කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළ සති 4ක් අඛණ්ඩව ඉහළට: බැංකු කොටස් පෙරමුණේ
කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළේ මෑතකාලීන පිබිදීම ආයෝජකයින්ට අවස්ථාවක්ද? බැංකු අංශයේ වර්ධනය, IIA හරහා ආයෝජනය කිරීමේ පියවර සහ පවුම්වලින් (GBP) ආයෝජනය කරන විට ඇති අවදානම් ගැන SiBuzz වෙතින් කියවන්න.
කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළ සති 4ක් අඛණ්ඩව ඉහළට: බැංකු කොටස් පෙරමුණේ
කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළ (CSE) පසුගිය සිකුරාදා දිනයෙත් සාධනීය අයුරින් අවසන් වෙමින්, අඛණ්ඩව සිව්වන සතියටත් වෙළෙඳපොළ වර්ධනයක් වාර්තා කිරීමට සමත් වුණා. විශේෂයෙන්ම මූල්ය (Financial) සහ කාර්මික අංශවල කොටස් මිල ගණන් ඉහළ යාම මේ සඳහා ප්රධාන වශයෙන් දායක වී තිබෙනවා. මෙම ප්රවණතාව ආයෝජකයින්ගේ විශ්වාසය නැවත ගොඩනැඟෙමින් පවතින බවට සංඥාවක් නිකුත් කරන අතර, විදෙස්ගත ශ්රී ලාංකිකයින්ගේ අවධානය ද මේ දෙසට යොමු වී තිබෙනවා.
මූල්ය අංශය (Financials) පෙරමුණ ගත්තේ ඇයි?
මෙවැනි දීර්ඝ කාලීන වර්ධනයක් බොහෝ විට සිදුවන්නේ හුදෙක් වෙළෙඳපොළේ තාවකාලික උද්දීපනයක් නිසා නොව, ආර්ථිකයේ සිදුවන මූලික වෙනස්කම් (Structural shifts) නිසයි. සාමාන්යයෙන් මූල්ය අංශයේ කොටස් මිල ඉහළ යාම පුළුල් ආර්ථික ස්ථාවරත්වයක පෙරනිමිත්තක් ලෙස සැලකෙනවා.
ශ්රී ලංකාවේ වත්මන් සන්දර්භය තුළ, ණය ප්රතිව්යුහගතකරණය (Debt restructuring) සහ පොලී අනුපාත (Interest rates) පහළ යාම පිළිබඳ ආයෝජකයින් තබා ඇති බලාපොරොත්තු මෙයට ඍජුවම බලපානවා. පොලී අනුපාත අඩු වන විට ණය පැහැර හැරීම් අඩුවීමත්, ණය සඳහා ඉල්ලුම වැඩිවීමත් නිසා බැංකුවල ශේෂ පත්ර (Balance sheets) ශක්තිමත් වෙනවා. ඒ නිසා බැංකු අංශය ආර්ථික පුනරුත්ථාපනයේ ප්රධාන දර්ශකයක් ලෙස ක්රියා කරනවා.
"Currency Hedge" ගණනය කිරීම: විදෙස් ආයෝජකයින්ට වැදගත් පාඩමක්
එංගලන්තයේ හෝ වෙනත් රටක සිට ආයෝජනය කරන ඔබට, කොටස් වෙළෙඳපොළේ ඉහළ යාම සමීකරණයේ එක් පැත්තක් පමණයි. ඔබේ "සැබෑ ප්රතිලාභය" (Real Return) තීරණය වන්නේ පහත අයුරින්:
සැබෑ ප්රතිලාභය = කොටස් වෙළෙඳපොළේ ලාභය - රුපියලේ අගය අවප්රමාණය වීම
- වාසිය: CSE දර්ශකය 15%කින් ඉහළ ගොස්, බ්රිතාන්ය පවුමට (GBP) සාපේක්ෂව රුපියල ස්ථාවරව පැවතුණහොත්, ඔබට ලැබෙන ප්රතිලාභය එංගලන්තයේ ඉතුරුම් ගිණුම් පොලියට වඩා ඉතා ඉහළයි.
- අවදානම: CSE දර්ශකය 15%කින් ඉහළ ගියත්, රුපියල 10%කින් අවප්රමාණය වුවහොත්, ඔබේ සැබෑ ප්රතිලාභය (ගාස්තු කැපීමට පෙර) 5%ක් දක්වා පහත වැටෙනවා.
- උපායමාර්ගය: මේ මොහොත වෙළෙඳපොළට පිවිසීමට හොඳ අවස්ථාවක් වුවත්, එය වඩාත් වාසිදායක වන්නේ "Rupee Liabilities" ඇති අයටයි. එනම්, ලංකාවේ සිටින දෙමාපියන්ගේ වියදම්, දේපළ නඩත්තුව හෝ විශ්රාම කාලය සඳහා රුපියල් අවශ්ය කරන අයටයි. පවුම් (GBP) ලෙස නැවත ලාභ ගෙන ඒමට බලාපොරොත්තු වන අයට වඩා, රුපියල් අවශ්යතා ඇති අයට විනිමය අනුපාත අවදානම බලපාන්නේ අඩුවෙන්.
ආයෝජනයට පිවිසෙන නිවැරදි මාවත (The IIA Gateway)
ඔබ විදෙස්ගතව සිට ආයෝජනය කරන්නේ නම්, අනාගතයේදී මුදල් නීත්යානුකූලව ආපසු ගෙන්වා ගැනීම (Repatriation) තහවුරු කර ගැනීම සඳහා නියමිත ක්රමවේදය අනුගමනය කිරීම අනිවාර්යයි.
- IIA ගිණුම: ඔබට කෙලින්ම තැරැව්කාර සමාගමකට (Broker) මුදල් යැවිය නොහැකියි. පළමුව දේශීය වාණිජ බැංකුවක Inward Investment Account (IIA) එකක් විවෘත කළ යුතුයි.
- මුදල් ගලා යන අයුරු: ඔබේ විදෙස් බැංකුවේ සිට GBP කෙලින්ම IIA ගිණුමට එවන්න. එතැනින් එය CDS ගිණුමට (Central Depository System) මාරු කෙරෙනවා.
- මුදල් ආපසු ගැනීම: ඔබ කොටස් විකුණූ පසු ලැබෙන මුදල් නැවත IIA ගිණුමටම පැමිණෙනවා. සාමාන්ය රුපියල් ගිණුම්වලට බලපාන දැඩි විනිමය පාලන නීතිවලින් තොරව, මෙම IIA ගිණුමේ ඇති මුදල් නීත්යානුකූලව නැවත එංගලන්තයට ගෙන්වා ගත හැකියි.
පිරිවැය සහ බදු (Cost of Doing Business)
- ගනුදෙනු පිරිවැය: කොටස් මිලදී ගැනීමේදී සහ විකිණීමේදී ආසන්න වශයෙන් 1.12%ක මුදලක් (තැරැව්කාර ගාස්තු + බදු) වැය වෙනවා.
- බදුකරණය: ලැයිස්තුගත සමාගම්වල කොටස් විකිණීමෙන් ලැබෙන ප්රාග්ධන ලාභ (Capital Gains) සාමාන්යයෙන් බදුවලින් නිදහස්. නමුත් ලාභාංශ (Dividends) සඳහා 15%ක පමණ රඳවා ගැනීමේ බද්දක් (WHT) අදාළ විය හැකියි. (සටහන: ආර්ථික ප්රතිසංස්කරණ සමඟ බදු ප්රතිපත්ති වෙනස් විය හැකි නිසා නිතරම යාවත්කාලීන තොරතුරු පරීක්ෂා කරන්න).
අවදානම: ද්රවශීලතාව (Liquidity Risk) ගැන විමසිලිමත් වන්න
වෙළෙඳපොළ ඉහළ ගිය පමණින් ප්රවේශම් වීම අතපසු නොකරන්න.
- විචාරක මතය: මෙය "Liquidity Trap" එකක් විය හැකියි. එනම් අඩු ගනුදෙනු පරිමාවක් (Volume) මත මිල ඉහළ යාමයි. එවිට විශාල ආයෝජකයින් හදිසියේ ඉවත් වුවහොත්, කුඩා ආයෝජකයින්ට තම කොටස් විකුණා ගැනීමට නොහැකි වී මිල කඩා වැටිය හැකියි.
- සැඟවුණු කතාව: දෛනික ගනුදෙනු පරිමාව (Daily Turnover) පරීක්ෂා කිරීම ඉතා වැදගත්. ඉහළ ගනුදෙනු පරිමාවක් සහිතව මිල ඉහළ යාම ශක්තිමත් පදනමක් පෙන්වන අතර, අඩු පරිමාවක් සහිතව මිල ඉහළ යාම අවදානම් සහගතයි.
සාරාංශය
කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළ මේ වන විට ධනාත්මක සංඥා නිකුත් කරමින් සිටිනවා. කෙසේ වෙතත්, මෙය කෙටි කාලීන ලාභ ඉපැයීමට වඩා, ලංකාව තුළ මූල්ය අවශ්යතා හෝ බැඳීම් ඇති අයට දීර්ඝ කාලීන ආයෝජනයක් ලෙස සැලකීම වඩාත් ආරක්ෂිතයි.
මූලාශ්රය (Source): https://finance.yahoo.com/topic/stock-market-news