බ්රිතාන්යයේ කුලී නිවාස නීතිය වෙනස් වෙයි: ඔබ දැනගත යුතු දේ
බ්රිතාන්යයේ පෞද්ගලික කුලී නිවාස සඳහා සමාජ නිවාසවලට සමාන දැඩි ප්රමිතීන් හඳුන්වා දෙයි.
බ්රිතාන්යයේ කුලී නිවාස නීතිය වෙනස් වෙයි: ඔබ දැනගත යුතු දේ
එක්සත් රාජධානියේ නිවාස, ප්රජා හා පළාත් පාලන අමාත්යාංශය (MHCLG) විසින් "New Decent Homes Standard" හෙවත් නව නිවාස ප්රමිතිකරණ නීතිය පිළිබඳ ප්රතිපත්ති ප්රකාශය නිකුත් කර තිබෙනවා. මෙහි ඇති විශේෂත්වය වන්නේ ඉතිහාසයේ පළමු වතාවට සමාජ නිවාස (Social Housing) සඳහා පැවති දැඩි නීති රීති ඒ ආකාරයෙන්ම පෞද්ගලික කුලී නිවාස අංශයටත් (Private Rented Sector) අනිවාර්ය කිරීමයි.
බැලූ බැල්මට මෙය නිවාස නවීකරණය පිළිබඳ හුදු නීතියක් ලෙස පෙනුනත්, මෙහි සැබෑ ක්රියාත්මක වීමේ කාලරාමුව දෙස බැලීමේදී හදිසි ආරක්ෂක විධිවිධාන සහ දිගුකාලීන ප්රතිසංස්කරණ අතර පැහැදිලි වෙනසක් හඳුනාගත හැකියි.
මූලික වෙනස්කම්: පරණ නීතිය සහ නව නීතිය අතර වෙනස
2006 වසරේ හඳුන්වා දුන් පැරණි නීති රාමුව වෙනුවට සියලුම කුලී නිවාස සඳහා පොදු ප්රමිතියක් දැන් හඳුන්වා දී තිබෙනවා.
| අංශය | පැරණි නීතිය | නව ප්රමිතිය (New Standard) |
|---|---|---|
| විෂය පථය | අනිවාර්ය වූයේ සමාජ නිවාස සඳහා පමණයි. පෞද්ගලික නිවාස සඳහා තිබුණේ මූලික "අනතුරු" පරීක්ෂාවක් (HHSRS) පමණයි. | සැමට එකම නීතියක්. පෞද්ගලික සහ සමාජ නිවාස යන දෙකටම එක ලෙස බලපැවැත්වේ. |
| තෙතමනය සහ පුස් (Damp & Mould) | සාමාන්ය අනතුරක් ලෙස සැලකූ අතර නීතිය ක්රියාත්මක වීම ඉතා මන්දගාමී විය. | Awaab’s Law. පරීක්ෂා කිරීමට දින 14ක් සහ අලුත්වැඩියා කිරීමට දින 7ක් ලෙස දැඩි නීතිමය කාලරාමුවක් පනවා ඇත. |
| පහසුකම් | "වයස" මත තීරණය විය (උදා: කුස්සියක් වසර 20කට වඩා පැරණි නම් ප්රමිතියෙන් තොරයි). | තත්ත්වය (Condition) මත තීරණය වේ. අත්තනෝමතික වයස් සීමාවන් ඉවත් කර ක්රියාකාරීත්වය සහ ආරක්ෂාවට මුල්තැන දී ඇත. |
| උෂ්ණත්වය පාලනය | උණුසුම් කිරීමේ පද්ධතියක් (Heating) තිබීම පමණක් ප්රමාණවත් විය. | Net Zero ඉලක්ක. බලශක්ති කාර්යක්ෂමතා ප්රමිතීන් (MEES) සමඟ සම්බන්ධ කර ඇති අතර, EPC Band C මට්ටම ඉලක්ක කර ඇත. |
උපායමාර්ගික දැක්ම: 2035 කාලරාමුව සහ යථාර්ථය
මෙම ප්රතිපත්තිය ඉතා දැඩි එකක් ලෙස පෙනුනත්, බොහෝ දෙනා නොදකින වැදගත් කාරණයක් මෙහි සැඟවී තිබෙනවා. එනම්, කුස්සිය, නාන කාමර සහ පූර්ණ නවීකරණයන් සඳහා වන නීති සම්පූර්ණයෙන්ම බලාත්මක වන්නේ 2035 වසරේදී වීමයි.
මෙය ඔබට බලපාන්නේ කෙසේද?
- ඔබ කුලී නිවැසියෙක් නම් (Renter): නිවසේ ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් ඔබට ක්ෂණික බලයක් හිමිවෙනවා. Awaab’s Law යටතේ තෙතමනය, පුස් හෝ බරපතල අනතුරුදායක තත්ත්වයන් මගහැරීමට නිවාස හිමියන්ට (Landlords) තවදුරටත් ඉඩක් නැහැ. කෙසේ වෙතත්, ඔබේ Landlord ලබන මාසයේම අලුත් මුළුතැන්ගෙයක් සාදා දෙයි කියා බලාපොරොත්තු වෙන්න එපා. ඒ "නවීකරණය" සඳහා ඔවුන්ට දශකයක පමණ කාලයක් ලැබී තිබෙනවා.
- ඔබ නිවාස ආයෝජකයෙක් නම් (Aspiring Landlord): අමතර ආදායමක් ලෙස නිවසක් බදු දෙන "Casual Landlord" යුගය අවසන් වෙමින් පවතින්නේ. 2035 ඉලක්කය දුර බව පෙනුනත්, Awaab’s Law නීතිය 2026 සිටම ක්රියාත්මකයි. ඒ නිසා ලාභයට පරණ නිවසක් මිලදී ගෙන අලුත්වැඩියා කර කුලියට දීම (Fixer-upper) දැන් විශාල අවදානමක්. එහි ඇති තෙතමනය ඉවත් කිරීමට යන වියදම ඔබේ ලාභය ඉක්මවා යන්න පුළුවන්.
ජීවන වියදම සහ කුලී වෙළඳපොල
ඉතිහාසය දෙස බලන විට පෙනී යන්නේ නිවාස නීති දැඩි වන විට එම වියදම අවසානයේ කුලී නිවැසියන්ගේ පිට මත පැටවෙන බවයි.
- අවදානම: නව බලශක්ති නීතිවලට (insulation, heat pumps) අනුකූල වීම සඳහා යන අධික වියදම පියවා ගැනීමට නිවාස හිමියන් කුලිය වැඩි කිරීමට හෝ වෙළඳපොලෙන් ඉවත් වීමට ඉඩ තිබෙනවා.
- වාසිය: නිවසේ පරිවරණය (Insulation) දියුණු වීම නිසා කුලී නිවැසියන්ගේ බලශක්ති බිල්පත් (Energy bills) අඩුවීම දීර්ඝකාලීනව වාසියක් විය හැකියි.
- උපදෙසක්: ඔබ කුලී ගිවිසුම අලුත් කරන්නේ නම්, නිවසේ EPC Rating එක ගැන විමසන්න. එය D හෝ E මට්ටමේ ඇත්නම්, ඉදිරියේදී නිවසේ අලුත්වැඩියා කටයුතු සිදුවීම හෝ C මට්ටමට පැමිණීම සඳහා කුලිය ඉහළ දැමීමක් බලාපොරොත්තු වන්න.
වෙළඳපොල ප්රවණතාවය: ආයෝජකයින්ගේ භූමිකාව වෙනස් වීම
මෙම ප්රතිපත්තිය හරහා සිදු වන්නේ කුඩා පරිමාණ "Buy-to-let" ආයෝජකයින් වෙළඳපොලෙන් ඉවත් කිරීමයි. පෞද්ගලික කුලී නිවාස නීති සමාජ නිවාස නීති හා සමාන කිරීම මගින් රජය උත්සාහ කරන්නේ නිවාස යනු "ආයෝජන භාණ්ඩයක්" නොව "නියාමනය කරන ලද සේවාවක්" (Regulated utility) බවට පත් කිරීමටයි. මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස ඉදිරියේදී කුඩා නිවාස හිමියන් තම දේපල විකුණා දමනු ඇති අතර, ජර්මනියේ මෙන් මහා පරිමාණ ආයතනික ආයෝජකයින් (Institutional investors) බ්රිතාන්ය කුලී නිවාස වෙළඳපොල පාලනය කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කළ හැකියි.
මීළඟ පියවර
කුලී නිවැසියන්: ඔබේ නිවසේ තෙතමනය හෝ පුස් (Damp or Mould) තිබේදැයි දැන්ම පරීක්ෂා කරන්න. එසේ නම් ඒවා ඡායාරූප ගෙන තබා ගන්න. නීතිය ක්රියාත්මක වූ වහාම ඒවා නියමිත දින ගණනක් ඇතුළත අලුත්වැඩියා කරගැනීමට ඔබට නීතිමය බලය හිමිවෙනවා.
නිවාස හිමියන්: ඔබේ දේපලෙහි බලශක්ති සහතිකය (EPC) පරීක්ෂා කරන්න. එය C මට්ටමට වඩා පහළින් ඇත්නම්, දැන්ම සිටම අලුත්වැඩියාවන් සඳහා මුදල් වෙන් කරන්න. අවසන් මොහොතේ අලුත්වැඩියා කිරීමට යාමෙන් කොන්ත්රාත්කරුවන් සඳහා විශාල මුදලක් (Panic premium) ගෙවීමට සිදුවිය හැකියි.