Ground Rent සඳහා £250ක උපරිම සීමාවක් - අලුත්ම නීතිය මෙන්න
UK නිවාස හිමියන්ට සුබ ආරංචියක්! Ground Rent සඳහා £250ක උපරිම සීමාවක් පැනවීමට නියමිතයි. මෙය ඔබේ නිවාස සිහිනයට බලපාන්නේ කෙසේද? සම්පූර්ණ විස්තරය මෙන්න.
Ground Rent සඳහා £250ක උපරිම සීමාවක් - අලුත්ම නීතිය මෙන්න
එක්සත් රාජධානියේ ජීවත්වන බොහෝ දෙනෙකුට තමන්ගේම නිවසක් මිලදී ගැනීම කියන්නේ හුදෙක් ආයෝජනයක් පමණක් නොවෙයි; එය පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට උරුම කර දිය හැකි වටිනාකමක්. නමුත් එක්සත් රාජධානියේ පවතින පැරණි 'Leasehold' ක්රමය නිසා බොහෝ නිවාස හිමියන් අනවශ්ය පීඩනයකට ලක්ව සිටින බව රහසක් නෙවෙයි. කෙසේ වෙතත්, 2026 ජනවාරි 27 වනදා රජය විසින් ප්රකාශයට පත් කරන ලද නව Commonhold and Leasehold Reform Bill පනත් කෙටුම්පතත් සමඟ මේ තත්ත්වය වෙනස් වීමට නියමිතයි.
මෙම නව ප්රතිසංස්කරණය මගින් Ground Rent (බිම් කුලිය) සඳහා පවුම් 250ක වාර්ෂික සීමාවක් පැනවීමට යෝජනා කර තිබෙනවා. මෙය UK නිවාස වෙළඳපොළ තුළ සිදුවන විශාලතම ව්යුහාත්මක වෙනසක් ලෙස හැඳින්විය හැකියි.
අයිතිය තහවුරු කිරීමේ නව ප්රවේශය
වසර ගණනාවක් පුරා Ground Rent කියන්නේ හුදෙක් Hedge Funds සහ Pension Schemes මගින් හුවමාරු වන මූල්ය වත්කමක් ලෙසයි පැවතුණේ. එය බොහෝ විට ගොඩනැගිල්ලේ නඩත්තුව හා කිසිදු සම්බන්ධයක් තිබුණේ නැහැ. මෙම නව නීතිය හරහා රජය උත්සාහ කරන්නේ නිවසක අයිතිය, එයින් ලැබෙන අමතර ආදායම් මාර්ගවලින් වෙන් කර, නිවාස හිමියාට (Leaseholder) පූර්ණ අයිතිය ලබා දෙන ඇමරිකාවේ හෝ ඕස්ට්රේලියාවේ වැනි ක්රමවේදයකට මාරු වීමටයි.
අලුත් නීතිය ක්රියාත්මක වන ආකාරය
මෙම යෝජනාවලියේ ප්රධාන අරමුණ වන්නේ කාලයත් සමඟ 'Freehold' අයිතියේ වටිනාකම අඩු කර, නිවාස හිමියන්ට වැඩි බලයක් ලබා දීමයි.
- £250ක උපරිම සීමාව (The Hard Cap): නේවාසික Ground Rent ගාස්තු වාර්ෂිකව පවුම් 250කට සීමා කෙරේ. වසර 10න් 10ට හෝ 15න් 15ට බදු කුලිය දෙගුණ වන (Doubling ground rents) ගිවිසුම්වල සිරවී සිටින අයට මෙය විශාල සහනයක් වනු ඇත.
- අවුරුදු 40ක කාලසීමාව (The 40-Year Sunset): වසර 40කට පසු මෙම ගාස්තුව නාමමාත්රික අගයක් (Peppercorn rate) දක්වා අඩු කිරීමට යෝජනා වී ඇත. මෙයින් අදහස් වන්නේ Ground Rent ගෙවීම සදාකාලික බරක් නොවන බවයි.
- Lease එක දීර්ඝ කිරීමේ වාසිය: Freeholder කෙනෙකුට ලැබිය හැකි ආදායම £250කට සීමා කිරීම තුළින්, Lease එකක් දීර්ඝ කිරීමට (Extension) හෝ අයිතිය මිලදී ගැනීමට (Enfranchisement) යන වියදම තාක්ෂණිකව පහත වැටෙනු ඇත.
සැඟවුණු අවදානම: "Waterbed Effect"
මෙය නිවාස හිමියන්ට ජයක් වුවත්, ඔබ ප්රවේශම් විය යුතු පැත්තක් ද තිබෙනවා. ආර්ථික විද්යාවේ "Waterbed Effect" න්යායට අනුව, එක් පැත්තකින් මිල පාලනයක් කළ විට, වෙනත් පැත්තකින් මිල ඉහළ යා හැකියි.
Ground Rent හරහා ලැබෙන ස්ථාවර ආදායම අහිමි වන විට, ගොඩනැගිලි හිමිකරුවන් සහ කළමනාකරුවන් Service Charges (සේවා ගාස්තු) හෝ පරිපාලන ගාස්තු ඉහළ දැමීමෙන් එම පාඩුව පියවා ගැනීමට උත්සාහ කළ හැකියි. එබැවින් ඉදිරි මාස 24 තුළ ඔබට ලැබෙන Service Charge බිල්පත් ගැන දැඩි අවධානයෙන් පසුවන්න. කළමනාකරණ ගාස්තු හෝ රක්ෂණ වාරික අසාමාන්ය ලෙස ඉහළ යන්නේ නම් ඒ ගැන විමසිලිමත් වන්න.
විරුද්ධ මතය සහ අභියෝග
මෙම පනතට එරෙහිව නැගෙන තර්ක ද අප වටහා ගත යුතුයි.
- Pension Funds කෙරෙහි බලපෑම: බොහෝ විශ්රාම වැටුප් අරමුදල් Ground Rents වල ආයෝජනය කර ඇත්තේ එය ස්ථාවර ආදායමක් නිසායි. මෙම ආදායම සීමා කිරීම වක්රව විශ්රාම වැටුප් ප්රතිලාභවලට බලපෑ හැකියි.
- නඩත්තුව අතපසු වීම: ගොඩනැගිලි හිමිකරුවන්ට ආදායමක් නොලැබෙන විට, ඔවුන් ගොඩනැගිලි නඩත්තුව අතපසු කිරීමට ඉඩ ඇති අතර, එය "Zombie buildings" නිර්මාණය වීමට හේතු විය හැකි බවට විචාරකයින් අනතුරු අඟවනවා.
ඔබ දැන් කළ යුත්තේ කුමක්ද?
මෙය තවමත් පනත් කෙටුම්පතක් පමණක් වන අතර නීතියක් ලෙස ක්රියාත්මක වීමට යම් කාලයක් ගතවනු ඇත.
- ඔබේ ගිවිසුම පරීක්ෂා කරන්න: ඔබේ වර්තමාන Ground Rent එක £250ට වඩා වැඩි නම් හෝ එය උද්ධමනය (RPI) අනුව වේගයෙන් වැඩිවන ගිවිසුමක් නම්, මෙම නව නීතිය ඔබට වාසිදායකයි.
- "Marriage Value" ගැන විමසිලිමත් වන්න: ලීසිං කාලය වසර 80ට අඩු නිවාස සඳහා ගෙවීමට සිදුවන අමතර ගාස්තුව (Marriage Value) ඉවත් කිරීම ගැන අවධානයෙන් සිටින්න. එය ක්රියාත්මක වුවහොත් ඔබට පවුම් දහස් ගණනක් ඉතිරි කර ගත හැකියි.
- Lease Extension ප්රමාද කරන්න: ඔබේ ලීසිං කාලය ඉතාමත් කෙටි වී නොමැති නම් (වසර 80ට ආසන්න වී නැත්නම්), මෙම නව නීති ක්රියාත්මක වන තුරු Extension එකක් ලබා ගැනීම ප්රමාද කිරීම මූල්යමය වශයෙන් නුවණට හුරුයි.
රාජකීය අනුමැතිය (Royal Assent) ලැබෙන දිනය තවමත් ස්ථිර නැතත්, එක් දෙයක් පැහැදිලියි: එනම් දිනෙන් දින ඉහළ යන Ground Rents යුගය අවසන් වෙමින් පවතින බවයි.
මූලාශ්රය (Source): https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-10477/