NHS ප්රතිසංස්කරණ: පිළිකා පරීක්ෂණ සඳහා 2027 සිට නව නීති
NHS ප්රතිසංස්කරණ හරහා 2027 සිට පිළිකා හඳුනාගැනීමේ පරීක්ෂණ සහ තාක්ෂණයන් සඳහා 'Fast-track' අනුමැතිය අනිවාර්ය කෙරේ.
NHS ප්රතිසංස්කරණ: පිළිකා පරීක්ෂණ සඳහා 2027 සිට නව නීති
එක්සත් රාජධානියේ රජය NHS (ජාතික සෞඛ්ය සේවය) වෙත වෛද්ය උපකරණ මිලදී ගැනීමේ ක්රියාවලිය සම්පූර්ණයෙන්ම ප්රතිසංස්කරණය කිරීමට තීරණය කර තිබෙනවා. මෙහි ප්රධාන අරමුණ වන්නේ ප්රදේශය අනුව ලැබෙන සෞඛ්ය සේවාවේ ගුණාත්මකභාවය වෙනස් වීම හෙවත් "Postcode Lottery" ක්රමය අවසන් කිරීමයි.
මෙම නව නීතියට අනුව, 2027 අප්රේල් මාසයේ සිට පිළිකා හඳුනාගැනීමේ උපකරණ (Diagnostic tools) සඳහාත් සාමාන්ය ඖෂධවලට ලැබෙන "Fast-track" අනුමැතිය නීත්යානුකූලවම ලැබෙනු ඇත.
විශේෂයෙන්ම සෞඛ්ය යටිතල පහසුකම් අඩු ප්රදේශවල ජීවත් වන එක්සත් රාජධානියේ සංක්රමණික ප්රජාවට මෙය ඉතා තීරණාත්මක වෙනසක්. මන්දයත්, මෙතෙක් කල් "ප්රාදේශීය රෝහලේ කැමැත්ත" මත තීරණය වූ ජීවිත ආරක්ෂක තාක්ෂණයන්, මින් ඉදිරියට "ජාතික අයිතියක්" බවට පත්වන බැවිනුයි.
අත්යවශ්ය වෙනස: 'විකල්ප' මට්ටමේ සිට 'අනිවාර්ය' මට්ටමට
ඉතිහාසය දෙස බලන විට NHS ආයතනය ඖෂධ සහ වෛද්ය උපකරණ සලකනු ලැබුවේ ආකාර දෙකකටයි. NICE (National Institute for Health and Care Excellence) ආයතනය විසින් අලුත් පිළිකා ඖෂධයක් අනුමත කළ විට, දින 90ක් ඇතුළත එය රෝගීන්ට ලබා දීමට NHS එකට නීතිමය බැඳීමක් තිබුණා.
නමුත් දියුණු MRI ස්කෑනර්, AI තාක්ෂණය සහිත Biopsy මෙවලම් වැනි පරීක්ෂණ උපකරණ (Diagnostic devices) සඳහා එවැනි නීතිමය ආරක්ෂාවක් තිබුණේ නැහැ. නියාමකයින් විසින් අනුමත කළත්, මුදල් ඉතිරි කරගැනීම සඳහා ඒවා මිලදී නොගැනීමට ප්රාදේශීය NHS භාරයන්ට (Trusts) හැකියාව තිබුණා. ලන්ඩනයේ රෝගියෙකුට ලැබෙන ජීවිතාරක්ෂක පරීක්ෂණයක්, ගම්බද ලැන්කෂයර් හි රෝගියෙකුට නොලැබෙන්නේ මේ නිසයි.
2027 අප්රේල් සිට සිදුවන වෙනස්කම්:
- එකාබද්ධ ක්රමවේදය: පිළිකා පරීක්ෂණ උපකරණ සඳහාත් ඖෂධවලට සමාන නීතිමය අරමුදල් සම්පාදනයක් (Statutory funding mandate) හිමිවේ.
- ස්වයංක්රීය අරමුදල්: පරීක්ෂණ උපකරණයක් ආරක්ෂිත බව සහ පිරිවැය ඵලදායී බව තහවුරු වූ වහාම, ප්රාදේශීය NHS මණ්ඩල (ICBs) විසින් එය රෝගීන්ට ලබා දීම අනිවාර්ය වේ.
- වේගය: අනුමැතිය ලැබීමේ සිට රෝගියා වෙත එම පහසුකම ලැබීම දක්වා ගතවන කාලය සැලකිය යුතු ලෙස අඩුවනු ඇත.
වෘත්තීය ජීවිතයට ඇති බලපෑම
SiBuzz පාඨකයන්ට මෙම ප්රතිපත්තිය හුදෙක් සෞඛ්ය කාරණයක් පමණක් නොව, ඔබේ ජීවනෝපාය සුරක්ෂිත කිරීමේ මාර්ගයක් ද වෙනවා. සංක්රමණික පවුල් බොහෝ විට මුහුණ දෙන ප්රධාන අභියෝගයක් මෙහිදී විසඳෙනවා:
- ප්රමාද වී හඳුනාගැනීම: සංඛ්යාලේඛනවලට අනුව එක්සත් රාජධානියේ සුදු ජාතිකයන්ට සාපේක්ෂව සුළුතර ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් පිළිකා රෝග හඳුනාගන්නේ තරමක් ප්රමාද වී (Late stage diagnosis) බව පෙනී යනවා.
- ආර්ථික බලපෑම: ප්රමාද වී රෝග විනිශ්චය කිරීම යනු දීර්ඝ කාලීන සහ දැඩි ප්රතිකාරවලට මුහුණ දීමයි. මෙය රැකියාවෙන් දිගු කලක් ඉවත්ව සිටීමට බලකරන සාධකයක්. තනි ආදායමක් මත යැපෙන හෝ වීසා මත පදනම් වූ රැකියා (Visa-dependent employment) කරන අයට, දීර්ඝ කාලීන රෝගී තත්ත්වයන් මූල්යමය වශයෙන් විනාශකාරී විය හැකියි.
කල් තියා රෝග හඳුනාගැනීමේ පහසුකම් (Early diagnostics) සෑම ප්රදේශයකම ප්රමිතිගත කිරීම මගින්, අඩු ආක්රමණශීලී ක්රම හරහා රෝගයට ප්රතිකාර කිරීමට හැකි වෙනවා. මෙය රෝගියාට ඉක්මනින් නැවත සේවාස්ථානයට (Workplace) යාමට සහ පවුලේ මූල්ය ස්ථාවරත්වය ආරක්ෂා කර ගැනීමට ඉඩ සලසයි.
ක්රියාත්මක වීමේ වෙනස: පෙර සහ පසු
| විශේෂාංගය | වත්මන් තත්ත්වය (2027 අප්රේල් පෙර) | අනාගත තත්ත්වය (2027 අප්රේල් පසු) |
|---|---|---|
| අනුමැතියේ ස්වභාවය | නියාමන අනුමැතිය (MHRA) මගින් විකිණීමට ඉඩ ලැබුණත්, NHS විසින් මිලදී ගැනීම සහතික නොකරයි. | නියාමන අනුමැතිය + NICE ඇගයීම හරහා NHS අරමුදල් සැපයීම අනිවාර්ය කරයි. |
| ලබාගත හැකි බව | අස්ථාවරයි: ඔබේ ප්රාදේශීය රෝහලේ අයවැය මත තීරණය වේ. | ප්රමිතිගතයි: ප්රාදේශීය අයවැය හිඟයන් නොසලකා රට පුරා ලබා ගත හැක. |
| වේගය | ඉතා මන්දගාමීයි; සියලුම ප්රදේශවලට ළඟා වීමට වසර 5-10ක් ගත විය හැක. | වේගවත් හඳුන්වාදීම; අවසන් උපදෙස් ලැබී දින 90ක් ඇතුළත ක්රියාත්මක වේ. |
අවධානය යොමු කළ යුතු අවදානම්
මෙය රෝගීන්ගේ සමානාත්මතාවය වෙනුවෙන් ලැබූ ජයග්රහණයක් වුවත්, රජයේ නිවේදනයේ සඳහන් නොවන උපාය මාර්ගික අවදානම් කිහිපයක් තිබෙනවා:
- අයවැය සීමා: සමස්ත NHS අයවැය වැඩි නොකර මිල අධික නව තාක්ෂණයන් අනිවාර්ය කිරීම තුළින්, වෙනත් අංශවල කප්පාදු සිදුවිය හැකියි. අත්යවශ්ය නොවන ශල්යකර්ම සඳහා පොරොත්තු ලේඛන (Waiting lists) තවදුරටත් දිගු වීමට මෙය හේතු විය හැකියි.
- ආරක්ෂාව සහ වේගය: එන්නත් සඳහා භාවිතා කළ ආකාරයේ වේගවත් අනුමත කිරීමේ ක්රියාවලීන් හරහා දීර්ඝ කාලීන ආරක්ෂාව නිරීක්ෂණය කිරීමට ඇති කාලය අඩු වෙනවා. විචාරකයින් පවසන්නේ සංකීර්ණ AI පරීක්ෂණ මෙවලම් හරහා වැරදි ප්රතිඵල (False positives) ලැබීමේ සහ ඒ හරහා අනවශ්ය බියක් ඇතිවීමේ අවදානමක් තිබිය හැකි බවයි.
තාක්ෂණික ප්රවණතාවය
මෙම පුවත පුළුල් ව්යුහාත්මක ප්රවණතාවක් පිළිබිඹු කරනවා: එනම් "තාක්ෂණය යනු නව ඖෂධයයි" (Technology is the new Medicine) යන්නයි. පෙනහළු පිළිකා හඳුනාගන්නා AI ඇල්ගොරිතමයක්, එයට ප්රතිකාර කරන Chemotherapy තරම්ම තීරණාත්මක බව නියාමකයින් දැන් වටහාගෙන තිබෙනවා. MedTech දියුණුවත් සමඟ, මෘදුකාංග (Software) සහ දෘඩාංග, ඖෂධ පෙති මෙන්ම දැඩි නියාමනයකට යටත් කිරීමට රජයට සිදුවී තිබෙනවා. මෙය එක්සත් රාජධානියේ "Digital Health" ක්ෂේත්රයේ ආයෝජන අවස්ථා පුළුල් කිරීමට හේතු වනු ඇත.
ඔබට මෙය බලපාන්නේ කෙසේද?
"Postcode lottery" ක්රමය සංක්රමණිකයන්ගේ සෞඛ්යයට පද්ධතිමය අවදානමක්. මෙම ප්රතිපත්තිය 2027 දක්වා සම්පූර්ණයෙන් ක්රියාත්මක නොවූවත්, පරිවර්තන කාලය දැන් ආරම්භ වී තිබෙනවා.
- ක්රියා මාර්ග: ඔබට පවුලේ පිළිකා ඉතිහාසයක් තිබේ නම්, 2027 වන තෙක් බලා නොසිටින්න. ඔබේ GP ගෙන් අද දිනයේ ඔබේ ප්රදේශයේ ලබා ගත හැකි "NICE-recommended diagnostics" ගැන විශේෂයෙන් විමසන්න. යම් පරීක්ෂණයක් ඔබේ ප්රදේශයේ නොමැති නම්, NHS ව්යවස්ථාව යටතේ එම පහසුකම ඇති වෙනත් රෝහලකට යොමු වීම සඳහා ඉල්ලීම් කිරීමට ඔබට නීතිමය අයිතියක් ඇත.
මූලාශ්රය (Source): https://www.nhsconfed.org/articles/health-care-sector-latest-developments