වෙළෙඳ අර්බුද මැද හරිත බලශක්ති ආයෝජන ට්රිලියන 2.3යි
වෙළෙඳ අර්බුද මැද වුවත් ගෝලීය හරිත බලශක්ති ආයෝජනය 2025 දී ඩොලර් ට්රිලියන 2.3ක වාර්තාගත අගයක් ගනී.
වෙළෙඳ අර්බුද මැද හරිත බලශක්ති ආයෝජන ට්රිලියන 2.3යි
ලෝක ආර්ථිකය තුළ සිදුවෙමින් පවතින දැවැන්තම හුවමාරුවක් සනිටුහන් කරමින්, 2025 වසරේදී ගෝලීය හරිත බලශක්ති ආයෝජනය ඩොලර් ට්රිලියන 2.3ක වාර්තාගත අගයක් කරා ළඟා වී තිබෙනවා. සැපයුම් දාමයන්ගේ (Supply chains) බිඳ වැටීම් සහ වෙළෙඳපොළේ අස්ථාවරත්වයන් නොතකා මෙම වර්ධනය සිදුවීම විශේෂත්වයක්.
BloombergNEF ආයතනය 2026 ජනවාරි මාසයේ නිකුත් කළ දත්තවලට අනුව, බලශක්ති සංක්රාන්තිය (Energy transition) සඳහා වන තාක්ෂණයන්හි ගෝලීය ආයෝජනය පෙර වසරට සාපේක්ෂව 8%ක වර්ධනයක් පෙන්නුම් කරනවා. මෙහිදී ආයෝජනය කළ මුදල් ප්රමාණයටත් වඩා වැදගත් වන්නේ එම මුදල් ගලා යන දිශාවයි. මෑත කාලයේ පළමු වතාවට යුරෝපා සංගමය තුළ මෙම ආයෝජනවල විශාල වර්ධනයක් දක්නට ලැබෙන අතර, චීනය තුළ යම් මන්දගාමී ස්වභාවයක් (Slowdown) නිර්මාණය වී තිබෙනවා.
මෙයින් පැහැදිලි වන්නේ බටහිර රටවල් සිය බලශක්ති ස්වෛරීභාවය සහ කාර්මික තරගකාරීත්වය ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා වේගවත් ක්රියාමාර්ග ගනිමින් සිටින බවයි.
නිෂ්පාදනයේ සිට ස්ථාපනය දක්වා
පසුගිය දශකය පුරාවටම හරිත බලශක්ති ක්ෂේත්රයේ ආධිපත්යය දැරුවේ චීනයේ නිෂ්පාදන අංශයයි. නමුත් 2025 දත්ත පෙන්වා දෙන්නේ එම තත්ත්වය වෙනස් වෙමින් පවතින බවයි. යුරෝපයේ මෙම ආයෝජන ඉහළ යෑම හුදෙක් සූර්ය පැනල සවිකිරීමට පමණක් සීමා වී නැහැ. එය විදුලි බල පද්ධති (Grid infrastructure), බලශක්ති ගබඩා කිරීම (Storage) සහ කර්මාන්තශාලා කාබන්හරණය කිරීම (Decarbonization) වැනි ප්රාග්ධනය අධික ලෙස වැයවන ව්යාපෘති වෙත යොමු වී තිබෙනවා.
මෙය හුදෙක් නිදහස් වෙළෙඳපොළේ හැසිරීමක් පමණක් නොවෙයි. යුරෝපා සංගමයේ නියාමන රාමු සහ සහනාධාර (Subsidies) හරහා රජයන් පුද්ගලික ආයෝජනවල අවදානම (De-risking) අඩු කර තිබෙනවා. වෘත්තිකයන්ට මෙයින් ලැබෙන පණිවිඩය පැහැදිලියි; මෙම ක්ෂේත්රය තවදුරටත් කෙටි කාලීන වෙළෙඳපොළ රැලි මත නොව, රජයේ දීර්ඝකාලීන ප්රතිපත්ති මත රඳා පවතින නිසා වසර 10ක් හෝ 20ක් වැනි දිගු කාලීන වෘත්තීය ස්ථාවරත්වයක් අපේක්ෂා කළ හැකියි.
වෘත්තිකයන්ට බලපාන 'Green Premium' වාසිය
විශේෂයෙන්ම එක්සත් රාජධානියේ සහ යුරෝපයේ සේවය කරන ඉංජිනේරු, මූල්ය සහ ව්යාපෘති කළමනාකරණ ක්ෂේත්රවල ශ්රී ලාංකික වෘත්තිකයන්ට මෙම ආර්ථික ප්රවණතාවය සෘජුවම බලපානවා.
- ඉංජිනේරු සහ තාක්ෂණික රැකියා: චීනයේ මන්දගාමී වීමත් සමඟ යුරෝපයේ සිදුවන වර්ධනය නිසා සංකීර්ණ ඉංජිනේරු කාර්යයන් නැවත බටහිර රටවල් වෙත ඇදී එමින් (Reshoring) පවතිනවා. බටහිර නියාමන පරිසරයන් හැසිරවිය හැකි විදුලි ඉංජිනේරුවන්, Grid විශේෂඥයන් සහ ව්යාපෘති කළමනාකරුවන් සඳහා ඉල්ලුම වේගයෙන් ඉහළ යනවා. දැනට පවතින ශ්රම හිඟය නිසා මෙම තනතුරු සඳහා ඉහළ වැටුප් (Wage premium) හිමි වීමේ ප්රවණතාවක් පවතිනවා.
- Green Finance: ලන්ඩන් නුවර ගෝලීය හරිත මූල්ය කේන්ද්රස්ථානයක් ලෙස සිය ස්ථානය රැක ගැනීමට උත්සාහ කරන විට, ඩොලර් ට්රිලියන 2.3ක ගනුදෙනු ප්රවාහයක් නිර්මාණය වෙනවා. ESG (Environmental, Social, and Governance) වාර්තාකරණය, කාබන් ගිණුම්කරණය සහ යටිතල පහසුකම් මූල්යකරණය පිළිබඳ දැනුම දැන් අමතර සුදුසුකමක් නොව, ජ්යෙෂ්ඨ වෘත්තීය ගමනට අත්යවශ්ය මූලික සුදුසුකමක් බවට පත්වෙමින් තිබෙනවා.
Capex සහ පොලී අනුපාත
වෙළෙඳ බාධක මේ සඳහා බලපාන්නේ ඇයි? හරිත බලශක්ති ව්යාපෘති සාමාන්යයෙන් "Capex Heavy" ව්යාපෘති ලෙස හැඳින්වෙනවා. එනම්, සුළං බලාගාරයක් වැනි ව්යාපෘතියක වැඩිම වියදමක් දරන්නට වෙන්නේ එය ඉදිකරන මුල් අවස්ථාවේදීයි (මෙහෙයුම් වියදම් ඉතා අඩුයි).
2025 දී පොලී අනුපාත ඉහළ මට්ටමක පැවතුණත් ආයෝජන වර්ධනය වීමෙන් පෙනී යන්නේ වෙළෙඳපොළ ඉල්ලුම ඉතා ප්රබල බවයි. කෙසේ වෙතත්, චීන උපාංග (EV බැටරි වැනි) සඳහා පනවන තීරු බදු හෝ වෙළෙඳ බාධක නිසා මෙම මූලික ප්රාග්ධන වියදම කෘතිමව ඉහළ යා හැකියි. එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස කෙටි කාලීනව පාරිභෝගිකයන්ට බලශක්ති සංක්රාන්තිය සඳහා වැඩි මිලක් ගෙවීමට සිදුවිය හැකියි.
කාසියෙ දෙපැත්ත
මෙම ආයෝජන වර්ධනය ධනාත්මක වුවත්, කාර්යක්ෂමතාව පිළිබඳව විවාදයක් පවතිනවා.
- වාසිය: චීනය මත යැපීම අඩු කර යුරෝපය සහ බ්රිතාන්යය තුළ යටිතල පහසුකම් ගොඩනැගීම හරහා බලශක්ති සුරක්ෂිතතාව (Energy security) තහවුරු වෙනවා. මෙය දීර්ඝකාලීනව භූ-දේශපාලනික කම්පනවලින් ආරක්ෂා වීමට උපකාරී වෙනවා.
- අවාසිය: ලාභදායී චීන ආනයන ප්රතික්ෂේප කර දේශීය කර්මාන්ත ප්රවර්ධනය කිරීම නිසා බලශක්ති සංක්රාන්තිය සඳහා වැයවන මුදල ඉහළ යා හැකියි. අවසානයේදී බදු මුදල් හෝ විදුලි බිල හරහා මෙම බර පාරිභෝගිකයා මත පැටවීමේ අවදානමක් තිබෙනවා.
වාර්තාව තුළ බලශක්තිය නිපදවීම ගැන කතා කළත්, එය බෙදා හරින විදුලි පද්ධතියේ (Grid) දියුණුව බොහෝ විට ප්රමාද වන බව අමතක නොකළ යුතුයි. එක්සත් රාජධානිය ගත් විට ප්රධාන බාධකය මුදල් නොව, සැලසුම් අවසරයන් (Planning permission) ලබා ගැනීමේ ප්රමාදයයි. ඩොලර් ට්රිලියන 2.3ක් ආයෝජනය කළත්, නව සුළං බලාගාරවල සිට නගර වෙත විදුලිය ගෙන එන රැහැන් පද්ධතිය කාර්යක්ෂම නැත්නම්, ලන්ඩන් හෝ බර්මින්හැම්වල විදුලි බිල එක රැයකින් අඩු වෙන්නේ නැහැ.
2026 වසරේදී වෘත්තිකයන් කළ යුත්තේ මෙම දැවැන්ත ප්රාග්ධනය ගලා එන අංශ හඳුනාගෙන, ඊට ගැලපෙන ලෙස තම වෘත්තීය ගමන් මග (Career trajectory) සකස් කර ගැනීමයි.
මූලාශ්රය (Source): https://about.bnef.com/insights/clean-energy/bloombergnef-finds-global-energy-transition-investment-reached-record-2-3-trillion-in-2025-up-8-from-2024/