බ්‍රිතාන්‍යයේ පවුම් බිලියන 15ක ‘Warm Homes’ සැලැස්ම: ඇත්ත තත්ත්වය

බ්‍රිතාන්‍යයේ පවුම් බිලියන 15ක ‘Warm Homes’ සැලැස්ම: ඇත්ත තත්ත්වය

එක්සත් රාජධානියේ රජය විසින් බලශක්ති බිල්පත් අඩු කිරීම සහ නිවාස පද්ධතියේ කාබන් විමෝචනය අවම කිරීම අරමුණු කරගත් පවුම් බිලියන 15ක ‘Warm Homes Plan’ එක නිල වශයෙන් ක්‍රියාත්මක කර තිබෙනවා. පවුම් 7,500ක දීමනා (Grants) සහ "සියලු දෙනාටම විවෘත" ණය යෝජනා ක්‍රම පිළිබඳව පුවත් මැවෙද්දී, එහි සැඟවුණු මූලෝපායික යථාර්ථය ඊට වඩා සංකීර්ණයි.

විශේෂයෙන් එක්සත් රාජධානියේ වෙසෙන, පෞද්ගලික අංශයේ කුලී නිවාසවල ජීවත් වන හෝ දේපළ කළමනාකරණය කරන ශ්‍රී ලාංකික ප්‍රජාවට මෙම ප්‍රතිපත්තිය තීරණාත්මක බලපෑමක් ඇති කරනු ලබනවා. මෙය හුදෙක් බලශක්ති සහනයක් පමණක් නොව, මාසික වියදම් සහ දේපළ නීති රීති (Compliance) සම්බන්ධ මූලික වෙනසක්.

1. දැනට ක්‍රියාත්මක දේ සහ යෝජිත දේ (Enacted vs. Proposed)

මෙම සංකීර්ණ සැලැස්ම නිවැරදිව වටහා ගැනීමට නම්, දැනට ක්‍රියාත්මක මූල්‍ය පහසුකම් සහ අනාගතයේ ක්‍රියාත්මක වීමට නියමිත නීති රීති වෙන්කර හඳුනා ගැනීම අත්‍යවශ්‍යයි.

දැනට සක්‍රීය මූල්‍ය මෙවලම් (Active Now/Apr 2026):

• පවුම් 7,500ක දීමනාව: Boiler Upgrade Scheme (BUS) 2026 දක්වා ක්‍රියාත්මකයි. Air Source හෝ Ground Source Heat Pumps සවිකිරීම සඳහා පවුම් 7,500ක මුදලක් රජයෙන් ගෙවනු ලබනවා. මෙය නිවාස හිමියාට අතට ලැබෙන මුදලක් නොව, සෘජුවම Installer වෙත ගෙවන සහනාධාරයක්.
• පොදු ණය යෝජනා ක්‍රමය (Universal Loans): සූර්ය කෝෂ (Solar panels), බැටරි සහ Heat Pumps සඳහා අඩු පොලී හෝ පොලී රහිත ණය ලබා දීමට පවුම් බිලියන 2ක් වෙන් කර තිබෙනවා. මෙය ආදායම් මට්ටම මත පදනම් වූවක් නොවන නිසා, ඉහළ ආදායම් ලබන වෘත්තිකයන්ට පවා මෙම ණය පහසුකම ලබා ගත හැකියි.
• සමාජ නිවාස අරමුදල (Social Housing Fund): සමාජ නිවාස වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා විශේෂ ප්‍රතිපාදන වෙන් කර ඇති අතර, එය වීදි පිටින් (Entire streets) එකවර නවීකරණය කිරීමට සැලසුම් කර තිබෙනවා.

යෝජිත නීති රීති (2026–2030):

• EPC 'C' අනිවාර්ය කිරීම: රජයේ මාර්ග සිතියමට (Roadmap) අනුව, 2028 වන විට සියලුම නව කුලී ගිවිසුම් සඳහාත්, 2030 වන විට සියලුම පවතින කුලී ගිවිසුම් සඳහාත් අවම වශයෙන් EPC Band C සහතිකය තිබීම අනිවාර්ය වනු ඇති.
• වියදම් සීමාව ඉහළට: මීට පෙර නිවාස හිමියන් බලශක්ති වැඩිදියුණු කිරීම් සඳහා වැය කළ යුතු උපරිම සීමාව පවුම් 3,500ක් වුවත්, නව යෝජනා අනුව එය පවුම් 15,000 දක්වා ඉහළ නැංවීමට ඉඩ තිබෙනවා. එනම්, මෙම මුදල වියදම් කරන තෙක් නිවාස හිමියන්ට වැඩිදියුණු කිරීම්වලින් නිදහස් විය නොහැකියි.

2. මූල්‍යමය බලපෑම: ලාභ ද? පාඩු ද?

මෙම ප්‍රතිපත්තිය කුලී නිවැසියන්ට සහ නිවාස හිමියන්ට බලපාන්නේ දෙයාකාරයකටයි.

කුලී නිවැසියන්ගේ ගැටලුව (Utility Deflation vs. Rent Inflation): මෙමගින් බලශක්ති බිල්පත් වසරකට පවුම් 200–400කින් පමණ අඩු වනු ඇති බවට පොරොන්දු වෙනවා. නමුත් ගැටලුව වන්නේ එම වැඩිදියුණු කිරීමේ වියදම දරන්නේ නිවාස හිමියා වීමයි.

• අවදානම: නිවාස හිමියෙකුට දේපළක් සඳහා පවුම් 15,000ක් දක්වා වියදම් කිරීමට සිදු වුවහොත්, ඔවුන් එම මුදල කුලී නිවැසියන්ගෙන් නැවත පියවා ගැනීමට උත්සාහ කරනු ඇති.
• ප්‍රතිඵලය: බලශක්ති බිලෙන් ඉතිරි වන මුදලට වඩා වැඩි මුදලක් මාසික කුලිය ලෙස ගෙවීමට සිදුවන "Green Premium" තත්ත්වයක් ඇති විය හැකියි.
• උපදෙස: ඔබ කුලී නිවැසියෙක් නම්, "බලශක්ති වැඩිදියුණු කිරීම්" හේතුවෙන් කුලිය වැඩි කිරීමට එන යෝජනා ගැන විමසිලිමත් වන්න. බිල්පත්වලින් ලැබෙන වාසිය එම කුලී වැඩිවීම සාධාරණීකරණය කරන්නේ දැයි ගණනය කරන්න.

නිවාස හිමියන්ට ඇති අවස්ථාව: තමන්ගේම නිවසක ජීවත් වන අයට මෙය කදිම අවස්ථාවක්. රජයේ පොලී රහිත ණය යෝජනා ක්‍රමය (Zero-interest loan) හරහා Solar සහ බැටරි පද්ධතියක් සවිකර ගැනීම උද්ධමනයට එරෙහි ආවරණයක් (Inflation hedge) ලෙස ක්‍රියා කරනවා. ගෝලීය ගෑස් මිල ගණන්වල විචලනයෙන් ආරක්ෂා වීමට මෙය හොඳම මාර්ගයක්.

3. නොකියන කතා සහ සැඟවුණු ගැටලු

රජයේ නිවේදනවල ඉස්මතු නොකරන ප්‍රායෝගික ගැටලු කිහිපයක් තිබෙනවා:

1. පරිවරණය (Insulation) අමතක කිරීම: රජය මූලිකත්වය දෙන්නේ තාක්ෂණයට (Solar/Heat Pumps) වුවත්, නිසි පරිවරණයක් නොමැති පැරණි නිවසකට (Drafty Victorian terrace) Heat Pump එකක් සවිකිරීමෙන් බිල්පත් තවත් ඉහළ යා හැකියි. බ්‍රිතාන්‍යයේ Insulation Installersලාගේ හිඟයක් ද පවතිනවා.
2. Grid Connection ප්‍රමාදයන්: Heat Pump සහ Solar පද්ධති සවිකිරීමට ප්‍රාදේශීය විදුලි බල ජාලයේ (DNO) අනුමැතිය අවශ්‍යයි. ඇතැම් ප්‍රදේශවල මෙම අනුමැතිය ලැබීමට මාස ගණනක් ගත විය හැකියි.
3. Air-to-Air ගැටලුව: සාමාන්‍ය රේඩියේටර් පද්ධති සඳහා පවුම් 7,500ක දීමනාව ලැබුණත්, ගිම්හානයේදී Air Conditioner ලෙසද භාවිතා කළ හැකි Air-to-Air පද්ධති සඳහා මෙම සහනය ලැබේද යන්න තවමත් අවිනිශ්චිතයි.

4. අවදානම් සහ අනාගතය

මෙම වැඩපිළිවෙල සාර්ව ආර්ථික (Macroeconomic) වෙනසක් සනිටුහන් කරනවා. අප ගෑස් භාවිතය මත පදනම් වූ ක්‍රමයකින්, විදුලිය සහ යටිතල පහසුකම් මත පදනම් වූ ක්‍රමයකට මාරු වෙමින් සිටිනවා.

කෙසේ වෙතත්, කුඩා පරිමාණයේ නිවාස හිමියන්ට පවුම් 15,000ක අනිවාර්ය වියදමක් පැටවීම හරහා ඔවුන් වෙළෙඳපොළෙන් ඉවත් වීමේ (Landlord Exodus) අවදානමක් තිබෙනවා. එසේ වුවහොත් කුලී නිවාස හිඟ වී කුලිය තවත් ඉහළ යා හැකියි.

ඔබේ මීළඟ පියවර

අදම ඔබේ නිවසේ EPC Rating එක පරීක්ෂා කරන්න.

• කුලී නිවැසියන්: රජයේ වෙබ් අඩවියෙන් ඔබේ නිවසේ EPC අගය බලන්න. එය 'E' මට්ටමට වඩා අඩු නම්, ඔබේ නිවාස හිමියා දැනටමත් නීතියට අනුකූල නොවේ.
• නිවාස හිමියන්: Solar සඳහා පුද්ගලික ණය ගැනීමට පෙර, මෙම වසර අගදී විවෘත වීමට නියමිත රජයේ "පොලී රහිත ණය" සඳහා අයදුම් කරන ද්වාරය (Portal) විවෘත වන තෙක් රැඳී සිටින්න.

මූලාශ්‍රය (Source): https://www.housingtoday.co.uk/news/government-announces-details-of-15bn-warm-homes-plan/5140293.article