කොළඹ වරායේ විප්ලවීය වෙනසක්: ECT තෙවන අදියර ඇරඹෙයි

කොළඹ වරායේ විප්ලවීය වෙනසක්: ECT තෙවන අදියර ඇරඹෙයි

ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරිය (SLPA) විසින් කොළඹ වරායේ නැගෙනහිර පර්යන්තයේ (ECT) තෙවන අදියර 2026 ජනවාරි 23 වන සිකුරාදා නිල වශයෙන් විවෘත කරනු ලැබුවා. මෙය හුදෙක් වරායේ තවත් එක් කොටසක් විවෘත කිරීමක් පමණක් නොවෙයි; මෙය ශ්‍රී ලංකාවේ නාවික උපායමාර්ගයේ තීරණාත්මක හැරවුම් ලක්ෂයක් ලෙස හැඳින්විය හැකියි. මන්ද, මෙම පර්යන්තය දැන් අර්ධ භාවිතයේ සිට අතිවිශාල නෞකා (Ultra-large carriers) හැසිරවිය හැකි පූර්ණ ධාරිතාවයෙන් යුත් මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත්වන නිසායි.

මෙම විවෘත කිරීම සනිටුහන් වුණේ Evergreen Marine සමාගමට අයත් Ever Eon නමැති යෝධ නෞකාවේ පැමිණීමත් සමඟයි. මේ වන විට නැගෙනහිර පර්යන්තයේ සම්පූර්ණ මෙහෙයුම් දිග (Quay length) මීටර් 1,090ක් දක්වා දීර්ඝ වී ඇති අතර, එය මීටර් 1,320ක අවසන් ඉලක්කයට ඉතා ආසන්නයි. මේ සඳහා නවීනතම Ship-to-Shore (STS) දොඹකර 12ක් සහ ස්වයංක්‍රීය රේල් දොඹකර (ARMG) 40ක් යොදවා තිබීම විශේෂත්වයක්.

රටට ඉතිරි වන ඩොලර් ආදායම

ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික ස්ථාවරත්වය ගැන උනන්දුවක් දක්වන ආයෝජකයින්ට සහ වෘත්තිකයින්ට මෙය ඉතා වැදගත් පණිවිඩයක්. චීන සමාගමක් සතු කොළඹ ජාත්‍යන්තර බහලුම් පර්යන්තය (CICT) මෙන් නොව, නැගෙනහිර පර්යන්තය 100%ක්ම ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරිය සතු දේපළක්.

• මුදල් රට තුළම රැඳීම: CICT පර්යන්තයෙන් ලැබෙන ලාභයෙන් කොටසක් විදේශීය කොටස්කරුවන් වෙත ඇදී යනවා. නමුත් ECT පර්යන්තයෙන් උපයන 100%ක ආදායම ශ්‍රී ලංකාව තුළම ඉතිරි වෙනවා. වරාය අධිකාරියට තමන්ගේ ණය පියවා ගැනීමට මහා භාණ්ඩාගාරය දෙස බලා නොසිට, ප්‍රතිනැව්ගත කිරීමේ ගාස්තු (Transshipment fees) හරහා ලැබෙන ඩොලර් ආදායම කෙලින්ම භාවිතා කිරීමට මෙය විශාල රුකුලක්.
• ස්වෛරී ආයෝජනය: ඉන්දියාව සහ ජපානය සමඟ ඇති කරගත් ගිවිසුම අවලංගු කිරීමෙන් පසු මෙය දේශීය අරමුදල්වලින් ඉදි කෙරුණා. මෙය වරාය අධිකාරියට මූල්‍යමය බරක් වුවත්, දීර්ඝකාලීනව ජාතික සම්පතක් ලෙස එහි අයිතිය තහවුරු කර ගැනීමට හැකි වී තිබෙනවා.

Smart Port සංකල්පය සහ රැකියා වෙළඳපොළ

මෙය ශ්‍රී ලංකාවේ ලොජිස්ටික්ස් ක්ෂේත්‍රය "ශ්‍රමය මූලික කරගත්" (Labour-intensive) තත්ත්වයේ සිට "ප්‍රාග්ධනය මූලික කරගත්" (Capital-intensive) තත්ත්වයක් දක්වා ගෙන යන ප්‍රවණතාවයේ කොටසක්. ARMG දොඹකර 40ක් යොදවා තිබීමෙන් අදහස් වන්නේ අංගන කළමනාකරණය අර්ධ ස්වයංක්‍රීයකරණයට (Semi-automated) ලක්ව ඇති බවයි.

මෙය ගෝලීය Smart Port ප්‍රමිතීන්ට ගැලපෙන නමුත් දේශීය රැකියා වෙළඳපොළට සෘජුවම බලපානවා. සාම්ප්‍රදායික වරාය කම්කරුවන් වෙනුවට දැන් ඉල්ලුම ඇත්තේ දොඹකර ක්‍රියාකරුවන් (Crane operators) සහ සිස්ටම් ඉංජිනේරුවන් වැනි තාක්ෂණික ශිල්පීන්ටයි. මෙය තාක්ෂණික වැටුප් ඉහළ දැමීමට හේතු විය හැකි වුවත්, සාමාන්‍ය ශ්‍රමිකයින්ට ඇතුල් වීමේ දොරටු සීමා වීමට ඉඩ තිබෙනවා.

එක්සත් රාජධානිය සමඟ වෙළඳ සබඳතා

එක්සත් රාජධානියේ DCTS (Developing Countries Trading Scheme) යටතේ ශ්‍රී ලංකාවේ භාණ්ඩ 92%කට පමණ බදු රහිත ප්‍රවේශයක් ලැබී තිබෙන මේ මොහොතේ, මෙම ව්‍යාපෘතිය ඉතා වැදගත්. Next, M&S සහ Tesco වැනි බ්‍රිතාන්‍ය සමාගම්වලට තම ඇඟලුම් නිෂ්පාදන ඉක්මනින් වෙළඳපොළට යැවීමට (Speed-to-market) මෙමගින් අවස්ථාව ලැබෙනවා. විශාල නෞකාවලට කෙලින්ම කොළඹට පැමිණීමට ඇති හැකියාව නිසා, කොළඹ සිට සවුත්හැම්ප්ටන් (Southampton) දක්වා ගමන් කාලය දින කිහිපයකින් අඩු කරගැනීමට හැකි වනු ඇති.

රාජ්‍ය අංශයේ අභියෝග

ආදායම රටට ඉතිරි වීම හොඳ දෙයක් වුවත්, ආයෝජකයින් සැලකිලිමත් විය යුතු අවදානම් ද නැතුවාම නොවෙයි.

• කාර්යක්ෂමතාව: පෞද්ගලික අංශය සතු CICT හෝ අදානි සමූහය විසින් ඉදිකරන බටහිර පර්යන්තය (WCT) සමඟ තරඟ කිරීමට රාජ්‍ය අංශයට හැකි වේවිද යන්න ගැටළුවක්. වරායේ පැරණි ජය කන්ටේනර් පර්යන්තය (JCT) හා සැසඳීමේදී ECT පර්යන්තය ඉහළ කාර්යක්ෂමතාවක් (Moves-per-hour) පවත්වා ගත යුතුයි.
• නඩත්තුව: මෙම නවීන යන්ත්‍ර සූත්‍රවලට නිරන්තර, කල්තියා කරන නඩත්තුව (Preventive maintenance) අත්‍යවශ්‍යයි. රාජ්‍ය ආයතනවල බොහෝ විට දක්නට ලැබෙන "කැඩුනම හදන" (Break-fix) සංස්කෘතිය මෙතැනදී ක්‍රියාත්මක වුවහොත්, Ocean Alliance වැනි ජාත්‍යන්තර නෞකා සමාගම් මෙය ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට ඉඩ තිබෙනවා.

නොකියවෙන කතාව: මාර්ග තදබදය

මෙම "විවෘත කිරීම" උත්සවාකාරයෙන් සැමරුවත්, වරායෙන් පිටත ඇති යටිතල පහසුකම් ගැන එතරම් කතාබහක් නැහැ. වරාය පර්යන්තයට වැඩි බහලුම් ප්‍රමාණයක් ගොඩබෑ හැකි වුවත්, වරායෙන් පිටතට යන මාර්ග සහ දුම්රිය මාර්ග තවමත් පවතින්නේ පැරණි තත්ත්වයේමයි. රේගු කටයුතු සහ ගේට්ටු ස්වයංක්‍රීයකරණය (Gate automation) ඊට සමාන්තරව දියුණු නොවුණහොත්, මුහුදේ ඇති තදබදය ගොඩබිමේ ගේට්ටුව අසලට මාරු වීම පමණක් සිදුවිය හැකියි.

ඔබට මේ ගැන වැඩි විස්තර සොයා බැලීමට අවශ්‍ය නම්, SLPA නිල වාර්තා හෝ අදාළ නාවික වෙබ් අඩවි පිරික්සීම ප්‍රයෝජනවත් වේවි.

මූලාශ්‍රය (Source): https://bizenglish.adaderana.lk/