගින් වෙන් කරයිද යන්න තවමත් අවිනිශ්චිතයි. නමුත් දැනට පෙනෙන විදියට, NHS රැකියා සිහිනය දකින බොහෝ දෙනෙක්ට තමන්ගේ සැලසුම් නැවත සිතා බලන්නට කාලය පැමිණ තිබෙනවා.

මූලාශ්‍රය (Source): https://ifs.org.uk/publications/career-pathways-between-occupations-english-nhs