බ්‍රිතාන්‍යයේ ඉඩම් හිමියන්ට 2026දී එන අලුත් බදු නීති 5ක්

බ්‍රිතාන්‍යයේ ඉඩම් හිමියන්ට 2026දී එන අලුත් බදු නීති 5ක්

බ්‍රිතාන්‍යයේ ජීවත් වන ශ්‍රී ලාංකිකයින් බොහෝ දෙනෙක් දේපළ ආයෝජනය (Property Investment) දකින්නේ අනාගත සුරක්ෂිතභාවය සහ විශ්‍රාම සැලසුමක් ලෙසයි. නමුත් 2026 සිට මේ ක්ෂේත්‍රයේ තිබූ "Easy Mode" එක අවසන් වීමට නියමිතයි. එළඹෙන අප්‍රේල් මාසයේ සිට ක්‍රියාත්මක වන නව රාජ්‍ය මූල්‍ය ප්‍රතිපත්තිවලට අනුව, නිවසක් කුලියට දීම තවදුරටත් අමතර ආදායම් මාර්ගයක් (Side-hustle) නොව, දැඩි නීතිරීති සහ ඩිජිටල් වාර්තාකරණයක් සහිත පූර්ණ ව්‍යාපාරයක් බවට පත් වෙමින් තිබේ.

2026 දී ඔබේ වත්කම්වලට සහ ආදායමට බලපාන ප්‍රධාන වෙනස්කම් 5ක් පහත පරිදි හඳුනාගත හැකියි.

1. Making Tax Digital (MTD): පවුම් 50,000 සීමාව

ක්‍රියාත්මක වන්නේ: 2026 අප්‍රේල් සිට බදු ක්‍රියාවලිය ඩිජිටල්කරණය කිරීම දැන් අනිවාර්ය කර තිබෙනවා. ඔබේ දේපළවලින් ලැබෙන ආදායම (සහ වෙනත් Sole trader ආදායම්) වසරකට පවුම් 50,000 ඉක්මවන්නේ නම්, තවදුරටත් සාම්ප්‍රදායික Self Assessment වාර්ෂික වාර්තාව පමණක් ප්‍රමාණවත් වන්නේ නැහැ.

• අවශ්‍යතාව: ඔබ HMRC අනුමත මෘදුකාංගයක් (Software) භාවිත කරමින් වසරකට හතර වතාවක් ආදායම් සහ වියදම් වාර්තා යැවිය යුතුයි.
• අවදානම: මේ පවුම් 50,000 සීමාව ගණනය කරන්නේ ඔබේ ලාභය (Profit) මත නොව, ලැබෙන සම්පූර්ණ ආදායම (Gross Income) මතයි. ඒ නිසා වියදම් වැඩි වුවත්, ආදායම මෙම සීමාව ඉක්මවයි නම් ඔබ මෙම නීතියට යටත් වෙනවා.
• අනාගතය: 2027 අප්‍රේල් වන විට මෙම සීමාව පවුම් 30,000 දක්වා අඩු වීමට නියමිතයි.

2. ලාභාංශ බදු ඉහළ දැමීම (Dividend Tax)

ක්‍රියාත්මක වන්නේ: 2026 අප්‍රේල් 6 සිට බොහෝ දෙනා පුද්ගලිකව දේපළ මිලදී ගැනීම වෙනුවට සීමාසහිත සමාගම් (Limited Companies) හරහා ආයෝජනය කිරීමට පෙළඹුණේ බදු සහන බලාපොරොත්තුවෙනුයි. නමුත් රජය දැන් එම ක්‍රමයෙන් ලැබෙන ලාභ මත බදු වැඩි කර තිබෙනවා.

• මූලික අනුපාතය (Basic Rate): 8.75% සිට 10.75% දක්වා ඉහළට.
• ඉහළ අනුපාතය (Higher Rate): 33.75% සිට 35.75% දක්වා ඉහළට.
• බදු රහිත ලාභාංශ දීමනාව (Tax-free dividend allowance) පවුම් 500කට සීමා කර ඇති නිසා, පුද්ගලික අයිතිය සහ සමාගම් අයිතිය අතර තිබූ බදු වාසිය (Tax efficiency gap) දැන් ඉතා අල්පයි.

3. Capital Gains Tax (CGT) සීමා කිරීම

ඔබ 2026 දී දේපළක් විකුණා මුදල් කරගැනීමට (Release equity) බලාපොරොත්තු වෙනවා නම්, බදු රහිත දීමනාව ඉතා අඩු මට්ටමක පවතී.

• වාර්ෂික නිදහස් කිරීමේ සීමාව (Annual Exempt Amount) දැන් පවුම් 3,000 ක් පමණයි.
• කලත්‍රයන්ට (Spouses) මෙය එකතු කර පවුම් 6,000ක් දක්වා ලබාගත හැකි වුවත්, මීට වසර කිහිපයකට පෙර තිබූ පවුම් 24,600ක සහනය හා සසඳන විට මෙය විශාල අඩුවීමක්.

4. Fiscal Drag: සැඟවුණු බදු වැඩිවීම

ආදායම් බදු සීමාවන් (Tax thresholds) 2031/32 දක්වා වෙනස් නොකිරීම නිසා බදු බර තවත් වැඩි වෙනවා. උකස් පොලී අනුපාත (Mortgage rates) සහ බදු පිරිවැය පියවා ගැනීමට කුලිය වැඩි කිරීමට සිදුවන විට, ඔබේ ආදායම ඉක්මනින්ම ඉහළ බදු කාණ්ඩවලට ඇතුළත් විය හැකියි.

ඔබේ මුළු ආදායම (වැටුප් + කුලී ආදායම) පවුම් 50,270 ඉක්මවුවහොත්, කුලී ලාභ සඳහා 40% ක බද්දක් ගෙවීමට සිදුවනවා. නමුත් උකස් පොලිය සඳහා ඔබට ලැබෙන්නේ 20% ක සහනයක් (Credit) පමණයි. මේ නිසා කඩදාසි මත ලාභ ලබන දේපළක් වුවද, අතට මුදල් ලැබීමේදී (Cash-flow) පාඩු ලබන තත්ත්වයට පත් විය හැකියි.

5. කුලී නිවැසියන්ගේ අයිතිවාසිකම් (Renters' Rights)

2026 දී බදු ගැන පමණක් නොව, නව Renters' Rights Bill එක ගැනත් සැලකිලිමත් විය යුතුයි. විශේෂයෙන්ම "හේතුවක් නොදක්වා ඉවත් කිරීමේ" (Section 21) ප්‍රතිපාදනය අහෝසි කිරීමත් සමඟ කුලියට දීමේ අවදානම ඉහළ යනු ඇත. කෙසේ වෙතත්, කුලී ආදායම මත අමතර National Insurance බද්දක් පැනවීමේ යෝජනාව ඉවත් කර තිබීම ඉඩම් හිමියන්ට ලැබුණු එකම සහනයයි.

ඉදිරි දැක්ම සහ බලපෑම

මෙම වෙනස්කම් හුදෙක් ඉඩම් හිමියන්ට පමණක් නොව, සමස්ත කුලී නිවාස වෙළඳපොළටම බලපෑම් ඇති කරනු ඇත.

• කුලී පිරිවැය: මෘදුකාංග වියදම් සහ වැඩිවන බදු පියවා ගැනීම සඳහා ඉඩම් හිමියන් කුලිය වැඩි කිරීමට ඉඩ ඇත.
• වෙළඳපොළ හැසිරීම: MTD වැනි තාක්ෂණික වාර්තාකරණ ක්‍රමවලට හුරු නැති කුඩා පරිමාණ ආයෝජකයින් වෙළඳපොළෙන් ඉවත් විය හැකි අතර, ලන්ඩන් වැනි ඉහළ ඉල්ලුමක් ඇති ප්‍රදේශවල නිවාස සැපයුම (Supply) අඩු වී මිල ගණන් ඉහළ යා හැකියි.

රජය උත්සාහ කරන්නේ දේපළ වෙළඳාම නියාමනය වූ සේවාවක් (Regulated service) බවට පත් කිරීමටයි. "නිවසක් ගත්තා, කුලියට දුන්නා, අමතක කළා" (File and forget) යන සංකල්පය දැන් යල් පැන ගොස් ඇත.

ඔබ කුමක් කළ යුතුද? ඔබේ දේපළ ආදායම පවුම් 50,000ට ආසන්න නම්, 2026 අප්‍රේල් මාසයට පෙර ඔබේ Portfolio එක විගණනය (Audit) කරන්න. දඩ මුදල්වලට ලක්වීමට පෙර නියමිත මෘදුකාංග භාවිතයට හුරුවීම නුවණට හුරුයි.

Buy to Let in 2026: The New Rules (What Works Now) 2026 දී ආයෝජනය කිරීමේ ප්‍රායෝගික පැත්ත සහ අලුත් නීති මැද ලාභ ගණනය කරන ආකාරය ගැන මෙම වීඩියෝවෙන් පැහැදිලි කරයි.

මූලාශ්‍රය (Source): https://www.simplybusiness.co.uk/knowledge/landlord-tax/buy-to-let-tax-changes/