බ්රිතාන්යයෙන් ලංකාවේ ඇඟලුම්වලට දැවැන්ත බදු සහනයක්
බ්රිතාන්යය ශ්රී ලංකාවේ ඇඟලුම් සඳහා තිබූ බාධක ඉවත් කරයි. දැන් අමුද්රව්ය චීනයෙන් ගෙනාවත් එංගලන්තයට බදු නැතිව යවන්න පුළුවන්.
බ්රිතාන්යයෙන් ලංකාවේ ඇඟලුම්වලට දැවැන්ත බදු සහනයක්
2026 ජනවාරි මාසයත් සමඟ එක්සත් රාජධානියේ DCTS (Developing Countries Trading Scheme) වෙළෙඳ ප්රතිපත්තියට හඳුන්වා දුන් නව සංශෝධනයත් සමඟ ශ්රී ලංකාවේ ඇඟලුම් කර්මාන්තයට නව පණක් ලැබී තිබෙනවා. සරලවම කියනවා නම්, ඇඟලුම් නිෂ්පාදනය සඳහා අවශ්ය අමුද්රව්ය 100%ක්ම වෙනත් රටවලින් ගෙන්වා ගැනීමට (Global Sourcing) බ්රිතාන්ය රජය දැන් අවසර දී තිබෙනවා. විශේෂත්වය වන්නේ එසේ කළත්, බ්රිතාන්ය වෙළෙඳපොළට භාණ්ඩ යැවීමේදී ලැබෙන තීරු බදු රහිත (Zero-tariff) සහනය එලෙසම හිමි වීමයි.
මෙය මෙතෙක් කල් ශ්රී ලංකාව වැනි රටවලට තිබූ විශාල බාධකයක් ඉවත් කිරීමක් වන අතර, මේ හරහා බංග්ලාදේශය වැනි ඌන සංවර්ධිත (LDC) රටවල් සමඟ කරට කර තරග කිරීමට අපේ නිෂ්පාදකයින්ට අවස්ථාව උදාවෙනවා.
"Double Transformation" සිට සරල ක්රමවේදයක් වෙත
වසර ගණනාවක් තිස්සේ ශ්රී ලංකාවේ අපනයනකරුවන්ට බලපෑවේ "Double Transformation" නමින් හැඳින්වූ රීතියයි. මේ යටතේ තීරු බදු සහන ලැබීමට නම්, ඇඟලුම් නිෂ්පාදනය පමණක් නොව, ඊට අදාළ රෙදි විවීම (Fabric production) පවා ශ්රී ලංකාව තුළ හෝ ඊට අනුමත කලාපයක් තුළ සිදු කළ යුතු වුණා.
නමුත් 2026 නව නීති රාමුව හරහා මෙම ක්රියාවලිය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් කර තිබෙනවා.
දැන් ක්රියාත්මක වන "Single Transformation" ක්රමවේදය යටතේ, ඇඟලුමේ "නිෂ්පාදිත රට" තීරණය වන්නේ මැසීමේ ක්රියාවලිය (Cutting and Stitching) මතයි. ඒ අනුව චීනය, වියට්නාමය හෝ තායිවානය වැනි රටවලින් ඉතා උසස් තත්ත්වයේ කෘතිම රෙදිපිළි (Synthetics) ආනයනය කර, ඒවා ශ්රී ලංකාවේදී ඇඟලුම් බවට පත් කර, 0%ක තීරු බද්දක් යටතේ බ්රිතාන්යයට අපනයනය කිරීමට අපේ නිෂ්පාදකයින්ට හැකියාව ලැබෙනවා.
ඇඟලුම් ක්ෂේත්රයේ රැකියා සුරක්ෂිතතාවට මෙය බලපාන්නේ කෙසේද?
මෙම තීරණය හුදෙක් ව්යාපාරිකයින්ට පමණක් නොව, සෘජුවම කටුනායක සහ බියගම වැනි නිදහස් වෙළෙඳ කලාපවල සේවය කරන දහස් සංඛ්යාත සේවක සේවිකාවන්ටත් වැදගත් වෙනවා.
- රැකියා සුරක්ෂිතතාව: මීට පෙර බංග්ලාදේශය වැනි රටවලට තිබූ අඩු ශ්රම පිරිවැය සහ බදු සහන නිසා ශ්රී ලංකාවට ලැබෙන ඇණවුම් අඩුවීමේ අවදානමක් තිබුණා. නමුත් මෙම බදු බාධකය ඉවත් වීමත් සමඟ, තරගකාරී මිල ගණන් යටතේ ඇණවුම් ලබා ගැනීමට හැකි වන නිසා කර්මාන්තශාලා වැසී යාම වළක්වා ගනිමින් සේවක රැකියා ආරක්ෂා කර ගැනීමට විශාල පිටුබලයක් ලැබෙනවා.
- නව වෙළෙඳපොළ අවස්ථා: ලෝකයේ දැන් වැඩි ඉල්ලුමක් ඇත්තේ Activewear සහ තාක්ෂණික කෘතිම ඇඟලුම් (Technical Synthetics) සඳහායි. මෙම අමුද්රව්ය බහුලව ඇත්තේ චීනය සතුවයි. අමතර බදු බරක් නොමැතිව එම අමුද්රව්ය භාවිතා කිරීමට ලැබීම නිසා, බ්රිතාන්යයේ ඉහළ පෙළේ සන්නාම (Brands) සඳහා ඇඟලුම් නිපදවීමට ශ්රී ලංකාවට වැඩි ඉඩක් විවෘත වෙනවා.
- ආර්ථික ස්ථාවරත්වය: රටට ඩොලර් ගෙනෙන ප්රධාන මාර්ගයක් ලෙස, වෙළෙඳාමට ඇති බාධක ඉවත් වීම හරහා ඩොලර් ආදායම ස්ථාවර වීමටත්, එය රුපියලේ අගය රැක ගැනීමටත් වක්රව උපකාරී වෙනවා.
කාසියෙ අනිත් පැත්ත: දේශීය රෙදි නිෂ්පාදකයින්ට අභියෝගයක්ද?
මෙම තීරණය අපනයනකරුවන්ට වාසිදායක වුවත්, දේශීය රෙදි නිෂ්පාදන කර්මාන්තයට (Fabric Mills) යම් අභියෝගයක් එල්ල කළ හැකියි.
මෙතෙක් කල් "Double Transformation" රීතිය නිසා අපනයනකරුවන් දේශීය රෙදි මිලදී ගැනීමට පෙලඹී සිටියා. නමුත් දැන් ඕනෑම රටකින් ලාභදායී රෙදි ගෙන්වීමට නිදහස ලැබෙන නිසා, දේශීය රෙදි නිෂ්පාදකයින්ට චීනය වැනි දැවැන්තයින් සමඟ මිල සහ ගුණාත්මකභාවය අතින් දැඩි තරගයකට මුහුණ දීමට සිදුවෙනවා.
කෙසේ වෙතත්, මෙය ශ්රී ලංකාවට ගෝලීය ඇඟලුම් සිතියමේ "Assembly Hub" එකක් ලෙස ක්රියාත්මක වීමට ලැබුණු අනගි අවස්ථාවක්. මෙහි උපරිම ඵල නෙලා ගැනීමට නම්, අමුද්රව්ය ගෙන්වා ගැනීමේදී ඇතිවන සැපයුම් දාමයේ (Supply Chain) සංකීර්ණතා කළමනාකරණය කර ගැනීමට අපේ ප්රවාහන හා ලොජිස්ටික් ක්ෂේත්රයන් දියුණු වීමත් අත්යවශ්යයි.
බ්රිතාන්යය ගත් මෙම පියවර, උද්ධමනය හමුවේ තම පාරිභෝගිකයින්ට සහන දීමට ගත් උපාය මාර්ගයක් වුවත්, අවසානයේදී එය ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථිකයටත්, ඇඟලුම් ක්ෂේත්රයේ නියුතු ලක්ෂ සංඛ්යාත සේවකයින්ගේ ජීවනෝපායටත් ශක්තිමත් පදනමක් සපයන බව පැහැදිලියි.
මූලාශ්රය (Source): https://www.dailymirror.lk/print/business-news/UK-trade-rule-shift-gives-Sri-Lanka-apparel-exporters-freer-hand-on-sourcing/273-330771