ආර්ථික සහන මල්ලේ අගුල හරින UNDP තක්සේරු වාර්තාව

ආර්ථික සහන මල්ලේ අගුල හරින UNDP තක්සේරු වාර්තාව

සටහන: SiBuzz ජ්‍යෙෂ්ඨ උපායමාර්ගික උපදේශක විසිනි

පසුගියදා නිකුත් වූ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහනේ (UNDP) හානි පූර්ණ වාර්තාව දෙස බැලූ බැල්මට පෙනෙන්නේ එය ‘ඩිත්වහ්’ සුළි කුණාටුවෙන් සිදුවූ විනාශයේ ලැයිස්තුවක් ලෙසයි. එහෙත්, එය හුදෙක් සංඛ්‍යාලේඛන ලේඛනයක් පමණක් නොවේ. මෙය ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල් සහ විදේශීය ආධාර ලබා ගැනීම සඳහා වන නිලධාරිවාදී "යතුර" (Key) ලෙස හැඳින්විය හැකිය. 2026 වසරේ ශ්‍රී ලංකාවේ වෙනස් වන ආර්ථික භූමිය තේරුම් ගැනීමට එක්සත් රාජධානියේ සිටින ශ්‍රී ලාංකික වෘත්තිකයන්ට මෙම යාන්ත්‍රණය අවබෝධ කර ගැනීම අතිශයින්ම වැදගත්ය.

දේශගුණික-ණය චක්‍රය (Climate-Debt Cycle)

ගෝලීය මූල්‍ය අංශය ශ්‍රී ලංකාව වැනි නැගී එන වෙළඳපොළවල් දෙස බලන ආකාරයේ ව්‍යුහාත්මක වෙනසක් සිදුවෙමින් පවතී. "දේශගුණික-ණය චක්‍රය" දැන් ප්‍රධාන ප්‍රවණතාවයයි. ‘ඩිත්වහ්’ වැනි ආපදා නිසා ව්‍යුහාත්මක ප්‍රතිසංස්කරණ මදකට නවතා හදිසි සහන සඳහා මුදල් යෙදවීමට රජයට සිදුවේ. UNDP වාර්තාව හරහා මෙම ණය ගැනීම් "රාජ්‍ය මූල්‍ය අර්බුදයක්" ලෙස නොව "මානුෂීය ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව" (Humanitarian Resilience) ලෙස වර්ගීකරණය කිරීමට ශ්‍රී ලංකාවට අවස්ථාව ලැබේ. මෙය ඉදිරි IMF සමාලෝචනයේදී දැඩි කප්පාදු ඉලක්කවලින් යම් සහනයක් ලබා ගැනීමට මග පාදයි.

අරමුදල් නිදහස් කරගැනීමේ යාන්ත්‍රණය

හදිසි සහන (ආහාර, ජලය) අදියරේ සිට පුනරුත්ථාපන මූල්‍යකරණය (යටිතල පහසුකම්, සාර්ව ආර්ථික ස්ථාවරත්වය) වෙත මාරු වීමට මෙම UNDP වාර්තාව අත්‍යවශ්‍ය පූර්ව සුදුසුකමකි.

• අගුල හැරීම: ලෝක බැංකුව සහ ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව (ADB) වැනි ආයතන ඉලක්කගත අරමුදල් නිකුත් කිරීමට "පශ්චාත් ආපදා අවශ්‍යතා ඇගයීමක්" (PDNA) අනිවාර්යයෙන්ම ඉල්ලා සිටී. මෙය නොමැතිව, මෑතකදී IMF හරහා අනුමත වූ ඩොලර් මිලියන 206 ක මුදල මුහුදට දැමූ බිඳක් වැනි වනු ඇත.
• ව්‍යාපාරිකයන්ට සහනයක්: ක්ෂුද්‍ර, කුඩා සහ මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යවසායකයන් (MSMEs) සඳහා රුපියල් බිලියන 95 ක සහන පැකේජයක් රජය නිවේදනය කර ඇත. මීට 3% ක සහනදායී ණය ක්‍රමයක්ද ඇතුළත්ය. මෙම මුදල් පොම්ප කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වුවද, අයවැය හිඟය පාලනය කර ගැනීමට නම් ජාත්‍යන්තර සහාය අනිවාර්ය වේ.

උපායමාර්ගික විග්‍රහය: මුදල් එවීමට සුදුසුම කාලය ද?

බ්‍රිතාන්‍ය පවුම් (GBP) ඉතිරිකරගෙන සිටින ශ්‍රී ලාංකිකයන්ට ඇති ප්‍රධාන ගැටලුව වන්නේ මෙය ආයෝජනය කිරීමට සුදුසුම කාලයද යන්නයි.

1. උද්ධමන අවදානම සහ සැපයුම් දාම බිඳවැටීම් රුපියල් බිලියන 95 ක් වෙළඳපොළට මුදා හැරීම උද්ධමනකාරී අවදානමක් මතු කරයි. සුළි කුණාටුවෙන් ප්‍රවාහන පද්ධතියට වූ හානිය නිසා සිමෙන්ති සහ දැව වැනි ඉදිකිරීම් ද්‍රව්‍යවල මිල ඉහළ යා හැකිය.

• උපදෙස: ඔබ ශ්‍රී ලංකාවේ දේපලක් ඉදිකිරීමට හෝ අලුත්වැඩියා කිරීමට සැලසුම් කරන්නේ නම්, 2026 පළමු කාර්තු දෙක තුළ අමුද්‍රව්‍ය මිල 15-20% කින් ඉහළ යා හැකි බව මතක තබා ගන්න. සැපයුම් දාම ස්ථාවර වන තෙක් ඔබේ අරමුදල් පවුම් (GBP) ලෙසම තබා ගැනීම නුවණට හුරුය.

2. ආයෝජන අවස්ථා රජය විසින් ඩයස්පෝරාව ඉලක්ක කර ගනිමින් "Resilience Bonds" වැනි ණය උපකරණ නිකුත් කිරීමට ඉඩ ඇත. සාමාන්‍ය ප්‍රේෂණ ක්‍රම හරහා හදිසියේ මුදල් එවනවාට වඩා, ඉහළ ප්‍රතිලාභ ලබා දිය හැකි මෙවැනි ආයෝජන අවස්ථා එනතුරු බලා සිටීම වඩාත් වාසිදායක විය හැකිය.

වෙළඳාම සහ අවදානම්

එක්සත් රාජධානිය සහ ශ්‍රී ලංකාව අතර වෙළඳාමටද මෙම තත්ත්වය බලපායි. විශේෂයෙන්ම ඇඟලුම් කර්මාන්ත ශාලා පිහිටි කාර්මික කලාපවලට සිදුවූ හානි නිසා එක්සත් රාජධානියට ලැබිය යුතු ඇණවුම් ප්‍රමාද විය හැකිය. ආනයනකරුවන් 2026 මැද භාගය වන තෙක් සැපයුම් දාම බාධා අපේක්ෂා කළ යුතුය.

කාටද වාසි? කාටද පාඩු?

රජයේ 3% ණය සහන ක්‍රමය MSMEs ඉලක්ක කර ගත්තද, UNDP වාර්තාව පෙන්වා දෙන්නේ දෛනික වැටුප් ලබන්නන් සහ වීදි වෙළෙන්දන් ඇතුළු අවිධිමත් අංශය (Informal Sector) දරුණුතම පීඩාවට පත්ව ඇති බවයි. බැංකු ණය ලබා ගැනීමට නොහැකි මෙම පිරිස 40% ඉක්මවූ පොලී අනුපාත යටතේ ණය ලබා ගන්නා අතර, සහන ණය ලැබෙන්නේ වත්කම් ඇති අයට පමණක් වීම නිසා අසමානතාවය පුළුල් වීමේ අවදානමක් පවතී.

එමෙන්ම, මෙම රුපියල් බිලියන 95 විදේශ ආධාර වෙනුවට මුදල් අච්චු ගැසීමෙන් (Monetary Financing) සොයා ගන්නේ නම්, නැවතත් උද්ධමනය ඉහළ ගොස් දුප්පත්ම ජනතාව මත වක්‍ර බද්දක් ලෙස එය බලපානු ඇත.

අඩුව ඇත්තේ කුමක්ද?

වාර්තාවේ සහ රජයේ නිවේදනවල කාලරාමුව ගැන සඳහනක් නැත. අරමුදල් අනුමත වීම සහ මන්නාරමේ ධීවරයෙකුට හෝ ගම්පහ වෙළෙන්දෙකුට එම මුදල් අතට ලැබීම අතර සාමාන්‍යයෙන් මාස 3-6 ක ප්‍රමාදයක් පවතී. එමෙන්ම රුපියල් බිලියන 95 ක මුදල හැසිරවීම සඳහා ස්වාධීන අධීක්ෂණ මණ්ඩලයක් ගැන මෙතෙක් සඳහන් කර නොමැති වීමද ගැටලුවකි.

මීළඟ පියවර

දේශසීමා හරහා ව්‍යාපාර කරන හෝ ශ්‍රී ලංකාවේ වත්කම් කළමනාකරණය කරන ඔබ, ඉදිකිරීම් ක්ෂේත්‍රයේ ඔබේ ආයෝජන නැවත විමසා බලන්න. ඔබට දැනට ක්‍රියාත්මක ව්‍යාපෘති තිබේ නම්, නව අදියරක් ආරම්භ කිරීමට පෙර වැලි, සිමෙන්ති සහ වානේ මිල ගණන් පිළිබඳව නැවත තක්සේරුවක් කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

මූලාශ්‍රය (Source): https://bizenglish.adaderana.lk/