අධ්‍යාපන ආයෝජනයේ ඊළඟ පිම්ම: සරසවි නගර දෙකක් එයි

අධ්‍යාපන ආයෝජනයේ ඊළඟ පිම්ම: සරසවි නගර දෙකක් එයි

ශ්‍රී ලංකා ආයෝජන මණ්ඩලය (BOI) විසින් ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ කෑරගල සහ දකුණු පළාතේ සූරියවැව කේන්ද්‍ර කරගනිමින් පූර්ණ පහසුකම් සහිත "University Towns" හෙවත් සරසවි නගර පිහිටුවීමේ සැලැස්මක් නිල වශයෙන් එළිදක්වා තිබෙනවා. මෙය හුදෙක් ගොඩනැගිලි සංකීර්ණ ඉදිකිරීමක් පමණක් නොවෙයි; මෙය සාම්ප්‍රදායික භාණ්ඩ අපනයනයෙන් ඔබ්බට ගොස් "සේවා අපනයනය" (Service Exports) දෙසට ආර්ථිකය හැරවීමේ තීරණාත්මක පියවරක් ලෙස හඳුන්වන්න පුළුවන්.

බටහිර රටවල අධ්‍යාපන වියදම් ඉහළ යාම සහ වීසා නීති දැඩි වීම නිසා සිසුන්ට ඇති වී තිබෙන පීඩනයට විසඳුමක් ලෙස, ගෝලීය Transnational Education (TNE) වෙළෙඳපොළෙන් වැඩි පංගුවක් අත්පත් කරගැනීම BOIහි මූලික අරමුණයි.

TNE රැල්ල සහ ශ්‍රී ලංකාව

මේ මොහොතේ ගෝලීය අධ්‍යාපන ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රබලම ප්‍රවණතාවක් වන්නේ Transnational Education (TNE) සංකල්පයයි. එංගලන්තය, කැනඩාව සහ ඕස්ට්‍රේලියාව වැනි රටවල් සිසුන්ගේ වීසා සහ යැපෙන්නන්ගේ අයිතිවාසිකම් සීමා කරමින් සිටින පසුබිමක, "සිසුන් විශ්වවිද්‍යාල සොයා යාම" වෙනුවට "විශ්වවිද්‍යාල සිසුන් සොයා පැමිණීම" අලුත් සාමාන්‍යය බවට පත්වෙමින් තිබෙනවා. දැනටමත් එක්සත් රාජධානියේ TNE සිසුන් සඳහා ලෝකයේ දෙවැනියට විශාලතම සත්කාරක රට වන්නේ ශ්‍රී ලංකාවයි. මෙම නව ව්‍යාපෘතිය මගින් එම ස්වභාවික වර්ධනය විධිමත් ආයෝජනයක් බවට පත් කිරීමට නියමිතයි.

"සරසවි නගර" මොඩලය ක්‍රියාත්මක වන හැටි

මෙය තනි කැම්පස් එකක් ඉදි කිරීමට වඩා එහා ගිය, සේවා සහ පහසුකම්වලින් සමන්විත පූර්ණ පරිසර පද්ධතියක්.

• කෑරගල ව්‍යාපෘතිය: ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ අක්කර 125ක භූමියක් මේ සඳහා වෙන් කර තිබෙනවා. අපේක්ෂිත ආයෝජනය ඩොලර් මිලියන 370ක්. විශ්වවිද්‍යාල පහක් සහ ඊට අදාළ පොදු පහසුකම් මෙහි ස්ථාපිත කෙරෙන අතර, ආයෝජකයින්ට 15-18% ක ප්‍රතිලාභ අනුපාතයක් (IRR) අපේක්ෂා කළ හැකියි.
• සූරියවැව ව්‍යාපෘතිය: දකුණු පළාතේ අක්කර 250ක විශාල භූමියක් ආවරණය වන මෙම ව්‍යාපෘතිය සඳහා ඩොලර් මිලියන 640ක ආයෝජනයක් ඉලක්ක කරනවා. අධිවේගී මාර්ග සහ ගුවන් තොටුපළට ඇති සමීපතාවය නිසා මෙය "Live-Work-Learn" පරිසරයක් ලෙස නිර්මාණය වනු ඇති.
• ආයෝජන ක්‍රමවේදය: මේවා බොහෝ විට ක්‍රියාත්මක වන්නේ Build-Own-Operate (BOO) හෝ රාජ්‍ය-පෞද්ගලික හවුල්කාරිත්ව (PPP) මාදිලියටයි. නේවාසිකාගාර, දේශන ශාලා සහ සාප්පු සංකීර්ණ වැනි යටිතල පහසුකම් ආයෝජකයින් විසින් ඉදිකරන අතර, විෂය මාලා සහ සහතික පිරිනැමීම බ්‍රිතාන්‍ය හෝ ඕස්ට්‍රේලියානු විශ්වවිද්‍යාල හරහා සිදු වේ.

ආයෝජකයින්ගේ පැත්ත: ලාභාංශ ගෙන යා හැකිද?

විදේශීය ආයෝජකයින්ට ලංකාව සම්බන්ධයෙන් ඇති ප්‍රධාන ගැටළුව වන්නේ ඩොලර් හිඟය සහ ලාභාංශ ආපසු සිය රටට ගෙන යාමේ හැකියාවයි (Forex Repatriation). BOI විසින් බදු සහන ලබා දුන්නත්, ප්‍රායෝගිකව ඩොලර් පිටරට යැවීම රටේ විදේශ සංචිත මත රඳා පවතිනවා.

කෙසේ වෙතත්, මෙම කලාපවල ආයෝජනය කරන අයට විදේශීය සිසුන්ගෙන් ඩොලර් හෝ පවුම්වලින් (USD/GBP) ගාස්තු අය කිරීමට අවස්ථාව ලැබෙන නිසා, දේශීය මුදල් අස්ථාවරත්වයෙන් ආරක්ෂා වීමට (Hedge) ස්වභාවික ආවරණයක් ලැබෙනවා.

වාසි සහ අවාසි

ආර්ථිකමය වශයෙන් මෙය වාසිදායක වුවත්, සමාජීය වශයෙන් කතා කළ යුතු පැති කිහිපයක් තිබෙනවා.

• විවේචකයින් කියන දේ: මෙයින් අධ්‍යාපන ක්‍රමයේ පන්ති භේදයක් ("Two-tier system") ඇති විය හැකියි. රාජ්‍ය විශ්වවිද්‍යාලවල දක්ෂම ආචාර්යවරුන් ඉහළ වැටුප් ලැබෙන මෙම පෞද්ගලික කලාපවලට සංක්‍රමණය වුවහොත් නිදහස් අධ්‍යාපනයේ ගුණාත්මකභාවයට බලපෑමක් ඇති වෙන්න පුළුවන්. ඒ වගේම මෙම ප්‍රදේශවල ඉඩම් මිල ඉහළ යාම නිසා සාමාන්‍ය ජනතාවට ඉඩම් මිලදී ගැනීමට නොහැකි වීමේ අවදානමක්ද පවතිනවා.
• සහයෝගය දක්වන්නන් කියන දේ: මෙය බුද්ධි ගලනය වැළැක්වීමේ (Brain Gain) උපාය මාර්ගයක්. දැනට සිසුන් විදෙස්ගත වීම නිසා වාර්ෂිකව රටින් පිටවන ඩොලර් බිලියන 3ක මුදල මෙරට රඳවා ගැනීමට මෙය උදව් වෙනවා. ඊට අමතරව දේශීය විද්වතුන්ට සහ සහායක සේවකයින්ට ඉහළ වටිනාකමක් ඇති රැකියා අවස්ථා (High-value employment) නිර්මාණය වනු ඇති.

ඔබට මෙය බලපාන්නේ කොහොමද?

ඔබ එක්සත් රාජධානිය පදනම් කරගත් ආයෝජකයෙක් හෝ අධ්‍යාපන ආයතනයක් නම්, මෙය හුදෙක් දේශීය හවුල්කරුවෙකු සොයාගැනීමෙන් ඔබ්බට ගොස් තමන්ගේම කැම්පස් එකක් අයිති කරගැනීමේ අවස්ථාවක් (Infrastructure play).

විශේෂයෙන්ම දේපළ වෙළෙඳාම් අංශයේ ආයෝජනය කිරීමට බලාපොරොත්තුවෙන් සිටින අයට කෑරගල සහ සූරියවැව ප්‍රදේශ වැදගත්. මෙම ව්‍යාපෘති පරිණත වීමත් සමඟ එම ප්‍රදේශවල ඉඩම් සහ දේපළ වටිනාකම් වේගයෙන් ඉහළ යාමේ දැඩි ප්‍රවණතාවක් පවතිනවා.

මූලාශ්‍රය (Source): https://bizenglish.adaderana.lk/boi-showcases-university-towns-as-the-next-growth-frontier-in-education-investment/