විකිපීඩියා දත්ත ගන්න Microsoft සහ Meta සමඟ අලුත් ගිවිසුමක්
නිදහස් අන්තර්ජාලයේ දැවැන්තයා වන විකිපීඩියා, දැන් Microsoft සහ Meta වෙත දත්ත විකිණීමට පටන් ගනී.
විකිපීඩියා දත්ත ගන්න Microsoft සහ Meta සමඟ අලුත් ගිවිසුමක්
Wikimedia Foundation ආයතනය Microsoft, Meta සහ Amazon වැනි තාක්ෂණික දැවැන්තයින් සමඟ මුදල් ගෙවා දත්ත ලබා ගැනීමේ (Data Licensing) ගිවිසුම් අත්සන් කර තිබේ. 2026 ජනවාරි මාසයේදී ප්රකාශයට පත් කරන ලද මෙම ගිවිසුම් හරහා, මෙම සමාගම්වලට තම Artificial Intelligence (AI) මාදිලි පුහුණු කිරීම සඳහා විකිපීඩියාවේ අන්තර්ගතයන් වෙත උසස් මට්ටමේ API ප්රවේශයක් (High-speed API access) හිමි වේ.
මෙය තාක්ෂණික ලෝකයේ විශාල පෙරළියකි. මෙතෙක් කල් අනවසරයෙන් දත්ත උකහා ගැනීම වෙනුවට, දැන් එය නියාමනයක් සහිත වාණිජමය ගනුදෙනුවක් බවට පත්වෙමින් තිබේ.
ඩේටා Scraping යුගයේ අවසානය සහ "Clean Pipes"
වසර ගණනාවක් තිස්සේ AI සමාගම් විකිපීඩියා දත්ත ලබා ගත්තේ Web Scrapers නම් ස්වයංක්රීය බොට් වැඩසටහන් භාවිතා කරමිනි. මෙය විකිපීඩියා සර්වර්වලට (Servers) විශාල බරක් වූ අතර, AI සමාගම්වලට ලැබුණේ ද අපිළිවෙල දත්ත සමූහයකි. වාර්තා වලට අනුව විකිපීඩියා වෙබ් අඩවියේ අධික වියදම් සහිත ට්රැෆික්වලින් 65% කට වඩා වැඩි ප්රමාණයක් පැමිණ ඇත්තේ මෙම AI බොට් වැඩසටහන් වලිනි.
නව Wikimedia Enterprise ගිවිසුම මගින් මෙය වෙනස් කෙරේ:
- තාක්ෂණික සමාගම්වලට: දැන් විකිපීඩියාවේ සිදුවන සංස්කරණ සහ දත්ත real-time ෆීඩ් එකක් ලෙස, ඉතාම පිරිසිදු සහ ක්රමවත් ආකාරයට ඔවුන්ට ලැබේ.
- Wikimedia ආයතනයට: මෙය ස්ථාවර ආදායම් මාර්ගයක් වන අතර, සර්වර් නඩත්තු කිරීමේ අධික පිරිවැය පියවා ගැනීමට මෙය විශාල සහයෝගයක් වනු ඇත.
රැකියා වෙළඳපොළට වන බලපෑම
මෙම ගනුදෙනුව හුදෙක් තාක්ෂණික කාරණයක් පමණක් නොව, එය රැකියා ක්ෂේත්රයේ ද වෙනස්කම් ඇති කරනු ඇත. දත්ත යනු "නොමිලේ" ලැබෙන සම්පතක් නොව මිලදී ගත යුතු වත්කමක් බවට පත්වීමත් සමඟ, දත්තවල නිරවද්යතාවය සහ බලපත්ර පරීක්ෂා කිරීමට Data Compliance Officers සහ Knowledge Graph Curators වැනි වෘත්තිකයන්ට ඉහළ ඉල්ලුමක් ඇති වනු ඇත.
අනෙක් අතට, සාමාන්ය Web scraping රැකියා සහ සේවාවන් අවදානමකට ලක්විය හැක. ප්රධාන පෙළේ වේදිකා මෙලෙස ගෙවීම් සහිත APIs වෙත මාරු වන විට, තෙවන පාර්ශවීය scraping ආයතනවල පැවැත්ම අභියෝගයට ලක් වේ.
UK ව්යාපාර සහ ජීවන වියදම පිළිබඳ අවධානයට
එක්සත් රාජධානියේ සිටින ව්යාපාර හිමිකරුවන්ට සහ තාක්ෂණික ව්යවසායකයින්ට මෙය ධනාත්මක බලපෑමක් ඇති කළ හැකිය. GPT-5 හෝ Llama 4 වැනි මූලික AI මාදිලිවලට මෙලෙස වඩාත් නිවැරදි දත්ත ලැබීම හරහා ව්යාපාර ස්වයංක්රීයකරණයේ විශ්වසනීයත්වය ඉහළ යයි.
- වාසිය: පාරිභෝගික සහාය (Customer Support) හෝ වෙළඳපොළ පර්යේෂණ සඳහා AI භාවිතා කරන කුඩා ව්යාපාරවලට අඩු වියදමකින් වඩාත් නිවැරදි ප්රතිඵල ලබා ගත හැකි වනු ඇත. AI විසින් වැරදි තොරතුරු ලබා දීම (Hallucinations) අවම වීම නිසා, ඒ සඳහා මිනිස් ශ්රමය යොදවා අධීක්ෂණය කිරීමට යන වියදම අඩු කර ගත හැක.
- කළ යුතු දේ: ඔබ දැනට ව්යාපාරික දත්ත ලබා ගැනීමට අධික මුදලක් ගෙවන්නේ නම්, අලුත් කරන ලද පොදු AI මෙවලම් හරහා එම කාර්යයම අඩු වියදමකින් කරගත හැකිදැයි සොයා බලන්න.
පවතින අවදානම: ස්වේච්ඡා සේවකයන්ගේ ගැටලුව
මෙම ගිවිසුම මූල්යමය වශයෙන් වාසිදායක වුවත්, එහි සැඟවුණු අවදානමක් ද තිබේ. විකිපීඩියාව ගොඩනැගී ඇත්තේ ස්වේච්ඡා සේවකයන්ගේ කැපවීම මතයි. Microsoft සහ Meta වැනි සමාගම් විකිපීඩියා පදනමට මුදල් ගෙවුවද, එම දත්ත නිර්මාණය කළ ස්වේච්ඡා සේවකයන්ට ඉන් ප්රතිලාභයක් නොලැබේ නම්, ඔවුන්ගේ උනන්දුව අඩු විය හැක.
එමෙන්ම, AI Chatbots මගින් විකිපීඩියා තොරතුරු ඉතා නිවැරදිව ලබා දෙන්නේ නම්, පරිශීලකයින් කෙලින්ම විකිපීඩියා වෙබ් අඩවියට පිවිසීම අඩුවිය හැක. වෙබ් අඩවියට එන පිරිස අඩු වුවහොත්, අනාගතයේ විකිපීඩියාවට දායක වන නව සංස්කාරකවරුන් බිහිවීම ද අඩාල විය හැක.
එක්සත් රාජධානියේ නීතිමය පසුබිම
මෙම ගිවිසුම එක්සත් රාජධානියේ දැනට පවතින Text and Data Mining (TDM) ප්රතිපත්ති පිළිබඳ විවාදයට ද බලපායි. විකිපීඩියාව මෙලෙස ස්වේච්ඡාවෙන් බලපත්ර ලබා දීම මගින් තහවුරු වන්නේ දත්ත සඳහා වෙළඳපොළක් පවතින බවයි. මෙය AI සමාගම් විසින් ප්රකාශන හිමිකම් ඇති දත්ත නොමිලේ ලබා ගැනීමට එරෙහිව හඬ නඟන පුවත්පත් සහ පොත් කතුවරුන්ගේ තර්කය ශක්තිමත් කරයි.
කෙසේ වෙතත්, මෙම ගනුදෙනුවේ මූල්ය වටිනාකම තවමත් හෙළි කර නොමැති අතර, මෙමගින් කුඩා AI Startups වලට අවාසියක් සිදුවේද යන්න පිළිබඳව ද අවිනිශ්චිතතාවයක් පවතී.
මූලාශ්රය (Source): https://www.theverge.com/2026/1/16/wikimedia-enterprise-microsoft-meta-amazon-perplexity-ai-data