ශ්‍රී ලංකාවේ ඩිජිටල් ආර්ථිකයට යුරෝපා සංගමයෙන් දැවැන්ත ආයෝජනයක්

ශ්‍රී ලංකාවේ ඩිජිටල් ආර්ථිකයට යුරෝපා සංගමයෙන් දැවැන්ත ආයෝජනයක්

ස්විට්සර්ලන්තයේ ඩාවෝස් (Davos) නුවර පැවැත්වෙන ලෝක ආර්ථික සමුළුවේදී (World Economic Forum) ශ්‍රී ලංකාවට අතිශය වැදගත් පණිවිඩයක් ලැබී තිබේ. ශ්‍රී ලංකාවේ පශ්චාත් අර්බුදකාලීන ආර්ථික ප්‍රකෘතිය කෙරෙහි විශ්වාසය තබමින්, යුරෝපා සංගමය (EU) විසින් ශ්‍රී ලංකාවේ "National Digital Economy Strategy 2030" වැඩපිළිවෙල සඳහා සිය පූර්ණ කැපවීම නැවත තහවුරු කර ඇත.

2026 ජනවාරි 21 වන දින යුරෝපා සංගම් නියෝජිතයින් විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද මෙම එකඟතාවය, හුදෙක් රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික පොරොන්දුවකට එහා ගිය ක්‍රියාවලියකි. සාම්ප්‍රදායික හදිසි ආධාර ලබා දීමේ සිට, ඩිජිටල් පොදු යටිතල පහසුකම් (Digital Public Infrastructure - DPI) සහ හරිත බලශක්ති පද්ධති වැනි ව්‍යුහාත්මක ආයෝජනයන් වෙත යොමු වීමක් මෙයින් පෙන්නුම් කෙරේ. මෙය 2022 සිට ශ්‍රී ලංකාව සිදු කළ අසීරු ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණවලට ලැබුණු ජාත්‍යන්තර පිළිගැනීමක් ලෙසද හැඳින්විය හැකිය.

ආධාර වෙනුවට යටිතල පහසුකම්

මෙවර යුරෝපා සංගමයේ සහාය පෙර පරිදි ගෙවුම් ශේෂ හිඟය පියවීමට ලබා දෙන මූල්‍ය ආධාරවලට සීමා නොවේ. ඒ වෙනුවට ඔවුන් අවධානය යොමු කරන්නේ නවීන ආර්ථිකයකට අත්‍යවශ්‍ය මූලික යටිතල පහසුකම් ගොඩනැගීමටයි. මෙම සහාය ප්‍රධාන කුළුණු තුනක් මත පදනම් වේ:

• ඩිජිටල් අනන්‍යතාවය සහ පාලනය: ශ්‍රී ලංකාවේ ඩිජිටල් හැඳුනුම්පත් රාමුව (Digital ID framework) යුරෝපීය දත්ත රහස්‍යතා ප්‍රමිතීන්ට (GDPR) අනුකූලව සකස් කිරීම සඳහා තාක්ෂණික සහාය ලබා දීම. මෙය යුරෝපීය සමාගම් සමඟ Outsourcing ගිවිසුම්වලට එළැඹීමේදී අත්‍යවශ්‍ය සාධකයකි.
• හරිත බලශක්ති සංක්‍රමණය: ආනයනික ඉන්ධන මත යැපීම අවම කිරීම සඳහා ස්මාර්ට් ග්‍රිඩ් (Smart Grids) තාක්ෂණය මුසු වූ පුනර්ජනනීය බලශක්ති ව්‍යාපෘති සඳහා සහනදායී ණය ලබා දීම.
• අපනයන හැකියාවන්: රේගු කටයුතු ඩිජිටල්කරණය (Digital Single-Window) හරහා විධිමත් කිරීම. මේ මගින් ශ්‍රී ලාංකික සුළු හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යාපාරවලට (SMEs) GSP+ වෙළෙඳ සහන වඩාත් ඵලදායී ලෙස භාවිතා කිරීමට ඉඩ ප්‍රස්ථාව ලැබේ.

ආයෝජකයින්ට ලැබෙන නව අවස්ථා

විදේශගත වෘත්තිකයන්ට සහ ආයෝජකයින්ට මෙය ඉතා වැදගත් පණිවිඩයකි. යුරෝපා සංගමයේ මැදිහත්වීම ශ්‍රී ලංකාවේ ඩිජිටල් රෙගුලාසි සඳහා ලැබෙන "තත්ත්ව සහතිකයක්" (Quality Seal) ලෙස ක්‍රියා කරයි. මෙහිදී ආයෝජකයින්ට වඩාත්ම වැදගත් වන්නේ ප්‍රාග්ධන පාලනයන් ලිහිල් කිරීමයි. විනිවිද පෙනෙන ඩිජිටල් ගෙවීම් ක්‍රම හරහා මුදල් හුවමාරුවේදී ඇතිවන බාධාවන් (friction) ක්‍රමයෙන් ඉවත් වෙමින් පවතී.

ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව ඉන්දියාවේ UPI වැනි දේශසීමා හරහා ඩිජිටල් ගෙවීම් ජාලයන් සමඟ සම්බන්ධ වීම නිසා මුදල් එවීම වේගවත් සහ ලාභදායී වී තිබේ. යුරෝපා දත්ත ප්‍රමිතීන්ට අනුකූල වන ශ්‍රී ලාංකික Tech සමාගම් හෝ SaaS ව්‍යාපාර දැන් යුරෝපීය සමාගම්වලට පහසුවෙන් අත්පත් කර ගත හැකි මට්ටමට පත්වෙමින් තිබේ. මේ නිසා ආයෝජකයින්ට තම ලාභය නැවත විදේශ මුදල් ලෙස ලබා ගැනීමේ (Repatriation) මාර්ගය වඩාත් පැහැදිලි වී ඇත.

මුදල් ලැබෙන්නේ කෙසේද?

මෙය හුදෙක් මුදල් ලබා දීමක් නොවේ. මෙය බොහෝ දුරට "Policy-Based Lending (PBL)" ක්‍රමවේදයට සිදුවන ක්‍රියාවලියකි. මුදල් හෝ තාක්ෂණික සහාය නිකුත් කරනු ලබන්නේ ශ්‍රී ලංකාව නිශ්චිත ව්‍යවස්ථාදායක ඉලක්ක සපුරා ගත් පසුව පමණි. උදාහරණයක් ලෙස, දත්ත ආරක්ෂණ අධිකාරිය බලාත්මක කිරීම හෝ ඩිජිටල් ප්‍රසම්පාදන නීති සම්මත කිරීම දැක්විය හැකිය. මෙම ක්‍රමය නිසා ආණ්ඩු මාරු වුවද ප්‍රතිපත්ති එක රැයකින් වෙනස් නොවන බවට විදේශීය ආයෝජකයින්ට විශ්වාසයක් ගොඩනැගේ.

ඩිජිටල් පරතරය සහ අවදානම්

කෙසේ වෙතත්, මෙය තාක්ෂණික දැනුම ඇති නාගරික ප්‍රජාවට වාසිදායක වුවද, යම් අවදානම් සහගත තත්ත්වයන්ද පවතී:

• ඩිජිටල් පරතරය: රාජ්‍ය සේවාවන් සම්පූර්ණයෙන්ම ඩිජිටල්කරණය කිරීම (E-governance) හරහා ස්මාර්ට් ජංගම දුරකථන හෝ ඩේටා පහසුකම් නොමැති ග්‍රාමීය ජනතාව සහ වැඩිහිටියන් අපහසුතාවයට පත්වීමේ අවදානමක් ඇත. සුබසාධන කටයුතු සඳහා "Digital ID" අනිවාර්ය කළහොත් වඩාත් අවදානමට ලක්වූ පිරිස් පද්ධතියෙන් ඉවතට විසි විය හැකිය.
• සුළු ව්‍යාපාරවලට බලපෑම: ඩිජිටල්කරණයත් සමඟ මෘදුකාංග ගාස්තු සහ ගෙවීම් ගාස්තු (Gateway fees) වැනි අමතර වියදම් දැරීමට සිදුවීම සුළු ව්‍යාපාරවලට විශාල බරක් විය හැකිය.

එක්සත් රාජධානියේ (UK) සබඳතාව

මෙය යුරෝපා සංගමයේ ව්‍යාපෘතියක් වුවද, එක්සත් රාජධානියේ සිටින ශ්‍රී ලාංකික ව්‍යාපාරිකයින්ට මෙය සෘජුවම බලපායි. එක්සත් රාජධානියේ "Developing Countries Trading Scheme" (DCTS) බොහෝ දුරට යුරෝපා ප්‍රමිතීන්ට සමානය. ශ්‍රී ලාංකික අපනයනකරුවන් යුරෝපා ඩිජිටල් සහ හරිත ප්‍රමිතීන් සපුරාලීම යනු, නිරායාසයෙන්ම එක්සත් රාජධානියේ වෙළෙඳපොළ ප්‍රමිතීන් ද සපුරාලීමයි.

ආයෝජකයින් ඉදිරි මාසවලදී ගැසට් කිරීමට නියමිත නව සයිබර් ආරක්ෂණ පනත (Cybersecurity Act) පිළිබඳව අවධානයෙන් සිටීම වැදගත්ය. එය මෙම නව හවුල්කාරීත්වයේ ප්‍රායෝගික සාර්ථකත්වය මැන බලන පළමු පියවර වනු ඇත.

මූලාශ්‍රය (Source): http://www.adaderana.lk/news/117388/eu-reaffirms-support-for-sri-lankas-reform-agenda-and-long-term-growth