2026 බ්රිතාන්ය ගුවන් ගමන් නීති: e-Visa හිමියන්ට අනතුරු ඇඟවීමක්
2026 ජනවාරි සිට බ්රිතාන්ය ගුවන් ගමන් නීති දැඩි වේ. e-Visa සහ ඩිජිටල් පද්ධති මත පදනම් වූ නව "වගකීම් රාමුව" නිසා ගුවන් ටිකට්පත් සහ ගුවන් තොටුපළ පරීක්ෂා කිරීම් වෙනස් වන අයුරු මෙන්න.
2026 බ්රිතාන්ය ගුවන් ගමන් නීති: e-Visa හිමියන්ට අනතුරු ඇඟවීමක්
2026 වසරේ සිට ක්රියාත්මක වන පරිදි ගුවන්, දුම්රිය සහ නාවික සේවා සඳහා නව 'වගකීම් රාමුවක්' (Liability Framework) බ්රිතාන්ය ස්වදේශ කටයුතු කාර්යාලය (Home Office) විසින් ප්රකාශයට පත් කර තිබේ. මෙය හුදෙක් ගුවන් සමාගම් සඳහා වන තාක්ෂණික යාවත්කාලීන කිරීමක් ලෙස බැලූ බැල්මට පෙනුනද, සැබෑවටම සිදුව ඇත්තේ බ්රිතාන්ය දේශසීමා පාලනය ලන්ඩන් හීත්රෝ ගුවන් තොටුපළෙන් ඉවතට ගෙන, කොළඹ හෝ ඩුබායි වැනි පිටත්වීමේ ගුවන් තොටුපළවල් වෙත ගෙන යාමයි.
විශේෂයෙන්ම e-Visa හෝ ඩිජිටල් සංක්රමණික තත්ත්වය (Digital Immigration Status) මත යැපෙන එක්සත් රාජධානියේ වෙසෙන ශ්රී ලාංකික ප්රජාවට මෙය ඉතා තීරණාත්මක වෙනසකි. නව නීතියට අනුව, ගුවන් මගියෙකුගේ වීසා තත්ත්වය ඩිජිටල් ක්රමයට තහවුරු කරගැනීමට නොහැකි වුවහොත්, එම මගියා ගුවන් යානයට ඇතුළු කරගැනීම සම්බන්ධයෙන් ගුවන් සමාගම් දැඩි මූල්ය දඩ මුදල්වලට යටත් වනු ඇත.
දෘශ්ය පරීක්ෂාවේ සිට ඩිජිටල් වගකීම දක්වා
2026 ජනවාරි මාසයේ සිට ක්රියාත්මක වන මෙම වෙනස වටහා ගැනීම වැදගත්ය.
- පැරණි ක්රමය: ගුවන් තොටුපළ කාර්ය මණ්ඩලය BRP කාඩ්පත් හෝ වීසා මුද්රා භෞතිකව පරීක්ෂා කළහ. යම් හෙයකින් ව්යාජ ලේඛනයක් ඉදිරිපත් කළත්, නිසි පරීක්ෂාවක් සිදු කළ බව ඔප්පු කිරීමෙන් ගුවන් සමාගම්වලට දඩ මුදලින් බේරීමට අවස්ථාවක් තිබුණි.
- නව ක්රමය (2026): මෙය සම්පූර්ණයෙන්ම "Digital by Default" ක්රමවේදයකි. දැන් Home Office පද්ධතිය මගින් ලබා දෙන උපදෙස් මත පදනම්ව ගුවන් සමාගම් කටයුතු කළ යුතුය. පද්ධතිය මගින් "Do Not Board" (ඇතුළු කර නොගන්න) යනුවෙන් දන්වා තිබියදී මගියෙකු ගුවන් යානයට නැංවුවහොත්, ගුවන් සමාගමට ක්ෂණිකව දඩ නියම වේ. මෙහිදී "මානුෂීය අතපසු වීම්" (Human error) සඳහා සමාවක් නොලැබේ.
අන්තර්ක්රියාකාරී දේශසීමා පාලනය (Interactive Border)
නව ක්රමවේදය ක්රියාත්මක වන්නේ ගුවන් සමාගමේ Check-in පද්ධතිය සහ බ්රිතාන්ය ආගමන විගමන දත්ත පද්ධතිය අතර සිදුවන ස්වයංක්රීය දත්ත හුවමාරුවක් මගිනි.
- දත්ත යොමු කිරීම: ඔබ ගුවන් තොටුපළේදී හෝ ඔන්ලයින් Check-in වන විට, ඔබගේ විදේශ ගමන් බලපත්ර දත්ත API තාක්ෂණය හරහා Home Office වෙත යැවෙයි.
- ක්ෂණික පරීක්ෂාව: Home Office දත්ත ගබඩාව එම තොරතුරු ඔබගේ e-Visa හෝ Settled Status සමඟ සසඳයි.
- විධානය: එම සැසඳීම මත පදනම්ව ගුවන් සමාගමට විධානයක් ලැබේ.
- Authority to Carry: මගියාට ගමන් කිරීමට අවසර ඇත.
- Authority to Carry Refused: මගියා ගෙන යාම නීත්යානුකූලව තහනම්ය. මෙය නොසලකා හැරීමෙන් ගුවන් සමාගමට විශාල දඩ මුදලක් ගෙවීමට සිදුවේ.
ආර්ථික බලපෑම සහ ටිකට්පත් මිල
මෙම ප්රතිපත්තිය හුදෙක් පරිපාලනමය වෙනසක් පමණක් නොවේ; මෙය ආර්ථික කාරණයකි. නුසුදුසු ලේඛන සහිත මගියෙකු ගෙන ඒම වෙනුවෙන් ගුවන් සමාගම්වලට පවුම් 2,000කට අධික දඩ මුදලක් ගෙවීමට සිදුවන බැවින්, ගුවන් සමාගම් දැඩි "අවදානම් රහිත" (Risk-averse) ප්රතිපත්තියක් අනුගමනය කරනු ඇත.
මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස මගීන්ට මුහුණ දීමට සිදුවන අභියෝග දෙකකි:
- ගුවන් ගමන් අවලංගු කිරීම්: ටිකට් පතේ ඇති නම සහ ඩිජිටල් වීසා පද්ධතියේ ඇති නම අතර කුඩා අක්ෂර දෝෂයක් තිබුණත්, දඩ මුදලට බියෙන් ගුවන් සමාගම් විසින් මගීන්ව ගුවන් තොටුපළේදීම ප්රතික්ෂේප කිරීමට (Deny Boarding) ඉඩ ඇත.
- මිල ඉහළ යාම: මෙම සංකීර්ණ පද්ධති නඩත්තු කිරීමේ වියදම සහ අවදානම් සඳහා වන රක්ෂණ ගාස්තු ටිකට්පත් මිලට එකතු වීමේ අවදානමක් පවතී.
තාක්ෂණික දෝෂවල අවදානම
මෙම ක්රමවේදය මගින් මානුෂීය මැදිහත්වීම ඉවත් කිරීම අවදානම් සහගත බව විචාරකයෝ පෙන්වා දෙති. යම් හෙයකින් Home Office පද්ධතියේ දෝෂයක් නිසා ඔබගේ වලංගු වීසා බලපත්රය "කල් ඉකුත් වූ" (Expired) ලෙස සටහන් වී තිබුණහොත්, ගුවන් තොටුපළ කාර්ය මණ්ඩලයට එය නිවැරදි කිරීමට හෝ මග හැරීමට කිසිදු බලයක් නැත. එවිට මගියා අසරණ වන්නේ වීසා නොමැති නිසා නොව, ඩිජිටල් පද්ධතියේ දෝෂයක් නිසාය.
එමෙන්ම, යම් දෝෂයක් නිසා ගුවන් ගමන ප්රතික්ෂේප වුවහොත්, ඒ සඳහා වන්දි ලබා ගන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව පැහැදිලි ක්රමවේදයක් (Dispute Resolution) මෙම වාර්තාවේ සඳහන් නොවේ.
SiBuzz පාඨක ඔබට උපදෙසක්: මෙම නව නීති රාමුව තුළ ඔබේ ආරක්ෂාව ඇත්තේ ඔබේ අතේමය. ගුවන් ගමනක් වෙන් කරවා ගැනීමට පෙර ඔබේ UKVI ඩිජිටල් ගිණුමේ ඇති තොරතුරු (නම, විදේශ ගමන් බලපත්ර අංකය ආදිය) 100%ක් නිවැරදි දැයි තහවුරු කරගන්න. 2026 දී, කිසිදු ගුවන් සමාගමක් දඩ මුදලක් ගෙවීමේ අවදානම ගෙන ඔබට උදව් කිරීමට ඉදිරිපත් නොවනු ඇත.
මූලාශ්රය (Source): https://www.gov.uk/government/publications/document-checks-and-charges-for-carriers