ආර්ථික ස්ථාවරත්වයට ජාත්‍යන්තර සහතිකය: ඩාවෝස් මෙහෙයුම සාර්ථකයි

ආර්ථික ස්ථාවරත්වයට ජාත්‍යන්තර සහතිකය: ඩාවෝස් මෙහෙයුම සාර්ථකයි

අග්‍රාමාත්‍ය ආචාර්ය හරිනි අමරසූරිය මෙනවිය ස්විට්සර්ලන්තයේ ඩාවෝස් නුවර පැවති 2026 ලෝක ආර්ථික සමුළුව (WEF) නිමවා යළි දිවයිනට පැමිණ තිබේ. ඇය මෙම සංචාරයේදී ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය ප්‍රධානීන් සමග පැවැත්වූ ඉහළ පෙළේ සාකච්ඡා හරහා ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික ගමන් මගට තීරණාත්මක සහතිකයක් ලබා ගැනීමට සමත් වී ඇත.

විශේෂයෙන්ම ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) කළමනාකාර අධ්‍යක්ෂ ක්‍රිස්ටලීනා ජෝර්ජියේවා හමුවීම හරහා Extended Fund Facility (EFF) වැඩසටහන අඛණ්ඩව ඉදිරියට ගෙන යාමටත්, පසුගියදා ඇතිවූ සුළි කුණාටුවෙන් පසුව රට යළි ගොඩනැගීමට ආසියානු සංවර්ධන බැංකුවේ (ADB) සහාය ලබා ගැනීමටත් එකඟතාවය පළ වී තිබේ. මෙය එක්සත් රාජධානියේ සිට ශ්‍රී ලංකාවේ ආයෝජනයන් දෙස බලා සිටින ප්‍රජාවට ඉතා වැදගත් පණිවිඩයකි.

ඩාවෝස් සමුළුවේ සැබෑ ජයග්‍රහණය: විශ්වාසය

මෙහිදී මූල්‍යමය ආධාරවලටත් වඩා වැදගත් වන්නේ ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාවට නිකුත් කෙරෙන "සංඥාව" (Signaling effect) යි. IMF ආයතනය ප්‍රසිද්ධියේ සිය සහාය නැවත තහවුරු කිරීම, පුද්ගලික ණය හිමියන්ට සහ විදෙස් ආයෝජකයින්ට නිකුත් කළ 'කොළ එළියක්' හා සමානයි.

විදෙස් ගත ශ්‍රී ලාංකිකයන්ට සහ ආයෝජකයන්ට මෙය වැදගත් වන්නේ ඇයි?

• රුපියලේ ස්ථාවරත්වය: මහ බැංකුවට රුපියල පාලිත මට්ටමක (Managed float) පවත්වාගෙන යාමට අවශ්‍ය පිටුබලය මෙයින් ලැබේ.
• අවිනිශ්චිතබව අඩුවීම: අතීතයේදී මෙන් මුදල් ඒකකය හදිසියේ කඩා වැටීමේ අවදානම අවම වන නිසා, දේපළ වෙළඳාම් හෝ මුදල් හුවමාරු කිරීම් සඳහා වඩාත් ආරක්ෂිත වටපිටාවක් නිර්මාණය වේ.

නව ප්‍රවණතාව: දේශගුණික ණය රාමුව

2026 ඩාවෝස් සංවාදයේ කැපී පෙනෙන ලක්ෂණයක් වූයේ ආර්ථික ආධාර සහ දේශගුණික ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව (Climate resilience) එකිනෙක ගැට ගැසී තිබීමයි. ADB ආයතනය "පශ්චාත්-සුළි කුණාටු ආර්ථික පුනරුත්ථාපනය" සඳහා විශේෂ අවධානයක් යොමු කර ඇත්තේ මේ නිසාය.

මෙයින් අදහස් වන්නේ ඉදිරියේදී ශ්‍රී ලංකාවේ ඉදිවන මාර්ග, බලශක්ති ජාල හෝ නිවාස ව්‍යාපෘති සඳහා ජාත්‍යන්තර "හරිත ප්‍රමිතීන්" අනුගමනය කිරීම අනිවාර්ය වනු ඇති බවයි. දේපළ වෙළඳාම් සහ ඉදිකිරීම් ක්ෂේත්‍රයේ ආයෝජකයින්ට මින් ඉදිරියට මෙම ගෝලීය ප්‍රමිතීන් විකල්පයක් නොව අනිවාර්ය අවශ්‍යතාවයක් වනු ඇත.

IMF "අනුමැතිය" ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය

මෙම ජාත්‍යන්තර සහාය ක්‍රියාත්මක වන යාන්ත්‍රණය අවබෝධ කර ගැනීම උපාය මාර්ගික සැලසුම්කරණයට වැදගත් වේ. IMF එකෙන් ලැබෙන්නේ හිස් චෙක්පතක් (Blank check) නොවේ.

• කොන්දේසි සහිත මුදාහැරීම්: අරමුදල් ලැබෙන්නේ වරින් වර (Tranches) රජය විසින් නිශ්චිත ව්‍යුහහාත්මක ඉලක්ක (උදා: රාජ්‍ය ආදායම් ඉලක්ක, දූෂණ විරෝධී නීති) සම්පූර්ණ කළහොත් පමණි.
• ප්‍රධාන යතුර: IMF අනුමැතිය ලැබීම හරහා ලෝක බැංකුව සහ ADB වැනි අනෙකුත් ආයතනවල ව්‍යාපෘති ණය ද මුදා හැරීමට මග පෑදේ.
• අඛණ්ඩ නිරීක්ෂණය: රජය මූල්‍ය විනයක් පවත්වාගෙන යන බවට සහතික කර ගැනීමට අඛණ්ඩ අධීක්ෂණයක් සිදුවේ.

විවේචනාත්මක දැක්ම: ස්ථාවරත්වයේ මිල

ආර්ථික ස්ථාවරත්වය ආයෝජකයින්ට සැනසීමක් වුවත්, දේශීය ජනතාවට ඊට වන්දියක් ගෙවීමට සිදුවිය හැකිය.

මෙම ගිවිසුම්වලට එරෙහිව නැගෙන තර්කය වන්නේ, දැඩි මූල්‍ය ඉලක්ක සපුරා ගැනීම සඳහා රජයට "කප්පාදු කිරීමේ ක්‍රියාමාර්ග" (Austerity measures) ගැනීමට සිදුවීමයි. රාජ්‍ය ආදායම වැඩි කර ගැනීමට ඉහළ වැට් බදු (VAT) පවත්වාගෙන යාම හෝ බලශක්ති සහනාධාර කප්පාදු කිරීම මෙහි ප්‍රතිඵල විය හැකිය.

• ජන ජීවිතයට බලපෑම: සාමාන්‍ය පවුලකට මෙය දැනෙන්නේ වියදම් වැඩිවීමක් ලෙසයි. උපයෝගිතා බිලපත් ඉහළ මට්ටමක පැවතුණහොත්, ගෘහස්ථ පරිභෝජනය (Domestic consumption) අඩුවීමේ අවදානමක් පවතී.

බ්‍රිතාන්‍යයේ සිටින ශ්‍රී ලාංකිකයින්ට උපදෙස්

මේ තත්ත්වය හමුවේ බ්‍රිතාන්‍යයේ සිටින ශ්‍රී ලාංකිකයින් අනුගමනය කළ යුත්තේ "රඳවාගෙන අවධානයෙන් සිටීමේ" (Hold and monitor) පිළිවෙතකි. ජාත්‍යන්තර සහාය තහවුරු වී ඇති නිසා කෙටි කාලීනව රුපියලේ හදිසි කඩා වැටීමක් අපේක්ෂා කළ නොහැක. ඒ නිසා ඔබගේ ඉතුරුම්වල වටිනාකම ආරක්ෂිතයි.

කෙසේ වෙතත්, ඉදිරියේදී ADB අරමුදල් සමඟ පැමිණෙන කොන්දේසි, විශේෂයෙන් දේපළ බදු හෝ ආයෝජන ප්‍රතිලාභ මත ඇති විය හැකි බලපෑම් ගැන විමසිලිමත්ව සිටීම වැදගත්ය. ඩාවෝස් එකඟතා මගින් ආරක්ෂිත දැලක් නිර්මාණය වී ඇතත්, එය බැඳී ඇත්තේ ඉදිරි වසර කිහිපය තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ දේශීය ප්‍රතිපත්ති හැඩගස්වන කොන්දේසි මාලාවක් සමඟ බව අමතක නොකළ යුතුය.

මූලාශ්‍රය (Source): https://www.adaderana.lk/news/117502/pm-harini-returns-from-world-economic-forum-2026-in-davos