උද්ධමනය 3.4% දක්වා ඉහළට: පොලී අනුපාත අඩු වීම තවත් පමා වෙයි
දෙසැම්බර් මාසයේදී UK උද්ධමනය 3.4% දක්වා ඉහළ යාම නිසා පොලී අනුපාත අඩු කිරීමේ බලාපොරොත්තු බිඳ වැටෙයි. Mortgages සහ ජීවන වියදමට මෙය බලපාන ආකාරය ගැන දැනගන්න.
උද්ධමනය 3.4% දක්වා ඉහළට: පොලී අනුපාත අඩු වීම තවත් පමා වෙයි
2025 දෙසැම්බර් මාසයේ දත්තවලට අනුව එක්සත් රාජධානියේ උද්ධමනය (Inflation) නැවතත් 3.4% දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ. මාස පහකට පසු පළමු වතාවට සිදුවූ මෙම වෙනසත් සමඟ, ආර්ථිකයේ ස්ථාවරත්වයක් බලාපොරොත්තුවෙන් සිටි බොහෝ දෙනාගේ 2026 සැලසුම් නැවත සිතා බැලීමට සිදුව ඇත.
මෙම ඉහළ යාම Bank of England බැංකුවට ලබා දෙන පණිවිඩය පැහැදිලියි: පොලී අනුපාත අඩු කිරීමට (Rate cuts) තවමත් ඉක්මන් වැඩි බවයි. ඒ අනුව, "Higher for longer" හෙවත් ඉහළ පොලී අනුපාත තවත් කාලයක් පවතිනු ඇති බවට දැන් අනාවැකි පළ වේ.
සේවා අංශයේ මිල ගණන් වල බලපෑම
සාමාන්යයෙන් අප දකින භාණ්ඩ මිල ගණන් වලට වඩා, මෙවර උද්ධමනය ඉහළ යාමට ප්රධාන හේතුව වී ඇත්තේ සේවා අංශයයි (Service sector). මීට ප්රවාහන, හෝටල් ක්ෂේත්රය, වෘත්තීය ගාස්තු සහ රක්ෂණ වැනි දෑ ඇතුළත් වේ.
භාණ්ඩ මිල ගෝලීය සැපයුම් දාමයන් (Supply chains) මත වෙනස් වුවත්, සේවා අංශයේ මිල තීරණය වීමට දේශීය වැටුප් වැඩිවීම් තදින්ම බලපායි. ජීවන වියදමට සරිලන ලෙස වැටුප් වැඩි කරන විට, ව්යාපාර තම ලාභය ආරක්ෂා කර ගැනීමට මිල ගණන් ඉහළ දමයි. මෙය පාලනය කිරීම මහ බැංකුවට අභියෝගාත්මක කරුණකි.
අමාරුම අදියර: "The Last Mile"
ආර්ථික විද්යාඥයින් මෙම තත්ත්වය හඳුන්වන්නේ "Last Mile" ගැටලුව ලෙසයි. එනම්, බලශක්ති මිල ගණන් ස්ථාවර වීම වැනි හේතු නිසා උද්ධමනය යම් මට්ටමකට පහත වැටුණත්, ඉතිරි වී ඇති ව්යුහාත්මක (Structural) මිල ඉහළ යාම් පාලනය කිරීම ඉතා අපහසු කාර්යයකි. දැනට පවතින දත්ත අනුව පෙනී යන්නේ එක්සත් රාජධානිය මෙම අභියෝගයට මුහුණ දෙමින් සිටින බවයි.
ඔබේ මුදල් පසුම්බියට දැනෙන හැටි
ඉහළ පොලී අනුපාත ස්ථාවර වීම එක්සත් රාජධානියේ ජීවත් වන ඔබට දෙපැත්තකින් බලපෑම් ඇති කරයි.
Mortgages සහ නිවාස හිමියන් නිවාස ණය (Mortgages) සඳහා පොලී අනුපාත අඩු වේ යැයි බලාපොරොත්තු වූ අයට මෙය සුබ ආරංචියක් නොවේ. Variable-rate trackers ඇති අයට සහනයක් නොලැබෙන අතර, 2026 දී තම ස්ථාවර ණය කාලසීමාව (Fixed-term deals) අවසන් වන අයට නැවත ණය සකස් කර ගැනීමේදී (Refinancing) වැඩි පොලියක් ගෙවීමට සිදුවනු ඇත.
ශ්රී ලංකාවට මුදල් යැවීම (Remittances) මෙහි එක් වාසියක්ද ඇත. සාමාන්යයෙන් පොලී අනුපාත ඉහළ මට්ටමක පවතින විට බ්රිතාන්ය පවුම (GBP) ශක්තිමත් වේ. ඒ අනුව ඔබ ශ්රී ලංකාවට මුදල් යවන විට, රුපියල්වලින් (LKR) වැඩි වාසියක් ලබා ගැනීමට අවස්ථාව ලැබේ. එක්සත් රාජධානියේ ජීවන වියදම ඉහළ ගියත්, ඔබ ලංකාවට යවන මුදලේ ක්රය ශක්තිය (Purchasing power) තවමත් යහපත් මට්ටමක පවතී.
අවදානම සහ ඉදිරි දැක්ම
දිගින් දිගටම පොලී අනුපාත ඉහළ මට්ටමක තබා ගැනීම මගින් උද්ධමනය පාලනය කිරීමට උත්සාහ කළත්, එහි අවදානමක්ද ඇත.
- ව්යාපාර අඩාල වීම: ණය ලබා ගැනීමේ පිරිවැය වැඩි වීම නිසා ව්යාපාර පුළුල් කිරීම සහ ආයෝජනය කිරීම සීමා විය හැක.
- කුලී වැඩිවීම: නිවාස හිමියන්ට (Landlords) ගෙවීමට සිදුවන වැඩි Mortgage පිරිවැය, කුලී නිවැසියන් (Tenants) වෙත පටවනු ලැබීමේ ප්රවණතාවක් ද දැකිය හැකිය.
2026 සඳහා වෙළඳපොළේ තිබූ සුබවාදී බලාපොරොත්තු දැන් වෙනස් වී ඇත. මූල්ය සැලසුම් සකස් කිරීමේදී පොලී අනුපාත ඉක්මනින් අඩු නොවන බව උපකල්පනය කරමින්, ඉතිරිකිරීම් කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කිරීම වඩාත් සුදුසුය.
මූලාශ්රය (Source): https://www.theguardian.com/uk/business