දේශයේ දැවැන්තයෝ: නිදහසින් පසු ශ්‍රී ලංකාවේ බිහිවූ විශිෂ්ටතම ව්‍යවසායකයින් 10 දෙනා

දේශයේ දැවැන්තයෝ: නිදහසින් පසු ශ්‍රී ලංකාවේ බිහිවූ විශිෂ්ටතම ව්‍යවසායකයින් 10 දෙනා

1948 වසරේ නිදහස ලැබූ දා සිට ශ්‍රී ලංකාව තුළ සුවිශේෂී ව්‍යවසායකයින් පිරිසක් බිහි විය. 1970 දශකයේ පැවති සංවෘත ආර්ථිකයේ සිට වර්තමාන තාක්ෂණික ලෝකය දක්වා, සිවිල් යුද්ධ, ආණ්ඩු වෙනස්වීම් සහ ගෝලීය ආර්ථික අර්බුද මැද නොසැලී නැගී සිටි මොවුන් හුදෙක් සමාගම් පමණක් නොව, ජාතික වටිනාකම් ද ගොඩනැගූ පුද්ගලයින්ය.

ලාංකීය ව්‍යාපාරික ඉතිහාසය වෙනස් කළ ඒ පුරාවෘත්තමය ව්‍යවසායකයින් 10 දෙනා මෙන්න.

1. උපාලි විජේවර්ධන – දුර දැක, වේගයෙන් හඹා ගිය සිහින දකින්නා බොහෝ විට ලංකාවේ "ස්ටීව් ජොබ්ස්" (Steve Jobs) ලෙස හැඳින්වෙන උපාලි විජේවර්ධන මහතා, ලාංකීය ආර්ථික ඉතිහාසයේ පහළ වූ අසහාය චරිතයකි.

දායකත්වය: "උපාලි මැස්ඩා" සහ "උපාලි ෆියට්" නමින් දේශීය මෝටර් රථ එකලස් කිරීම ආරම්භ කළේය. 'දිවයින' සහ 'The Island' පුවත්පත් අරඹා මාධ්‍ය පෙරළියක් කළ අතර "කැන්ඩොස්" (Kandos) චොකලට් ජාත්‍යන්තරයට ගෙන ගියේය.

විශේෂත්වය: පෞද්ගලික ජෙට් යානයක් හිමි වූ පළමු ශ්‍රී ලාංකිකයා ඔහුය. මැලේසියාව, සිංගප්පූරුව සහ නිව් යෝර්ක් දක්වා විහිදුණු ව්‍යාපාරික අධිරාජ්‍යයක් ඔහු සතු විය.

2. මෙරිල් ජේ. ප්‍රනාන්දු – යෝධයන් සමඟ සටන් කළ මිනිසා විදේශීය බහුජාතික සමාගම් විසින් ලාංකීය තේ (Ceylon Tea) අඩු මිලට ගෙන වෙනත් නම් වලින් විකුණන යුගයක එයට එරෙහිව තනිව සටන් කළේ මොහුය.

දායකත්වය: ලොව පළමු වරට වගාකරු විසින්ම අයිතිය දරන (Producer-owned) තේ සන්නාමය වන "Dilmah" බිහි කළේය. ඕස්ට්‍රේලියාවේ සුපිරි වෙළඳසැල් ආක්‍රමණය කරමින් රටවල් 100කට අධික සංඛ්‍යාවක දිල්මා නාමය පතුරුවා හැරියේය.

විශේෂත්වය: "Business is a Matter of Human Service" යන තේමාව පෙරදැරිව, කෘෂිකාර්මික භාණ්ඩයක් සුපිරි පන්තියේ පාරිභෝගික භාණ්ඩයක් බවට පත් කළේය.

3. දේශමාන්‍ය මිනේකා වික්‍රමසිංහ – බිස්කට් රජු 1960 ගණන් වලදී බ්‍රිතාන්‍ය සමාගම් විසින් පාලනය කළ බිස්කට් වෙළඳපොළට අභියෝග කරමින් CBL (Munchee) සමාගම ගොඩනැගුවේය.

දායකත්වය: පාසල් ළමුන් සඳහා පෝෂණීය බිස්කට් එකක් ලෙස "ත්‍රීපෝෂ" සංකල්පය හඳුන්වා දුන්නේය. පසුව මන්චි (Munchee) නමින් දේශීය වෙළඳපොළ ජයගෙන රටවල් 60කට පමණ එය අපනයනය කළේය.

විශේෂත්වය: දේශීය ආහාර නිෂ්පාදනයකට ගුණාත්මකභාවය අතින් ජාත්‍යන්තර සමාගම් පරාජය කළ හැකි බව ඔහු ඔප්පු කළේය.

4. එච්.කේ. ධර්මදාස – නාවලෝක මුදලාලි ශුන්‍යයේ සිට පටන් ගෙන ඉහළටම ගිය (Rags to riches) ව්‍යවසායකයෙකුට හොඳම උදාහරණයකි.

දායකත්වය: දැව ව්‍යාපාරයෙන් පටන් ගෙන, නාවලෝක රෝහල ආරම්භ කරමින් ශ්‍රී ලංකාවේ පුද්ගලික සෞඛ්‍ය සේවයේ විප්ලවීය වෙනසක් සිදු කළේය.

විශේෂත්වය: සාමාන්‍ය ජනතාවට අත්‍යවශ්‍ය සේවාවන් හඳුනාගෙන, විවිධ ක්ෂේත්‍ර ඔස්සේ ව්‍යාපාර පුළුල් කළ සාම්ප්‍රදායික ව්‍යවසායකත්වයේ පතාක යෝධයෙකි.

5. දේශමාන්‍ය මහේෂ් අමලියන් – කාර්මික තාක්ෂණවේදියා ලංකාව හුදෙක් "ඇඳුම් මහන රටක්" යන තැනින් මුදවා, උසස් තාක්ෂණයෙන් යුත් ඇඟලුම් නිෂ්පාදන මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත් කළේ MAS Holdings නිර්මාතෘ මොහුයි.

දායකත්වය: Nike, Victoria’s Secret වැනි ලෝක ප්‍රකට සන්නාම සමඟ හවුල්කාරීත්වයන් ගොඩනගා ගත්තේය. "Lean Manufacturing" ක්‍රමවේදය ලංකාවට හඳුන්වා දුන්නේය.

විශේෂත්වය: රටට වැඩිම ඩොලර් ආදායම් පරිමාවක් ගෙන එන ව්‍යවසායකයා මොහු වන අතර, නවෝත්පාදනය (Innovation) හරහා ලෝකය ජයගත හැකි බව පෙන්වා දුන්නේය.

6. දේශමාන්‍ය හැරී ජයවර්ධන – සංස්ථාපිත දැවැන්තයා (The Corporate Titan) තියුණු ව්‍යාපාරික ඥානය සහ දැඩි පෞරුෂය නිසාම ව්‍යාපාරික ලෝකයේ අණසක පතුරුවන චරිතයකි.

දායකත්වය: Stassen, Distilleries Company (DCSL) සහ Aitken Spence වැනි දැවැන්ත සමාගම් හරහා බැංකු, රක්ෂණ, සංචාරක සහ විදුලිබල ක්ෂේත්‍ර පාලනය කරයි.

විශේෂත්වය: කොළඹ කොටස් වෙළඳපොළේ බලගතුම ආයෝජකයෙකු වන ඔහු, වටිනාකම අඩු ආයතන මිලදී ගෙන ඒවා ලාභ ලබන තත්ත්වයට පත් කිරීමට දක්ෂයෙකි.

7. අබාන් පෙස්ටොන්ජි – ව්‍යාපාරික ලොවේ යකඩ ගැහැනිය 1968 දී තම නිවසේ ගරාජය තුළ පරණ ගෘහ උපකරණ අලුත්වැඩියා කර විකිණීමෙන් ඇරඹු ඇය, අද වන විට Abans Group හරහා දැවැන්ත අධිරාජ්‍යයක් ගොඩනගා ඇත.

දායකත්වය: LG, McDonald's, Apple වැනි ජාත්‍යන්තර සන්නාම ලාංකීය මධ්‍යම පන්තියට හඳුන්වා දුන්නාය.

විශේෂත්වය: පිරිමින්ගේ ආධිපත්යය තිබූ ව්‍යාපාරික ලෝකයේ කාන්තාවකට කොතෙක් දුර යා හැකිද යන්නට ඇය ජීවමාන සාක්ෂියකි.

8. ධම්මික පෙරේරා – මූල්‍ය උපායමාර්ගිකයා නවීන ලාංකීය ධනවාදයේ මුහුණුවර ලෙස සැලකෙන ධම්මික පෙරේරා, ගණිතමය ඥානය ව්‍යාපාර සඳහා යොදා ගන්නා අයෙකි.

දායකත්වය: Hayleys, Vallibel One සහ Singer Sri Lanka වැනි සමාගම්වල පාලනය ඔහු සතුය. පාඩු ලබන ආයතන මිලදී ගෙන ඒවා ගොඩගැනීම (Turnaround strategy) ඔහුගේ විශේෂත්වයයි.

විශේෂත්වය: ලංකාවේ මුළු අපනයන ආදායමෙන් 5% කට පමණ මොහුගේ සමාගම් දායකත්වය සපයයි.

9. ක්‍රිස් කනකෙරත්න – සේවා අපනයන පුරෝගාමියා ශ්‍රී ලංකාවේ ඉංජිනේරු මොළය ලෝකයට විකුණා ඩොලර් උපයා ගත හැකි බව මුලින්ම වටහා ගත්තේ Virtusa සම-නිර්මාතෘ මොහුයි.

දායකත්වය: දහස් ගණනක් ලාංකික තරුණ තරුණියන්ට රැකියා ලබා දෙමින්, ලොව ප්රධාන බැංකු සහ රක්ෂණ සමාගම් සඳහා IT සේවා සැපයුවේය.

විශේෂත්වය: "සේවා අපනයන" (Service Export) කර්මාන්තයේ පතාක යෝධයෙකු වූ ඔහු, NASDAQ කොටස් වෙළඳපොළට ලාංකීය නාමයක් ගෙන ගියේය.

10. ආචාර්ය සංජීව වීරවර්ණ – නිර්මාණ දූරදර්ශියා Virtusa සේවාවන් අපනයනය කරද්දී, ආචාර්ය සංජීව වීරවර්ණ WSO2 හරහා අපනයනය කළේ "නිෂ්පාදනයක්" (Product) ය.

දායකත්වය: ලොව දැවැන්තම සමාගම් (Uber, eBay වැනි) තම ඩිජිටල් පද්ධති පාලනය කිරීමට භාවිතා කරන්නේ ලංකාවේ හදපු WSO2 මෘදුකාංගයි.

විශේෂත්වය: ලංකාවට ලෝක මට්ටමේ මෘදුකාංග නිෂ්පාදන (Software Products) බිහි කළ හැකි බවත්, Goldman Sachs වැනි ගෝලීය ආයෝජකයින් ගෙන්වා ගත හැකි බවත් ඔහු ඔප්පු කළේය.

නිගමනය මෙම ව්‍යවසායකයින් 10 දෙනාගේ පොදු සාධකය වන්නේ ඔවුන් කිසිවිටෙක "හොඳ කාලයක්" එනතුරු බලා නොසිටීමයි. සංවෘත ආර්ථිකයකදී උපාලි විජේවර්ධන කාර් හැදූ ආකාරයත්, ආනයන සීමා මැද අබාන් පෙස්ටොන්ජි පරණ බඩු විකුණූ ආකාරයත් අපට කියා දෙන්නේ එකම පාඩමකි; එනම් සැබෑ ව්‍යවසායකයා බාධක තුළින් අවස්ථාව දකින බවයි.