බ්‍රිතාන්‍යයේ Heat Network සඳහා Ofgem වෙතින් අනිවාර්ය නීති

බ්‍රිතාන්‍යයේ Heat Network සඳහා Ofgem වෙතින් අනිවාර්ය නීති

එක්සත් රාජධානියේ 'Heat Networks' හෙවත් දිස්ත්‍රික් තාපන පද්ධති සම්බන්ධයෙන් මෙතෙක් පැවති නියාමනයක් නොමැති යුගය නිල වශයෙන් අවසන් වී තිබේ. 2026 ජනවාරි 27 වන දින සිට ක්‍රියාත්මක වන පරිදි, එරට බලශක්ති නියාමකයා වන Ofgem ආයතනය විසින් මෙම ක්ෂේත්‍රයේ පූර්ණ අධීක්ෂණය භාරගෙන ඇත. මෙය නාගරික මහල් නිවාස සංකීර්ණවල (Apartment complexes) ජීවත් වන වෘත්තිකයන්ට සහ කුලී නිවැසියන්ට සෘජුවම බලපාන තීරණාත්මක වෙනසකි.

මෙතෙක් කල් ගෑස් සහ විදුලි බලය සඳහා පැවති දැඩි ප්‍රමිතීන් සහ පාරිභෝගික ආරක්ෂාවන්, මින් ඉදිරියට මෙම 'Heat Networks' සඳහා ද අදාළ වනු ඇත. වසර ගණනාවක් තිස්සේ මෙම පද්ධති භාවිතා කළ පාරිභෝගිකයන් සිටියේ නියාමන අන්ධකාරයක ය. අධික බිල්පත් සහ දුර්වල සේවාවන් හමුවේ ඔවුන්ට නීතිමය පිළිසරණක් නොතිබුණි. නමුත් නව 'Energy Act 2023' යටතේ ක්‍රියාත්මක වන මෙම නීති මගින් එම තත්ත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් කෙරේ.

පාරිභෝගිකයාට ලැබෙන නව බලතල

මෙතෙක් කල් ඔබේ ගෑස් බොයිලේරුව ක්‍රියා විරහිත වුවහොත් ඔබට වන්දි ඉල්ලීමට අයිතියක් තිබුණද, පොදු තාපන පද්ධතියක් (Communal heat network) අක්‍රිය වූ විට ඔබ පුද්ගලික කළමනාකරණ සමාගමක දයාව මත යැපීමට සිදු විය. Ofgem ආයතනය මැදිහත් වීමත් සමඟ මෙම ක්‍රමවේදය වෙනස් වේ:

• සාධාරණ මිල ගණන්: ගෘහස්ථ බලශක්ති බිල්පත් සඳහා පවතින 'Price Cap' එකට සමාන සීමාවක් තවම පනවා නොමැති වුවද, ක්‍රියාකරුවන් (Operators) තම අය කිරීම් සාධාරණීකරණය කළ යුතුය. ඒකාධිකාරී ස්වභාවය අවභාවිත කරමින් අසාධාරණ ලෙස මිල ඉහළ දමන සමාගම්වලට එරෙහිව පියවර ගැනීමට Ofgem ආයතනයට දැන් බලය ඇත.
• විනිවිදභාවය: දළ ඇස්තමේන්තු මත පදනම්ව බිල්පත් එවීම වෙනුවට, පාරිභෝගිකයා සැබවින්ම භාවිතා කළ ප්‍රමාණයට අනුව සවිස්තරාත්මක බිල්පතක් (Itemised billing) ලබා දීම අනිවාර්ය වේ.
• අවදානමට ලක්විය හැකි කණ්ඩායම්: කුඩා දරුවන්, වැඩිහිටියන් හෝ වෛද්‍ය අවශ්‍යතා ඇති පුද්ගලයින් සිටින නිවාසවල ශීත ඍතුවේදී තාපන පද්ධති විසන්ධි කිරීම තහනම් කෙරෙන අතර, ඔවුන්ව Priority Services Register හි ලියාපදිංචි කිරීම අනිවාර්ය කර ඇත.

තාක්ෂණික කාර්යක්ෂමතාව සහ ඉංජිනේරුමය බලපෑම

ඉංජිනේරු ක්ෂේත්‍රය තුළ මෙය ස්වේච්ඡා මාර්ගෝපදේශවලින් (CIBSE CP1 වැනි) අනිවාර්ය නීතිවලට මාරුවීමක් සනිටුහන් කරයි. 2027 වන විට සම්පූර්ණයෙන්ම ක්‍රියාත්මක වීමට නියමිත නව Heat Network Technical Assurance Scheme (HNTAS) රාමුව දැන් සිටම ක්‍රියාත්මක වේ.

මෙහිදී පද්ධතියේ කාර්යක්ෂමතාව සහ තාප හානිය (Heat loss) පිළිබඳ වාර්තා කිරීම අනිවාර්ය වේ. නිවාස උණුසුම් කිරීමට පෙර නල මාර්ග හරහා පොළොව උණුසුම් කරන දුර්වල පරිවාරක පද්ධති නඩත්තු කිරීම, මින් ඉදිරියට ආයතනවලට විශාල මූල්‍යමය පාඩුවක් ගෙන දෙනු ඇත. මෙය පැරණි පද්ධති නවීකරණය කිරීම (Retrofit) සඳහා ඉංජිනේරු සමාගම්වලට නව කොන්ත්‍රාත් අවස්ථා නිර්මාණය කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.

එදිනෙදා ජීවිතයට සහ පසුම්බියට බලපාන අයුරු

ලන්ඩන්, බර්මින්හැම් සහ මැන්චෙස්ටර් වැනි නගරවල නව නිවාස සංකීර්ණවල (New builds) ජීවත් වන බොහෝ ශ්‍රී ලාංකික වෘත්තිකයන්ට මෙය ඉතා වැදගත් වේ. බොහෝ නව ගොඩනැගිලිවල භාවිතා වන්නේ මෙම District heating ක්‍රමවේදයයි.

• සැඟවුණු වාසිය: මෙතෙක් කල් ඔබේ ගොඩනැගිල්ලේ පාලනාධිකාරිය විසින් නියම කරන මිලක් ගෙවීමට ඔබට සිදු විය. සැපයුම්කරුවන් මාරු කිරීමට (Switch suppliers) හැකියාවක් නොතිබුණි. මෙම නව නීති මගින් ඔබේ ඉවත දැමිය හැකි ආදායම (Disposable income) ආරක්ෂා වන අතර, කළමනාකරණ සමාගම්වලට තාපන පිරිවැය ලාභ උපයන මාර්ගයක් ලෙස භාවිතා කිරීමේ අවස්ථාව ඇහිරෙයි.
• ඔබ කළ යුතු දේ: ඔබ පොදු තාපන පද්ධතියක් සහිත ගොඩනැගිල්ලක ජීවත් වන්නේ නම්, ඔබේ ඊළඟ බිල්පත හොඳින් පරීක්ෂා කරන්න. එය ඇස්තමේන්තුගත (Estimated) අගයක් නම් හෝ ස්ථාවර ගාස්තු (Standing charges) අසාමාන්‍ය ලෙස වැඩි නම්, ඒ පිළිබඳව විමසීමට සහ විසඳුමක් නොලැබුණහොත් Energy Ombudsman වෙත පැමිණිලි කිරීමට දැන් ඔබට නීතිමය අයිතිය ඇත.

කෙසේ වෙතත්, මෙම නියාමනයත් සමඟ කෙටි කාලීනව යම් අභියෝග මතු විය හැක. නීතිවලට අනුකූල වීම සඳහා දරන්නට සිදුවන පරිපාලන වියදම් (Compliance costs) හේතුවෙන් කුඩා සමාගම් විසින් ස්ථාවර ගාස්තු ඉහළ දැමීමේ අවදානමක් පවතී. එමෙන්ම, පවතින සමාගම්වලට නව නීතිවලට අනුගත වීම සඳහා මාස 12ක පමණ සහන කාලයක් ("Deemed authorization") ලබා දී ඇති බැවින්, සේවාවේ ගුණාත්මක භාවයේ ක්ෂණික වෙනසක් බලාපොරොත්තු වීම අපහසු විය හැක.

සමස්තයක් ලෙස මෙය බ්‍රිතාන්‍යයේ බලශක්ති සුරක්ෂිතතාව සහ පාරිභෝගික අයිතිවාසිකම් තහවුරු කරන ධනාත්මක පියවරකි. 'හරිත බලශක්තිය' (Green transition) වෙත යන ගමනේදී පාරිභෝගිකයා ආරක්ෂා කිරීම මෙහි මූලික අරමුණයි.

මූලාශ්‍රය (Source): https://www.energylivenews.com/2026/01/28/ofgem-to-regulate-heat-networks/