NHS වන්දි අර්බුදය: පවුම් බිලියන 3.6ක් අපතේ යන හැටි
වාර්ෂිකව පවුම් බිලියන 3.6ක්!
NHS වන්දි අර්බුදය: පවුම් බිලියන 3.6ක් අපතේ යන හැටි
එක්සත් රාජධානියේ ජාතික සෞඛ්ය සේවයේ (NHS) මූල්ය ස්ථාවරත්වය පිළිබඳව Public Accounts Committee (PAC) විසින් නිකුත් කළ නවතම වාර්තාවත් සමඟ බරපතල කතාබහක් ඇති වී තිබෙනවා. බොහෝ දෙනාගේ අවධානයෙන් ගිලිහී ගියත්, NHS අයවැයට දරාගත නොහැකි බරක් වී ඇත්තේ "Clinical Negligence" හෙවත් වෛද්ය නොසැලකිල්ල නිසා ගෙවන්නට සිදුවී ඇති වන්දි මුදලයි.
දැනට මෙම වන්දි ගෙවීම් සඳහා වාර්ෂිකව වැය වන මුදල පවුම් බිලියන 3.6ක්. මෙය කෙතරම් විශාල මුදලක්ද කියතොත්, ඇතැම් කුඩා රාජ්ය දෙපාර්තමේන්තු වල මුළු වාර්ෂික අයවැයට සමානයි. බදු ගෙවන ජනතාවගේ පැත්තෙන් බැලුවොත්, රෝගී සත්කාර, යටිතල පහසුකම් සහ කාර්ය මණ්ඩල වැටුප් සඳහා යොදවන්න තිබුණු මුදලක් මේ විදිහට නීතිමය කටයුතු වෙනුවෙන් වැය වීම ලොකු අපරාධයක්.
ප්රධාන ගැටලුව: පද්ධතියේ ඇති පීඩනය
වසර ගණනාවක් තිස්සේ වෛද්ය දෝෂ සඳහා ගෙවන වන්දි සහ නීතිඥ ගාස්තු, රටේ Inflation එකට සහ සෞඛ්ය ක්ෂේත්රයේ අරමුදල් වැඩිවීමට වඩා වේගයෙන් ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. PAC වාර්තාව පෙන්වා දෙන්නේ මීට පෙර මෙම ගැටලුව විසඳීමට බලධාරීන් තුළ "හදිසි අවශ්යතාවයක්" (Lack of urgency) නොතිබූ බවයි.
එක්සත් රාජධානිය තුළ රෝගියෙකුට ප්රතිකාරයක් නිසා හානියක් වුනොත්, වන්දි ලබා ගැනීමට නම් එය "නොසැලකිල්ල" (Negligence) නිසා සිදු වූ බව ඔප්පු කරන්න ඕනෑ. මෙය තරමක් සංකීර්ණ නීතිමය ක්රියාවලියක්.
- පැමිණිලිකරු: ලැබුණු ප්රතිකාරය නිසි ප්රමිතියෙන් තොර බවත්, එමගින් හානිය සිදු වූ බවත් ඔප්පු කළ යුතුයි.
- වියදම: මේ සඳහා මිල අධික Expert witnesses සහ නීතිඥ ගාස්තු දැරීමට සිදු වෙනවා. බොහෝ විට රෝගියාට ලැබෙන වන්දි මුදලට වඩා නීතිමය ක්රියාවලියට යන වියදම අධිකයි.
වෙනස් විය යුත්තේ මොනවාද?
PAC කමිටුව ඉල්ලා සිටින්නේ නිකම්ම පොත්පත් නිවැරදි කිරීමක් නෙවෙයි, NHS එක වගකීම් හසුරුවන ආකාරයේ මූලික වෙනසක්.
- වැළැක්වීම (Preventative): හානියක් වුනාට පස්සේ වන්දි ගෙවනවාට වඩා (Reactive), හානිය වීමට පෙර එය වළක්වා ගන්නා Patient safety වැඩපිළිවෙලක් ක්රියාත්මක කිරීම.
- ව්යුහය වෙනස් කිරීම: කුඩා වන්දි ඉල්ලීම් සඳහා නීතිඥ ගාස්තු වලට සීමාවක් (Cap) පැනවීම සහ උසාවි නොගොස් සාකච්ඡා මාර්ගයෙන් (Mediation) ප්රශ්න විසඳා ගැනීම.
- වගවීම: මෙම බිලියන 3.6ක මුදල "නොවැළැක්විය හැකි වියදමක්" ලෙස නොසලකා, එය අඩු කරගැනීමේ වගකීම සෞඛ්ය හා සමාජ ආරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව (DHSC) විසින් භාරගත යුතු වීම.
NHS සේවකයින්ට සහ ජනතාවට මෙය බලපාන්නේ කොහොමද?
මෙය හුදෙක් පරිපාලනමය ප්රවෘත්තියක් පමණක් නෙවෙයි. විශේෂයෙන්ම NHS තුළ සේවය කරන හෝ ඊට අනුබද්ධව වැඩ කරන අයට මෙය සම්පත් බෙදී යාම පිළිබඳ ප්රශ්නයක්. නඩු හබ සඳහා වැය කරන සෑම පවුම් බිලියනයක්ම යොදවන්න තිබුණේ සෞඛ්ය සේවයේ ධාරිතාව වැඩි කරන්නයි.
- වැටුප් සහ බඳවා ගැනීම්: වන්දි සඳහා විශාල මුදලක් වැය වන විට, NHS අයවැය සීමා වෙනවා. මේ නිසා කාර්ය මණ්ඩල රඳවා ගැනීම (Retention), වැටුප් වැඩි කිරීම් සහ පුහුණු වැඩසටහන් සඳහා වෙන් කරන්න තියෙන මුදල් ප්රමාණය අඩු වෙනවා.
- ප්රතිකාර සඳහා ප්රවේශය: මෙම ප්රතිසංස්කරණ සාර්ථක වුනොත්, ඉතිරි වන මුදලින් Waiting lists අඩු කරන්න පුළුවන්. එහෙම නොවුනොත් මූල්ය පීඩනය තවත් වැඩි වී සේවාවන් තවදුරටත් සීමා වෙන්න පුළුවන්.
ප්රතිසංස්කරණවල අවදානම
වියදම් අඩු කිරීම අත්යවශ්ය වුනත්, කාර්යක්ෂමතාව පසුපස හඹා යාමේදී යම් අවදානම් ද තිබෙන බව අමතක කරන්න හොඳ නෑ.
විචාරකයින් පෙන්වා දෙන්නේ නීතිමය ගාස්තු සඳහා දැඩි සීමාවන් පැනවුවහොත්, දක්ෂ නීතිඥයින් කුඩා නඩු භාරගැනීම ප්රතික්ෂේප කළ හැකි බවයි. එවිට වෛද්ය නොසැලකිල්ලට ලක් වූ අසරණ රෝගීන්ට සාධාරණය ඉටු කරගැනීමට නොහැකි වීමේ අවදානමක් මතු වෙනවා. එසේම, ඉක්මනින් නඩු බේරා ගැනීමට යාමේදී සිදුවූ වරද ගැන ගැඹුරින් සොයා නොබැලුවොත්, එවැනි වැරදි නැවත නැවතත් සිදුවීමට ඉඩ තියෙනවා.
රටේ පවතින දැඩි මූල්ය තත්ත්වය (Fiscal Tightening) හමුවේ රජයේ උපාය මාර්ගය වී ඇත්තේ තවත් මුදල් පොම්ප කිරීම නොව, පවතින "කාන්දු" වසා දමා කාර්යක්ෂමතාව වැඩි කිරීමයි. NHS වෙත එල්ල වී ඇති මෙම පීඩනය එම පුළුල් ආර්ථික ප්රතිපත්තියේම කොටසක් ලෙස දකින්න පුළුවන්.
මූලාශ්රය (Source): https://www.nhsconfed.org/articles/health-care-sector-latest-developments