බ්රිතාන්යයේ නිවාස ප්රතිසංස්කරණයට පවුම් බිලියන 15ක දැවැන්ත සැලැස්මක්
බ්රිතාන්ය රජය පවුම් බිලියන 15ක 'Warm Homes Plan' එළිදක්වයි. 2030 වන විට නිවාස මිලියන 5ක් අලුත්වැඩියා කෙරෙන මෙම වැඩපිළිවෙල කුලී නිවැසියන්ට, නිවාස හිමියන්ට සහ ඉංජිනේරුවන්ට බලපාන ආකාරය දැනගන්න.
බ්රිතාන්යයේ නිවාස ප්රතිසංස්කරණයට පවුම් බිලියන 15ක දැවැන්ත සැලැස්මක්
බ්රිතාන්ය රජය විසින් 2026 වසරේ මුල් භාගයේදී ප්රකාශයට පත් කරන ලද නවතම සැලැස්මකට අනුව, 2030 වන විට එරට නිවාස මිලියන 5ක් අඩු කාබන් (Low-carbon) තාක්ෂණය යොදා ගනිමින් ප්රතිසංස්කරණය කිරීමට නියමිතයි. මේ සඳහා වෙන් කර ඇති මුදල පවුම් බිලියන 15ක්. මෙය හුදෙක් සහනාධාර ලබා දීමේ ක්රියාවලියක් පමණක් නොව, බ්රිතාන්යයේ පැරණි නිවාස පද්ධතිය ගෑස් මත යැපීමෙන් මුදවා ගැනීමේ පුළුල් උපාය මාර්ගයකි.
විශේෂයෙන්ම බ්රිතාන්යයේ වෙසෙන වෘත්තිකයන්, දේපළ හිමියන් සහ කුලී නිවැසියන් ලෙස ජීවත් වන ශ්රී ලාංකික ප්රජාවට මෙම 'Warm Homes Plan' හරහා එරට නිවාස සහ රැකියා වෙළඳපොළේ සිදුවන වෙනස්කම් තේරුම් ගැනීම ඉතා වැදගත් වේ.
කුලී නිවැසියන්ට සහ නිවාස හිමියන්ට බලපාන ආකාරය
මෙම ප්රතිපත්තිය දෙපැත්ත කැපෙන කඩුවක් වැනිය.
- කුලී නිවැසියන් සඳහා: රජය මෙම සැලැස්ම Renters’ Rights Act සමඟ සම්බන්ධ කර ඇත. ඒ අනුව 2030 වන විට සෑම කුලී නිවසකම බලශක්ති කාර්යක්ෂමතාව (Energy Performance Certificate - EPC) අවම වශයෙන් Band C මට්ටමට ගෙන ඒම අනිවාර්ය වේ. මෙය දිගුකාලීනව විදුලි හා ගෑස් බිල්පත් අඩු කර ගැනීමට වාසියක් වුවත්, කෙටි කාලීන අවදානමක් ද පවතී. එනම්, නිවසක් අලුත්වැඩියා කිරීමට වැය වන පවුම් 10,000ක මුදල පියවා ගැනීමට නිවාස හිමියන් කුලී ගාස්තු ඉහළ දැමීමට හෝ "Renoviction" (අලුත්වැඩියාව මුවාවෙන් කුලී නිවැසියන් ඉවත් කිරීම) කිරීමට උත්සාහ කළ හැකිය.
- ඉංජිනේරුවන් සහ කාර්මික ශිල්පීන් සඳහා: මෙම සැලැස්ම ක්රියාත්මක කිරීමට 2030 වන විට අලුතින් පුහුණු සේවකයින් 180,000ක් පමණ අවශ්ය වේ. විශේෂයෙන් HVAC, විදුලි පද්ධති සහ සිවිල් ඉංජිනේරු ක්ෂේත්රවල නියුතු අයට මෙය ස්වර්ණමය අවස්ථාවකි. මෙම ක්ෂේත්රවල නිපුණතා ඇති ශ්රී ලාංකිකයින්ට උපදේශන සේවා (Consultancy) හෝ නව සහතික පත්ර (Certifications) ලබා ගැනීම හරහා ඉහළ ඉල්ලුමක් ඇති කර ගත හැකිය.
ඉංජිනේරුමය අභියෝගය: ප්රතිසංස්කරණය සංකීර්ණ ඇයි?
මෙහි ඇති ප්රධානතම අභියෝගය තාක්ෂණය නොව, එය බ්රිතාන්යයේ වික්ටෝරියානු සහ යුද්ධයෙන් පසු ඉදිකළ පැරණි නිවාසවලට ගැලපීමයි.
- උෂ්ණත්ව පරතරය (Flow Temperature Mismatch): බ්රිතාන්යයේ සාම්ප්රදායික ගෑස් බොයිලේරු ක්රියා කරන්නේ සෙල්සියස් අංශක 70-80 වැනි ඉහළ උෂ්ණත්වයකයි. නමුත් නවීන Heat pumps වඩාත් කාර්යක්ෂම වන්නේ අංශක 35-45 අතර අඩු උෂ්ණත්වයකදීය. පැරණි නිවසක බොයිලේරුවක් වෙනුවට කෙලින්ම Heat pump එකක් සවි කළහොත් නිවස නිසි ලෙස රත් නොවීම ("Cold spots") සහ විදුලි බිල ඉහළ යාම සිදුවිය හැකිය.
- පළමුව ආවරණය (Fabric First): නව උණුසුම් කිරීමේ පද්ධති සවි කිරීමට පෙර නිවසේ තාපය පිටවීම වැළැක්වීම අනිවාර්ය වේ. වහලය, බිත්ති සහ පොළව පරිවරණය (Insulation) කිරීම මෙහිදී මූලික වේ. පැරණි ගොඩනැගිලි අනවශ්ය ලෙස සීල් කිරීමෙන් දිලීර (Mould) වර්ධනය විය හැකි නිසා මෙය සියුම් සිවිල් ඉංජිනේරු දැනුමක් අවශ්ය වන කාර්යයකි.
- පයිප්ප පද්ධති (Microbore Pipework): බොහෝ නිවාසවල ඇත්තේ මිලිමීටර් 8 හෝ 10 කුඩා පයිප්පයි. අඩු කාබන් පද්ධති සඳහා වැඩි ජල ප්රවාහයක් අවශ්ය බැවින් බොහෝ විට මුළු නිවසේම පයිප්ප පද්ධතිය අලුතින් එළීමට සිදුවනු ඇත.
ප්රතිපාදන වෙන්වන ආකාරය
පවුම් බිලියන 15ක මුදල ප්රධාන කොටස් තුනක් යටතේ බෙදා හරිනු ලැබේ:
- අඩු ආදායම්ලාභීන් සඳහා (පවුම් බිලියන 5): ඉන්ධන දරිද්රතාවයෙන් (Fuel poverty) පෙළෙන නිවාස සඳහා පරිවරණය සහ සූර්ය කෝෂ (Solar panels) නොමිලේ ලබා දේ.
- මධ්යම ආදායම්ලාභීන් සඳහා: Solar panels සහ Heat pumps සවි කිරීමේ මූලික පිරිවැය පියවා ගැනීමට පොලී රහිත හෝ අඩු පොලී ණය ක්රම හඳුන්වා දේ. මීට අමතරව පවුම් 7,500ක 'Boiler Upgrade Scheme' වැනි දීමනා ද ක්රියාත්මකයි.
- පෞද්ගලික කුලී නිවාස අංශය (PRS): මෙය සහනාධාරයක් නොව නීතිමය බැඳීමකි. 2030 වන විට EPC Band C මට්ටම සපුරා නොමැති නිවාස කුලියට දීම නීති විරෝධී වනු ඇත. නිවාස හිමියන්ගේ ආරක්ෂාවට පවුම් 10,000ක වියදම් සීමාවක් (Cost cap) පනවා ඇත.
ප්රායෝගික ගැටළු සහ අවදානම්
මෙම සැලැස්ම කොතරම් අභිලාෂකාමී වුවත්, ක්ෂේත්රයේ ප්රවීණයන් යම් ගැටළු පෙන්වා දෙයි:
- විදුලි බිල (The Spark Gap): බ්රිතාන්යයේ ගෑස්වලට සාපේක්ෂව විදුලිය ඒකකයක මිල තවමත් ඉහළ මට්ටමක පවතී. විදුලි මිල අඩු නොවුණහොත් Heat pump එකක් සවි කළද බිල්පතේ අඩුවක් නොදැනෙනු ඇත.
- ශ්රම හිඟය: Electrical Contractors' Association (ECA) අනතුරු අඟවන පරිදි දැනටමත් පුහුණු ශ්රමිකයින්ගේ විශාල හිඟයක් පවතී. නිසි පුහුණුවක් නැති පිරිස් ("Cowboy installers") අතින් සිදුවන බාල තත්වයේ ඉදිකිරීම් නිසා නිවාසවලට හානි වීමේ අවදානමක් ඇත.
- කුලී නිවාස වෙළඳපොළ: පවුම් 10,000ක වියදම දැරීමට අකමැති කුඩා පරිමාණ නිවාස හිමියන් තම දේපළ විකුණා දැමීමට ඉඩ ඇත. මෙය කුලී නිවාස හිඟයක් ඇති කර කෙටි කාලීනව කුලී ගාස්තු තවදුරටත් ඉහළ යාමට හේතු විය හැකිය.
ඔබ නිවාස හිමියෙක් හෝ කුලී නිවැසියෙක් නම්, ඔබේ නිවසේ EPC තත්වය පරීක්ෂා කර බැලීම සහ ඉදිරි ප්රතිසංස්කරණ සඳහා සූදානම් වීම කාලෝචිත පියවරකි.
මූලාශ්රය (Source): https://www.thechemicalengineer.com/news/uk-unveils-15bn-plan-to-retrofit-5m-homes-with-clean-energy-tech/