බ්රිතාන්යයේ ස්ථිර පදිංචිය වසර 10ක් දක්වා දීර්ඝ කිරීමේ අවදානමක්
බ්රිතාන්යයේ ස්ථිර පදිංචිය ලැබීමට දැන් වසර 10ක් බලා සිටිය යුතුද? 270,000කගේ අත්සනින් ආ විරෝධය හමුවේ එංගලන්ත පාර්ලිමේන්තුව පෙබරවාරි 2දා රැස්වේ. දක්ෂ සේවකයින්ට සහ NHS කාර්ය මණ්ඩලයට එල්ල වන බලපෑම මෙන්න.
බ්රිතාන්යයේ ස්ථිර පදිංචිය වසර 10ක් දක්වා දීර්ඝ කිරීමේ අවදානමක්
බ්රිතාන්යයේ පදිංචි විදේශිකයින්ට ලබාදෙන ස්ථිර පදිංචිය හෙවත් Indefinite Leave to Remain (ILR) බලපත්රය ලබා ගැනීමේ ක්රියාවලියට දැඩි බලපෑම් එල්ල කළ හැකි යෝජනාවක් පිළිබඳව එරට පාර්ලිමේන්තුවේදී විශේෂ විවාදයක් පැවැත්වීමට නියමිතයි. 2026 පෙබරවාරි 2 වනදා පැවැත්වෙන මෙම විවාදයට පාදක වී ඇත්තේ රජයේ නව "Earned Settlement" ආකෘතියට එරෙහිව ඉදිරිපත් වූ පෙත්සම් දෙකකි.
මේ සම්බන්ධයෙන් වන කරුණු ඇතුළත් විවාද පැකේජය (CDP-2026-0006) පසුගිය ජනවාරි 21 වනදා හවුස් ඔෆ් කොමන්ස් පුස්තකාලය මගින් ප්රකාශයට පත් කරන ලදී.
වසර 5 ද? වසර 10 ද? ප්රධාන ගැටලුව මෙන්න
දැනට පවතින නීතිය අනුව සාමාන්යයෙන් වසර 5ක් බ්රිතාන්යයේ රැකියාවක නිරත වීමෙන් පසු ස්ථිර පදිංචිය සඳහා ඉල්ලුම් කළ හැකියි. නමුත් ස්වදේශ කටයුතු පිළිබඳ කාර්යාලය (Home Office) යෝජනා කරන්නේ මෙම කාලය වසර 10ක් දක්වා දීර්ඝ කිරීමටයි.
විශේෂයෙන්ම Skilled Worker සහ Health & Care වීසා මත සිටින සේවකයින්ට මෙයින් දැඩි බලපෑමක් එල්ල වනු ඇත. යෝජිත නව ක්රමය යටතේ:
- ප්රධාන වෙනස: ස්ථිර පදිංචිය (ILR) ලබා ගැනීමට ගතවන කාලය වසර 5 සිට 10 දක්වා දෙගුණ වේ.
- අඩු නිපුණතා සේවකයින්: උපාධි මට්ටමට වඩා අඩු (Below RQF Level 6) වෘත්තීන්හි නියුතු අයට මෙම කාලය වසර 15ක් දක්වා දීර්ඝ වීමේ අවදානමක් පවතී.
- සමාජ සුභසාධන සීමා: සුභසාධන ප්රතිලාභ (Benefits) ලබාගැනීමේ අයිතිය බ්රිතාන්ය පුරවැසියන්ට පමණක් සීමා කිරීමටද මෙහිදී යෝජනා වී ඇත.
මෙම යෝජනාවලට එරෙහිව ඉදිරිපත් වූ පෙත්සම් සඳහා පුද්ගලයින් 270,000කට අධික පිරිසක් අත්සන් තබා ඇති අතර, පාර්ලිමේන්තු විවාදයට මග පෑදුණේ එම ජනතා විරෝධය හේතුවෙනි.
ආර්ථිකයට එල්ල වන බලපෑම
මෙය හුදෙක් වීසා බලපත්රයකට අදාළ නීතිමය කරුණක් පමණක් නොව, බ්රිතාන්යයේ ජීවත් වන පවුල්වල මූල්ය ස්ථාවරත්වයට එල්ල වන සෘජු ප්රහාරයකි. 5-year route එක අහෝසි වුවහොත් වීසා ගාස්තු සහ Immigration Health Surcharge (IHS) ගෙවීමට සිදුවන වාර ගණන ඉහළ යයි.
උදාහරණයක් ලෙස, සිව් දෙනෙකුගෙන් යුත් පවුලකට අමතර වසර 5 සඳහා අවම වශයෙන් පවුම් 15,000ත් 20,000ත් අතර මුදලක් වැය වනු ඇතැයි ගණන් බලා තිබේ. මේ නිසා දැනට වසර 3ක් හෝ 4ක් වීසා කාලය සම්පූර්ණ කර ඇති අය, නිවාස මිලදී ගැනීමට මුදල් ඉතිරි කරනවාට වඩා, හදිසි වීසා අලුත් කිරීම් සඳහා මුදල් වෙන් කර තබා ගැනීම වඩාත් සුදුසු බවට උපදේශකයින් පෙන්වා දෙයි.
"පෙරකී බලපෑම" (Retrospective Threat) පිළිබඳ බිය
මෙම වාර්තාවේ ඇති වඩාත්ම අවදානම් සහගත කරුණ වන්නේ මෙම නව නීති දැනට බ්රිතාන්යයේ පදිංචි වී සිටින, නමුත් තවමත් ILR ලබා නොගත් සැමට බලපාන්නේද යන්නයි. රජයේ උපදේශන ලේඛනයට අනුව, 2023 වසරේදී පැමිණි අයෙකුට වුවද පැරණි නීති යටතේ රැකවරණය ලැබෙන බවට ස්ථිර සහතිකයක් නැත.
"ස්වදේශ කටයුතු පිළිබඳ කාර්යාලය පවසා ඇත්තේ සහනදායී කාලසීමාවක් හිමිවන්නේ ස්ථිර පදිංචිය ලබා ගැනීමට ඉතා ආසන්නව සිටින අයට පමණක් විය හැකි බවයි," යනුවෙන් එහි දැක්වේ.
රජයේ සහ විචාරකයින්ගේ මතය
රජය පවසන්නේ විදේශිකයෙකුට ස්ථිර පදිංචිය ලබා දීමට පෙර ඔවුන් බ්රිතාන්ය සමාජයට හොඳින් අනුගත වී ඇති බවත්, ඉංග්රීසි භාෂා දැනුම සහ මූල්ය ස්වාධීනත්වය තහවුරු කර ගත යුතු බවත්ය. මෙලෙස කාලය දීර්ඝ කිරීමෙන් පොදු සේවාවන් මත ඇතිවන පීඩනය අඩුවන බව ඔවුන්ගේ මතයයි.
කෙසේ වෙතත්, විචාරකයින් පවසන්නේ මෙය නීතිගරුකව මෙරටට පැමිණි සේවකයින් අපහසුතාවයට පත් කිරීමක් බවයි. විශේෂයෙන්ම NHS වැනි අත්යවශ්ය සේවාවල නිරත දක්ෂ සේවකයින් මෙවැනි දැඩි නීති නිසා කැනඩාව හෝ ජර්මනිය වැනි රටවල් කරා ඇදී යාමේ අවදානමක් පවතී.
ඉදිරි පියවර
පෙබරවාරි 2 වනදා පැවැත්වෙන විවාදය රජයට නීතිමය වශයෙන් බැඳී නොමැති වුවද, මහජන මතය ප්රකාශ කිරීමට මෙය හොඳ අවස්ථාවකි. රජයේ අවසන් තීරණය පෙබරවාරි 12 වනදා උපදේශන කාලය අවසන් වීමෙන් පසු ප්රකාශයට පත් වීමට නියමිතය.
නව නීති 2026 අප්රේල් මාසයේ සිට ක්රියාත්මක වීමේ හැකියාවක් පවතින බැවින්, මේ පිළිබඳව නිරන්තර අවධානයෙන් සිටීම අත්යවශ්ය වේ. වැඩිදුර පැහැදිලි කිරීම් සඳහා රජයේ නිල ප්රතිචාරය ඇතුළත් වීඩියෝව මෙතැනින් නරඹන්න:
https://www.youtube.com/watch?v=gPLI9PUhKUU
මූලාශ්රය (Source): https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cdp-2026-0006/