NHS ප්‍රතිසංවිධානය: මධ්‍යම කාර්ය මණ්ඩලයෙන් 25%ක් ඉවත්වීමට සැරසෙයි

NHS ප්‍රතිසංවිධානය: මධ්‍යම කාර්ය මණ්ඩලයෙන් 25%ක් ඉවත්වීමට සැරසෙයි

NHS England ව්‍යුහයේ සිදුවන දැවැන්තම වෙනස්කම දැන් තීරණාත්මක කඩඉමකට පැමිණ තිබෙනවා. 2026 ජනවාරි මාසය වන විට, NHS මධ්‍යම කාර්ය මණ්ඩලයෙන් 25%කට වැඩි පිරිසක් ස්වේච්ඡාවෙන් ඉවත්වීම (Voluntary Redundancy) සඳහා අයදුම් කර ඇති බව වාර්තා වෙනවා. මෙය එක්සත් රාජධානියේ සෞඛ්‍ය පද්ධතිය විමධ්‍යගත කිරීම අරමුණු කරගත් "10-Year Health Plan" වැඩසටහනේ පළමු ප්‍රායෝගික පියවර ලෙස හඳුන්වන්න පුළුවන්.

බ්‍රිතාන්‍ය සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ රැකියාවල නිරත වන වෘත්තිකයන්ට මෙය හුදෙක් පරිපාලනමය වෙනසක් පමණක් නොවෙයි. බලතල, අරමුදල් සහ තීරණ ගැනීමේ අයිතිය ජාතික මූලස්ථානයේ සිට ප්‍රාදේශීය Integrated Care Boards (ICBs) වෙත මාරු වීමක් මෙහිදී සිදුවෙනවා.

මධ්‍යගත පාලනයෙන් සහයෝගීතාවයට

දශක ගණනාවක් පුරා NHS England ආයතනය පවත්වාගෙන ගිය "ඉහළින් පාලනය වන" (Top-heavy) කළමනාකරණ ක්‍රමවේදය වෙනස් කිරීම මෙම ප්‍රතිසංවිධානයේ ප්‍රධාන අරමුණයි.

• පෙර තත්ත්වය: මෙතෙක් කල් මෙහෙයුම් කටයුතු සහ අරමුදල් වෙන්කිරීම් සිදුවුණේ ලන්ඩන් සහ ලීඩ්ස් (Leeds) හි පිහිටි දැවැන්ත මධ්‍යම කාර්යාල හරහායි. මෙය බොහෝ විට ප්‍රාදේශීය අවශ්‍යතාවලට නොගැලපෙන දැඩි පාලන ක්‍රමයක් වුණා.
• නව තත්ත්වය: දැන් සම්පත් බෙදාහැරීමේ බලය ප්‍රාදේශීය මට්ටමේ ක්‍රියාත්මක වන ICB 42ක් වෙත පවරා තිබෙනවා. ලෙස්ටර් (Leicester) හි දියවැඩියා ප්‍රතිකාර හෝ සරේ (Surrey) හි වැඩිහිටි සත්කාර වැනි දේවල් තීරණය කිරීමේ මූල්‍ය සහ උපාය මාර්ගික බලය දැන් ඇත්තේ ඒ ඒ ප්‍රදේශ භාර ICB ආයතන සතුවයි.

Voluntary Redundancy (VR) සහ එහි අවදානම

මෙතැනදී ස්වේච්ඡාවෙන් ඉවත්වීම (Voluntary Redundancy) සහ රැකියාවෙන් ඉවත් කිරීම (Firing) අතර වෙනස වටහා ගැනීම වැදගත්.

මධ්‍යම මට්ටමේ කාර්ය මණ්ඩලයට සේවා කාලය සහ වයස මත පදනම් වූ බදු රහිත වන්දි මුදලක් (Lump sum) ලබා දී ඉවත් වීමට අවස්ථාව ලබා දී තිබෙනවා. කෙසේ වෙතත්, වෘත්තිකයන් මෙහි ඇති "Clawback" නීතිය ගැන දැඩි අවධානයක් යොමු කළ යුතුයි. ඔබ වන්දි මුදලක් ලබාගෙන ඉවත් වී, කෙටි කාලයක් ඇතුළත (බොහෝ විට සති 4ත් මාස 6ත් අතර) නැවත වෙනත් NHS ආයතනයක රැකියාවකට සම්බන්ධ වුවහොත්, එම වන්දි මුදල නැවත ගෙවීමට නීතියෙන් බැඳෙනවා.

වෘත්තීය ජීවිතයට බලපාන ආකාරය

NHS පරිපාලන, IT හෝ කළමනාකරණ අංශවල සේවය කරන ශ්‍රී ලාංකික වෘත්තිකයන්ට මෙය අවදානමක් මෙන්ම අවස්ථාවක් ද වෙනවා.

• අවදානම: මධ්‍යම මට්ටමේ රැකියා කප්පාදු කරන විට එම තනතුරු ICB මට්ටමේදී එලෙසම නිර්මාණය වන්නේ නැහැ. මේ නිසා මධ්‍යම මට්ටමේ කළමනාකරණ (Mid-level management) රැකියා ස්ථිරවම අහිමි වීමේ අවදානමක් තියෙනවා.
• අවස්ථාව: විමධ්‍යගත කිරීමත් සමඟ "Strategic Commissioners" ලාට ලොකු ඉල්ලුමක් හැදෙනවා. දත්ත විශ්ලේෂණය (Data analytics), ප්‍රසම්පාදන (Procurement) සහ ඩිජිටල් තාක්ෂණය (Digital Transformation) පිළිබඳ කුසලතා ඇති අයට ප්‍රාදේශීය ICB මට්ටමේ ඉහළ වටිනාකමක් නිර්මාණය වෙමින් පවතිනවා.

සැඟවුණු අවදානම් සහ අනාගතය

රජය මෙය සම්පත් බෙදා හැරීමක් ලෙස හඳුන්වා දුන්නත්, මෙහි අතුරු ඵල පිළිබඳව විද්වතුන් අනතුරු අඟවනවා. මධ්‍යම පාලනය ලිහිල් වීම නිසා ප්‍රදේශයෙන් ප්‍රදේශයට සෞඛ්‍ය සේවාවේ ගුණාත්මකභාවය (Postcode lottery) වෙනස් විය හැකියි. ඒ වගේම පළපුරුදු ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරීන් 25%ක් එකවර ඉවත්වීම නිසා ආයතනික දැනුම (Institutional Memory) ගිලිහී ගොස් පද්ධතිය අඩපණ වීමේ අවදානමක් ද පවතිනවා.

වාර්තාවේ සඳහන් නොවුණත්, මෙවැනි දැවැන්ත සේවක කප්පාදුවකදී සාමාන්‍යයෙන් නව බඳවා ගැනීම් තාවකාලිකව අත්හිටුවීමක් (Hiring freeze) සිදුවෙනවා. ඒ නිසා NHS පරිපාලන ක්ෂේත්‍රයට අලුතින් එක්වීමට බලාපොරොත්තු වන අයට මධ්‍යම මට්ටමේ දොරටු වැසී තිබුණත්, ප්‍රාදේශීය Integrated Care Boards සහ ඊට අදාළ පුද්ගලික අංශයේ හවුල්කාර ආයතන දෙසට අවධානය යොමු කිරීම කාලෝචිතයි.

මූලාශ්‍රය (Source): https://www.nhsconfed.org/articles/health-care-sector-latest-developments