UK Tech ආයෝජකයින්ට වීසා ගාස්තු ආපසු දෙන නව 'Trailblazer' ක්රමය
එක්සත් රාජධානිය තාක්ෂණික දැවැන්තයින් ආකර්ෂණය කර ගැනීමට නව පියවරක් ගනී. AI සහ Deep Tech සමාගම් සඳහා වීසා ගාස්තු ආපසු ගෙවීමට සහ Sponsor බලපත්ර නිකුත් කිරීම වේගවත් කිරීමට යෝජනා කෙරේ.
UK Tech ආයෝජකයින්ට වීසා ගාස්තු ආපසු දෙන නව 'Trailblazer' ක්රමය
ගෝලීය තාක්ෂණික තරගය ජය ගැනීම සඳහා එක්සත් රාජධානිය තීරණාත්මක පියවරක් ගෙන තිබේ. 2026 ජනවාරි 20 වන දින ඩාවෝස් හි පැවති ලෝක ආර්ථික සමුළුවේදී (World Economic Forum), බ්රිතාන්ය චාන්සලර් රේචල් රීව්ස් විසින් නවතම "Trailblazer" වීසා වැඩපිළිවෙළ නිවේදනය කරන ලදී.
බ්රිතාන්ය තුළ කෘතීම බුද්ධිය (AI), ක්වොන්ටම් පරිගණක තාක්ෂණය සහ 'Deep Tech' ක්ෂේත්රයන්හි ආයෝජනය කරන සමාගම් ඉලක්ක කර ගනිමින් මෙම යෝජනාව ඉදිරිපත් කර ඇත. මෙහි ඇති විශේෂත්වය වන්නේ අදාළ සමාගම්වලට වීසා ගාස්තු ආපසු ගෙවීමට (Refund) සහ Sponsor බලපත්ර ලබා ගැනීමේ ක්රියාවලිය වේගවත් කිරීමට රජය ප්රතිඥා දීමයි.
මෙය සංක්රමණ පාලනය සහ කාර්මික වර්ධනය සමබර කිරීම සඳහා රජය ගෙන ඇති වැදගත් ප්රතිපත්තිමය වෙනසක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය.
'Trailblazer' මාර්ගය ක්රියාත්මක වන අයුරු
මෙම යෝජනාව මගින් ඉහළ වටිනාකමක් සහිත ආයෝජකයින් සඳහා විශේෂිත මට්ටමක් හඳුන්වා දෙනු ලැබේ. AI සහ ජීව විද්යා (Life Sciences) වැනි ශීඝ්ර වර්ධනයක් සහිත ක්ෂේත්රවල නියැලෙන සමාගම්වලට, තමන් එක්සත් රාජධානියට ගෙන්වා ගන්නා ඉහළ කුසලතා සහිත සේවකයින්ගේ වීසා ඉල්ලුම්පත්ර ගාස්තු ආපසු ලබා ගැනීමට අවස්ථාව හිමි වේ.
වඩාත් වැදගත් කරුණ නම්, බොහෝ විට ව්යාපාර ව්යාප්තියට බාධා කරන කාර්යාලීය ප්රමාදයන් ඉවත් කිරීමයි. Sponsor බලපත්රයක් නිකුත් කිරීම සඳහා ගතවන කාලය ව්යාපාරික දින පහක් (Business days) දක්වා අඩු කරන බවට චාන්සලර්වරිය පොරොන්දු වී ඇත. මෙය ප්රාග්ධන ආයෝජන බ්රිතාන්යයට ගලා ඒම අධෛර්යමත් කරන "Immigration tax" එකක් ලෙස ක්රියා කළ බාධාවන් ඉවත් කිරීමේ උත්සාහයකි.
වත්මන් තත්ත්වය සහ යෝජිත වෙනස
මෙම ප්රතිපත්තිය තවමත් යෝජිත මට්ටමේ පවතින බවත්, එය ක්රියාත්මක වන ආකාරය පිළිබඳ විස්තර ඉදිරි අයවැය ප්රකාශනවලදී එළිදැක්වීමට නියමිත බවත් සිහි තබා ගැනීම වැදගත්ය.
දැනට පවතින තත්ත්වය (Before):
- පිරිවැය: සමාගම් හෝ සේවකයින් විසින් එක් අයෙකුට පවුම් 625 සිට පවුම් 1,400 දක්වා ඉහළ වීසා ගාස්තුවක් සහ විශාල සෞඛ්ය අධිභාරයක් (IHS) මුලින්ම ගෙවිය යුතුය.
- කාලය: විදේශීය සේවකයින් බඳවා ගැනීමට අවශ්ය Sponsor බලපත්රයක් ලබා ගැනීමට සති අටක් හෝ ඊට වැඩි කාලයක් ගත වේ. Priority සේවාවන් ලබා ගැනීම ද බොහෝ විට අපහසුය.
- ක්රියාවලිය: ඉහළම තාක්ෂණික විද්යාඥයෙකුට වුවද සාමාන්ය ශ්රමිකයෙකුට අදාළ වන පෝලිමේම සිටීමට සිදුවන නම්යශීලී නොවන පද්ධතියකි.
යෝජිත නව ක්රමය (After):
- මූල්ය සහනය: සුදුසුකම් ලත් "Trailblazer" සමාගම් සඳහා වීසා ඉල්ලුම්පත්ර ගාස්තු ආපසු ගෙවීමේ (Refund) ක්රමවේදයක්.
- වේගය: ආයෝජන ගනුදෙනු සිදුවන වේගයට සමාන්තරව, දින 5ක් තුළ Sponsor බලපත්ර නිකුත් කිරීමේ සහතිකය.
- ක්රියාවලිය: උපායමාර්ගික කර්මාන්ත සඳහා සාමාන්ය පෝලිම් මගහැර කඩිනමින් කටයුතු කර ගැනීමේ "Red carpet" පහසුකම.
ව්යාපාර සඳහා වන බලපෑම
එක්සත් රාජධානියේ තාක්ෂණික Startups පවත්වාගෙන යන ශ්රී ලාංකික ව්යවසායකයින්ට මෙය සෘජුවම බලපායි. විශේෂිත කුසලතා (Specialized talent) බඳවා ගැනීමේදී කුඩා හා මධ්ය පරිමාණ ව්යාපාරවලට (SMEs) දැරීමට සිදුවන අධික පිරිවැය මෙය හරහා අඩුවනු ඇත.
මෙම පහසුකම හුදෙක් බහුජාතික සමාගම්වලට පමණක් නොව කුඩා පරිමාණයේ "Deep tech" ආයෝජකයින්ට ද ලබා දෙන්නේ නම්, එය විශාල මුදලක් මුලින් ආයෝජනය කිරීමට අපහසු Startups වලට විශාල සහනයක් වනු ඇත.
ගෝලීය සහනාධාර තරගය
මෙය හුදකලා සිදුවීමක් නොවේ. ඇමරිකාව සිය දේශීය චිප් නිෂ්පාදනය (Chip manufacturing) දිරිගැන්වීම සහ යුරෝපා සංගමය හරිත තාක්ෂණය සඳහා සහනාධාර ලබා දීම වැනි ගෝලීය ප්රවණතාවලට බ්රිතාන්යය ද ප්රතිචාර දක්වමින් සිටී. මෙය "Industrial Policy 2.0" හි කොටසකි. එනම්, හුදෙක් බදු අඩු කිරීමෙන් ඔබ්බට ගොස්, සංක්රමණික ප්රතිපත්ති ආර්ථික මෙවලමක් ලෙස භාවිතා කිරීමයි.
අවදානම් සහ ගැටළු
ව්යාපාරික ප්රජාව මෙම පියවර අගය කළ ද, මෙහි යම් යම් අවාසි සහගත තත්ත්වයන් ද පවතී.
- ද්විත්ව ආර්ථිකයක් (Two-Tier Economy): අධික ලාභ ලබන තාක්ෂණික සමාගම්වලට ගාස්තු ආපසු ගෙවන අතරතුර, හෙද සේවය වැනි අත්යවශ්ය සේවාවන් සඳහා ඉහළ ගාස්තු අය කිරීම සදාචාරාත්මක අසමතුලිතතාවයක් ඇති කරන බවට විචාරකයින් තර්ක කරයි.
- ආර්ථික අවාසිය: ගූගල් (Google) හෝ OpenAI වැනි යෝධ සමාගම් කෙසේ හෝ බ්රිතාන්යයේ ආයෝජනය කිරීමට සිටියේ නම්, ඔවුන්ට වීසා ගාස්තු ආපසු ගෙවීම රජයේ මුදල් අනවශ්ය ලෙස ධනවත් සමාගම් වෙත පැවරීමක් විය හැකිය.
- ක්රියාත්මක කිරීමේ ගැටළු: මෙම "Refund" ක්රමයට ඉතා ඉහළ පිරිවැයක් වන සෞඛ්ය අධිභාරය (IHS) ඇතුළත් වේද යන්න පැහැදිලි නැත. එය ඇතුළත් නොවේ නම්, ලැබෙන මූල්ය සහනය නාමික එකක් පමණක් වනු ඇත.
මෙම වැඩපිළිවෙළට අදාළ නිශ්චිත සුදුසුකම් සහ පළමු Refund වටය ආරම්භ වන දිනය පිළිබඳව ඉදිරියේදී රජය වැඩිදුරටත් දැනුම් දීමට නියමිතය.
මූලාශ්රය (Source): https://www.theguardian.com/politics/2026/jan/20/rachel-reeves-plans-refund-visa-fees-investment-uk-davos