බ්රිතාන්යයේ Greenfield ආයෝජන 40%කින් ඉහළට: රැකියාවලට වාසියක්
බ්රිතාන්යයට ගලා එන විදේශ ආයෝජන වසංගතයට පෙර මට්ටමට වඩා 40%කින් ඉහළ ගොස් තිබේ.
බ්රිතාන්යයේ Greenfield ආයෝජන 40%කින් ඉහළට: රැකියාවලට වාසියක්
McKinsey ආයතනය 2026 ජනවාරි මාසයේ නිකුත් කළ නවතම දත්ත වාර්තාවකට අනුව බ්රිතාන්ය ආර්ථිකයේ කැපී පෙනෙන වර්ධනයක් පෙන්නුම් කරනවා. 2022 වසරේ සිට මේ දක්වා බ්රිතාන්යයට ලැබෙන උද්ධමනයට ගැලපූ (inflation-adjusted) 'Greenfield' විදේශීය සෘජු ආයෝජන (FDI) ප්රමාණය වාර්ෂිකව ඩොලර් බිලියන 85ක් ලෙස සටහන් වී තිබෙනවා. මෙය වසංගතයට පෙර තිබූ තත්වයට වඩා 40%ක ඉහළ යාමක්. බ්රිතාන්යයේ පවතින දේශපාලනික වෙනස්කම් සහ පශ්චාත් Brexit පසුබිම මධ්යයේ වුවද, ජාත්යන්තර ආයෝජකයින් බ්රිතාන්යයේ යටිතල පහසුකම් සහ නවෝත්පාදන (innovation) කෙරෙහි දැඩි විශ්වාසයක් තබා ඇති බව මින් තහවුරු වෙනවා.
මේ ආයෝජන රැල්ල හුදෙක් සංඛ්යාලේඛනවලට පමණක් සීමා වෙන්නේ නැහැ. පවතින සමාගම් මිලදී ගැනීම වෙනුවට මුල සිටම අලුතින් ව්යාපාර ගොඩනැගීම හෙවත් "Greenfield" ව්යාපෘති සඳහා මෙම මුදල් යොදවා තිබීම දීර්ඝකාලීන ආර්ථික ස්ථාවරත්වයට ඉතා වැදගත්. මෙම ආයෝජනවලින් වැඩි ප්රමාණයක් බලශක්ති (Energy), මෘදුකාංග (Software) සහ සන්නිවේදන ක්ෂේත්රවලට යොමු වී තිබීම විශේෂත්වයක්. මෙම ක්ෂේත්රවල නියැලෙන වෘත්තිකයන්ට, විශේෂයෙන්ම විගමනික ප්රජාවට මෙය ඉතා හොඳ ආරංචියක්.
'සැබෑ' ආර්ථික වත්කම් දෙසට මාරුවීමක්
ගෝලීය ආයෝජන රටාව දැන් කෙටි කාලීන මූල්ය ගනුදෙනුවලින් ඉවත් වී ස්පර්ශ කළ හැකි වත්කම් (tangible assets) දෙසට යොමු වෙමින් පවතිනවා. පසුගිය දශකයේදී බොහෝ විදේශ ආයෝජන සිදු වූයේ Mergers and Acquisitions (M&A) හරහායි. එහිදී බොහෝ විට සිදුවන්නේ සමාගම් ඒකාබද්ධ වීම සහ සේවකයන් අඩු කිරීමයි. නමුත් වර්තමාන ප්රවණතාවය වන්නේ බලශක්ති සුරක්ෂිතතාව, AI තාක්ෂණය සහ සැපයුම් දාමයන් ශක්තිමත් කිරීම ඉලක්ක කරගත් Greenfield ආයෝජනයි. ශක්තිමත් නීතිමය රාමුවක් සහ ඉහළ නිපුණතාවයක් සහිත සේවක පිරිසක් සිටින බ්රිතාන්යය වැනි රටවල් මෙහිදී පෙරමුණ ගන්නවා.
ඔබේ රැකියාවට සහ මුදල් පසුම්බියට බලපාන හැටි
මෙම ආර්ථික දත්ත සාමාන්ය පවුලකට, විශේෂයෙන්ම වෘත්තීයවේදීන්ට බලපාන්නේ කෙසේද?
වැටුප් සහ පවුමේ අගය වාර්ෂිකව ඩොලර් බිලියන 85ක මුදලක් මෘදුකාංග සහ බලශක්ති ක්ෂේත්රවලට ගලා ඒම නිසා එම ක්ෂේත්රවල රැකියා වෙළෙඳපොළ දැඩි තරගකාරී වී තිබෙනවා. Software engineersලා, Data scientistsලා සහ බලශක්ති උපදේශකයින්ට ඉහළ ඉල්ලුමක් ඇති වීම හරහා වැටුප් ඉහළ යාමේ ප්රවණතාවක් දකින්න පුළුවන්.
ඒ වගේම, අඛණ්ඩව ගලා එන විදේශ ආයෝජන බ්රිතාන්ය පවුම (GBP) ශක්තිමත් කිරීමට උදව් වෙනවා. විදේශීය ආයෝජකයින්ට මෙරට කර්මාන්තශාලා හෝ Data centers ඉදිකරන්නට පවුම් මිලදී ගැනීමට සිදු වෙනවා. පවුම ස්ථාවර වීම හෝ ශක්තිමත් වීම හරහා ආනයන වියදම් පාලනය වන අතර, ලංකාවට මුදල් යවන (remittances) අයටත් වාසිදායක තත්වයක් නිර්මාණය වෙනවා.
නිවාස ණය සහ පොලී අනුපාත ඉහළ ආයෝජන ආර්ථික වර්ධනයට හේතු වුවත්, ශ්රම සැපයුම ප්රමාණවත් නොවුණොත් එය උද්ධමනයට හේතු වෙන්න පුළුවන්. කෙසේ වෙතත්, මෙම ආයෝජන හරහා නිෂ්පාදන ධාරිතාව වැඩි වන නිසා (උදාහරණයකට බලශක්ති පිරිවැය අඩු වීම), දීර්ඝකාලීනව එය උද්ධමනය අඩු කිරීමට දායක වෙනවා. මෙය එංගලන්ත මහ බැංකුවට පොලී අනුපාත (Interest rates) පාලනය කිරීමට හෝ අඩු කිරීමට ඉඩ සලසන අතර, variable-rate mortgages ඇති නිවාස හිමියන්ට එය සහනයක් විය හැකියි.
Greenfield සහ Brownfield අතර වෙනස
මේ ප්රවෘත්තිය නිවැරදිව තේරුම් ගැනීමට මෙම ආයෝජන වර්ග දෙක හඳුනා ගැනීම වැදගත්.
- Brownfield Investment (M&A): විදේශීය සමාගමක් විසින් දැනට පවතින බ්රිතාන්ය සමාගමක් මිලදී ගැනීම (උදා: ඇමෙරිකානු සමාගමක් බ්රිතාන්ය චොකලට් සමාගමක් මිලදී ගැනීම). මෙයින් අයිතිය මාරු වුවත් රටට අලුතින් ආර්ථික වටිනාකමක් එකතු වෙන්නේ අඩුවෙන්. බොහෝ විට "කාර්යක්ෂමතාව" නාමයෙන් රැකියා කප්පාදු සිදු විය හැකියි.
- Greenfield Investment: විදේශීය සමාගමක් අලුත්ම පහසුකමක් ඉදිකිරීම (උදා: බැටරි කර්මාන්තශාලාවක් හෝ ලන්ඩන් මූලස්ථානයක් ඉදිකිරීම). මෙය නව රැකියා සහ නව බදු ආදායම් උත්පාදනය කරන ඉහළ වටිනාකමක් සහිත ආයෝජනයක්. දැනට සිදුවන වර්ධනය අයත් වන්නේ මෙම කාණ්ඩයටයි.
සැඟවුණු අවදානම් සහ අභියෝග
සම්පූර්ණ චිත්රය දෙස බලන විට යම් යම් අභියෝගද නැතුවාම නොවෙයි.
ප්රාදේශීය විෂමතාවය මෙම ඩොලර් බිලියන 85ක ආයෝජනය රට පුරා සමානව බෙදී යන්නේ නැහැ. විශේෂයෙන්ම මෘදුකාංග සහ සන්නිවේදන අංශයේ ආයෝජන වැඩිපුරම කේන්ද්රගත වී ඇත්තේ ලන්ඩන් සහ ගිනිකොනදිග ප්රදේශවලයි. M25 කලාපයෙන් පිටත ජීවත් වන අයට මෙම ආර්ථික පිබිදීම එතරම් දැනෙන්නේ නැති වෙන්න පුළුවන්. ඒ වෙනුවට නිවාස මිල ගණන් ඉහළ යාම පමණක් ඔවුන්ට අත්විඳීමට සිදු විය හැකියි.
ප්රමාදයන් සහ බාධා ආයෝජන ප්රකාශයට පත් කිරීම සහ ඒවා ක්රියාවට නැංවීම අතර පරතරයක් තිබෙනවා. බ්රිතාන්යයේ පවතින සංකීර්ණ සැලසුම් අවසර (planning permission) නීති නිසා විශාල යටිතල පහසුකම් ව්යාපෘති ප්රමාද වීමේ අවදානමක් පවතිනවා.
අවසාන වශයෙන්, විදේශීය ප්රාග්ධනය මත දැඩිව යැපීම හරහා රටේ බලශක්තිය සහ සන්නිවේදනය වැනි අත්යවශ්ය සේවාවල පාලනය පිටරටට යාමේ අවදානමක් ඇති බවට විචාරකයින් පෙන්වා දෙනවා. කෙසේ වෙතත්, සමස්තයක් ලෙස ගත් කල, මෙම Greenfield ආයෝජන රැල්ල බ්රිතාන්ය ආර්ථිකයට ධනාත්මක සලකුණක් වන අතර, විශේෂයෙන් තාක්ෂණික සහ ඉංජිනේරු ක්ෂේත්රවල නියැලෙන්නන්ට මෙය සුබදායී කාල වකවානුවක් වනු ඇත.
මූලාශ්රය (Source): https://www.mckinsey.com/uk/our-insights/welcome-to-the-uk-how-can-fdi-help-reignite-the-countrys-growth