තීරුබදු තර්ජන ඉවතට: ගෝලීය වෙළඳපොළ සහ ඔබේ මුදල් පසුම්බිය

තීරුබදු තර්ජන ඉවතට: ගෝලීය වෙළඳපොළ සහ ඔබේ මුදල් පසුම්බිය

ඇමෙරිකානු රජය යුරෝපා රටවලට එරෙහිව පනවන්නට ගිය ආර්ථික තීරුබදු (Tariffs) තාවකාලිකව අත්හිටුවීමත් සමඟ බ්‍රහස්පතින්දා ගෝලීය වෙළඳපොළේ (Global Equities) හදිසි පිබිදීමක් දක්නට ලැබුණා. සති ගණනාවක් තිස්සේ එක්සත් රාජධානියට සහ යුරෝපා සංගමයට විශාල පීඩනයක් ගෙන දුන් මෙම තර්ජනය ඉවත් වීම, විභව වෙළඳ යුද්ධයකින් (Trade War) ලැබූ තාවකාලික සහනයක් ලෙස හැඳින්විය හැකියි.

Davos නුවර සිට ලැබුණු මෙම පුවතත් සමඟ වෙළඳපොළ වහාම යථා තත්ත්වයට පත් වුණා. ආක්ටික් කලාපයේ (ග්‍රීන්ලන්තයේ) ස්වෛරීභාවය සම්බන්ධයෙන් ඇති වූ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික ගැටුමක් මුල් කරගෙන තමයි මෙම තර්ජනය මතු වී තිබුණේ. නමුත් ඇමෙරිකානු නිලධාරීන් සහ NATO නායකත්වය අතර පැවති තීරණාත්මක හමුවකින් පසුව, යුරෝපා භාණ්ඩ මත පැනවීමට නියමිතව තිබූ 10% බද්ද ඉවත් කරගැනීමට තීරණය කෙරුණා.

මෙම පුවතත් සමඟ FTSE 100 දර්ශකය සහ යුරෝපා දර්ශක වහාම ඉහළ ගියා. IMF ආයතනය මීට පෙර අනතුරු අඟවා තිබුණේ මෙම වෙළඳ ගැටුම දිගින් දිගටම පැවතුණහොත් 2026 වසරේ ගෝලීය ආර්ථික වර්ධනය බරපතල ලෙස අඩාල විය හැකි බවයි.

"TACO" Trade න්‍යාය: වෙළඳපොළ හැසිරීම

මූල්‍ය විශ්ලේෂකයින් මෙම සිදුවීම හඳුන්වන්නේ "TACO" Trade (Trump Always Chickens Out) රටාව ලෙසයි. මෙම න්‍යායෙන් කියැවෙන්නේ ඇමෙරිකානු පාලනය බොහෝ විට සාකච්ඡා මේසයේ වාසි ලබා ගැනීමට ආර්ථික තර්ජන භාවිතා කරන බවත්, වෙළඳපොළ ඊට නරකින් ප්‍රතිචාර දක්වන විට හෝ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික වාසි ලැබුණු විට එම ස්ථාවරය ලිහිල් කරන බවත්ය.

• යාන්ත්‍රණය: තීරුබදු තර්ජනය පැමිණි විගස වෙළඳපොළ කලබල වී කොටස් විකිණීම (Panic selling) සිදු කරයි.
• හැරවුම් ලක්ෂ්‍යය: ඉන්පසු යම් "එකඟතාවයක්" හෝ "රාමුවක්" ප්‍රකාශයට පත් කරන අතර, එය වෙළඳපොළ නැවත ඉහළ යාමට (Relief rally) හේතු වේ.

දිගුකාලීන ආයෝජකයින්ට මෙය වැදගත් පාඩමක්. භූ-දේශපාලනික සිරස්තල දැක හදිසි තීරණ ගැනීම අවදානම් සහගතයි. මෙතැනදී ඇත්ත වශයෙන්ම සිදුවන්නේ ප්‍රතිපත්ති ක්‍රියාත්මක කිරීමට කොටස් වෙළඳපොළ ප්‍රතිචාරය "ලීවරයක්" (Leverage) ලෙස භාවිතා කිරීමයි.

ඔබේ ජීවන වියදමට බලපාන ආකාරය

Wall Street මෙම ජයග්‍රහණය සමරද්දී, බ්‍රිතාන්‍යයේ වෙසෙන ශ්‍රී ලාංකිකයින්ට මෙය ප්‍රායෝගිකව බලපාන්නේ කෙසේද?

1. Mortgage සහ කුලී ගෙවීම් (Rent) සාමාන්‍යයෙන් වෙළඳ යුද්ධ නිසා ආනයන භාණ්ඩ මිල ඉහළ ගොස් උද්ධමනය (Inflation) වැඩි වේ. මෙම තීරුබදු අත්හිටුවීම නිසා එක්සත් රාජධානියට එම ක්ෂණික උද්ධමන පීඩනයෙන් මිදීමට හැකියාව ලැබෙනවා. මෙය Bank of England වෙත පොලී අනුපාත ස්ථාවරව තබා ගැනීමට හෝ අඩු කිරීමට අවශ්‍ය ඉඩ ප්‍රස්ථාව ලබා දෙනවා. ඔබ Mortgage අනුපාත ගැන විමසිල්ලෙන් සිටින අයෙක් නම් හෝ කුලී නිවසක ජීවත් වන්නේ නම්, පොලී අනුපාත "දිගු කලක් ඉහළින්ම" (Higher for longer) පැවතීමේ පීඩනය මින් අඩුවෙනවා.

2. පවුමේ ස්ථාවරත්වය (GBP/USD) ඩොලරයට සාපේක්ෂව පවුමේ (Sterling Pound) අගය මෙම නිවේදනයත් සමඟ ස්ථාවර වී තිබෙනවා.

• ප්‍රේෂණ (Remittances) සඳහා: අවිනිශ්චිත කාලවලදී සාමාන්‍යයෙන් ආයෝජකයින් ආරක්ෂිත පියවරක් ලෙස ඩොලරය වෙත යොමු වන අතර එවිට පවුම දුර්වල වේ. නමුත් මෙම තර්ජනය ඉවත් වීම හරහා පවුමේ අගය ආරක්ෂා වන බැවින්, ඔබ ශ්‍රී ලංකාවට මුදල් යැවීමේදී එහි වටිනාකම කෙටි කාලීනව හෝ ආරක්ෂා කර ගැනීමට හැකි වෙනවා.

3. රැකියා සුරක්ෂිතතාව (Job Security) Logistics, Retail සහ Tech වැනි ගෝලීය වෙළඳාම මත යැපෙන ක්ෂේත්‍රවල සේවය කරන බොහෝ වෘත්තිකයින්ට මෙය සුබ ආරංචියක්.

• වාසිය: තීරුබදු ඉවත් වීම නිසා එක්සත් රාජධානිය සහ ඇමෙරිකාව අතර ක්‍රියාත්මක වන බහුජාතික සමාගම්වල ලාභාංශ (Margins) ආරක්ෂා වෙනවා. 2025 අග භාගයේ ක්‍රියාත්මක වනු ඇතැයි බියෙන් සිටි "Hiring freezes" (රැකියා බඳවා ගැනීම් නතර කිරීම) මඟහරවා ගැනීමට මෙය උපකාරී විය හැකියි.

අවදානම: තවම අනතුර පහව ගොස් නැත

වෙළඳපොළ ඉහළ ගියත්, උපායමාර්ගික උපදේශකයින් පවසන්නේ "ජයග්‍රහණය සැමරීමට" තවම කල් වැඩි බවයි.

• අවදානම: තීරුබදු අහෝසි කර නැත, ඒවා අත්හිටුවා (Suspended) පමණක් ඇත. මූලික ගැටලුව තවමත් විසඳී නොමැත. ඇමෙරිකානු පාලනය ඕනෑම මොහොතක වෙළඳ ප්‍රතිපත්තිය ආයුධයක් ලෙස භාවිතා කළ හැකි බව මේ හරහා ඔප්පු කර තිබෙනවා.
• මිල: ව්‍යාපාරික ලෝකය අවිනිශ්චිතභාවයට කැමති නැහැ. තීරුබදු ක්‍රියාත්මක නොවුණත්, එම තර්ජනය නිසාම සමාගම් ව්‍යාප්ත කිරීම් හෝ වැටුප් වැඩිවීම් වෙනුවට මුදල් සංචිත (Cash hoarding) පවත්වාගෙන යාමට පෙළඹිය හැකියි. මෙම "පූර්ව ආරක්ෂක මන්දගාමීත්වය" (Precautionary slowing) එක්සත් රාජධානියේ ආර්ථිකයට තවදුරටත් බලපෑම් කළ හැකියි.

ඉදිරි දැක්ම

මෙම ගැටලුවට ස්ථිර විසඳුමක් ලැබෙන කාලරාමුවක් තවම නිශ්චිත නැහැ. අප දැන් සිටින්නේ ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති ඉතා වේගයෙන් වෙනස් වන සහ ගනුදෙනු මත පදනම් වූ (Transactional) යුගයක බව පැහැදිලියි.

උපායමාර්ගික පියවර: ගෝලීය ස්ථාවරත්වය දිගටම පවතිනු ඇතැයි සිතා ඔබේ මූල්‍ය සැලසුම් සකස් නොකරන්න. වෙළඳපොළ සන්සුන්ව පවතින මෙම කෙටි කාලය තුළ, ස්ථාවර පොලී අනුපාත (Fixed rates) ලබා ගැනීමට හෝ ඔබේ ඉතුරුම් ස්ථාවර කර ගැනීමට මෙය හොඳ අවස්ථාවක්. මීළඟ දේශපාලන සිරස්තලය පැමිණ ආර්ථිකය සොලවන්නට පෙර බුද්ධිමත්ව තීරණ ගන්න.

මූලාශ්‍රය (Source): https://www.swissinfo.ch/eng/stocks-climb-on-solid-data-as-global-tensions-cool%3A-markets-wrap/90816811