දින 13න් රේගු ආදායම 66%ක්: වාහන ආනයනයෙන් ආර්ථිකයට අලුත් පණක්
වාහන ආනයනයත් සමඟ රේගු ආදායම වාර්තාගත ලෙස ඉහළට. මෙය ආර්ථිකයේ ස්ථාවරත්වයට සහ රුපියලේ අගයට බලපාන්නේ කෙසේද? සම්පූර්ණ විස්තරය කියවන්න.
දින 13න් රේගු ආදායම 66%ක්: වාහන ආනයනයෙන් ආර්ථිකයට අලුත් පණක්
ශ්රී ලංකා රේගුව 2026 වසරේ ජනවාරි මුල් සති දෙක තුළ සුවිශේෂී කාර්ය සාධනයක් පෙන්නුම් කර තිබේ. මාසික ආදායම් ඉලක්කයෙන් 66%ක් දින 13ක් වැනි කෙටි කාලයක් තුළ උපයා ගැනීම හුදෙක් රාජ්ය ආයතනයක ජයග්රහණයක් පමණක් නොවේ. මෙය ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථිකය "අර්බුදයෙන් ගොඩ ඒමේ අරගලයක" (Crisis Survival) සිට "සක්රීය පරිභෝජනයක්" (Active Consumption) දෙසට ගමන් කරමින් සිටින බවට ප්රබල සාක්ෂියකි.
විදෙස්ගතව සිටින ශ්රී ලාංකික ප්රජාවට සහ ආයෝජකයින්ට මෙය රටේ මූල්ය ස්ථාවරත්වය සහ රුපියලේ අනාගතය ගැන වැදගත් ඉඟි සපයයි.
උපායමාර්ගික වෙනස: ආනයන පාලනයේ සිට ආදායම් වර්ධනයට
පසුගිය වසරවලදී දැඩි ආනයන සීමා හරහා ඩොලර් සංචිත රැකගැනීමට රජය කටයුතු කළද, 2026 වන විට එම උපායමාර්ගය වෙනස් වී ඇත. IMF ඉලක්ක සපුරා ගැනීම සඳහා රජය දැන් අනුගමනය කරන්නේ ආනයන සීමා කිරීම නොව, ඉහළ බදු සහිත භාණ්ඩ (විශේෂයෙන් වාහන) ආනයනයට ඉඩ දී ඒ හරහා රාජ්ය ආදායම වැඩි කරගැනීමේ ප්රතිපත්තියයි.
වාහන ආනයනය: ආදායමේ ප්රධාන එන්ජිම
මෙම හදිසි ආදායම් වර්ධනයට ප්රධානතම හේතුව නිල වාර්තාවල "රාජ්ය මූල්ය කාර්යක්ෂමතාව" ලෙස සඳහන් වුවද, සැබෑ හේතුව වාහන ආනයනය නැවත ආරම්භ කිරීමයි. වසර ගණනාවක තහනමකින් පසුව වාහන ගෙන්වීමට අවසර ලැබීමත් සමඟ වරාය තුළ විශාල ක්රියාකාරීත්වයක් දක්නට ලැබේ.
- අධික ඉල්ලුම: වසර ගණනාවක් පැවති වාහන හිඟය නිසා ඇති වූ ඉල්ලුම (Pent-up demand) මේ මොහොතේ පුපුරා ගොස් ඇත.
- බදු ආදායම: ඉන්ධන හෝ ආහාර වැනි අත්යවශ්ය භාණ්ඩවලට වඩා වාහන මත පනවා ඇති ඉහළ බදු මගින් රජයට කෙටි කාලයක් තුළ විශාල ආදායමක් උපයා ගත හැකිය.
මධ්යම පාන්තික ජනතාවගේ වාහන සිහිනය සැබෑ කරගැනීමට ඉඩ දීම හරහා රජය සිය ණය වගකීම් පියවා ගැනීමට උත්සාහ කරන බව මෙයින් පැහැදිලි වේ.
ආර්ථිකයට ඇති බලපෑම: වාසි සහ අවදානම්
මෙම තත්ත්වය සාර්ව ආර්ථිකයට (Macro-economy) දෙපැත්තකින් බලපායි. විදෙස් මුදල් එවන ඔබට මෙය වැදගත් වන්නේ ඇයි?
1. යහපත් පැත්ත (රාජ්ය මූල්ය ශක්තිය) රේගුව හරහා ලැබෙන මෙම ආදායම නිසා රජයට දේශීය ණය ගැනීම් හෝ මුදල් අච්චු ගැසීමේ අවශ්යතාව අඩු වේ. මෙය පොලී අනුපාත ස්ථාවරව තබා ගැනීමට උපකාරී වන අතර, 2026 දී ස්වෛරීත්ව ණය පැහැර හැරීමේ (Sovereign Default) අවදානම අඩු කරයි. Treasury Bills වැනි ආයෝජනවලට මෙය යහපත්ය.
2. අවදානම් පැත්ත (Forex Drain) රේගු බදු ගෙවන්නේ රුපියල්වලින් වුවද, වාහන මිලදී ගැනීමට රටින් පිටවන්නේ ඩොලර් (හෝ පවුම්) ය. සංචාරක කර්මාන්තයෙන් සහ විදෙස් ප්රේෂණවලින් ලැබෙන ඩොලර් ප්රමාණයට වඩා වේගයෙන් වාහන සඳහා ඩොලර් රටින් පිටව ගියහොත්, රුපියල අවප්රමාණය වීමේ පීඩනයක් ඇති විය හැකිය.
ආයෝජන උපදෙසක්: ඔබ නුදුරේදී ඉඩම් හෝ වත්කම් මිලදී ගැනීමට ලංකාවට මුදල් එවීමට බලාපොරොත්තු වන්නේ නම්, 2026 පළමු කාර්තුව තුළ විනිමය අනුපාතය ගැන විමසිලිමත් වන්න. ආනයන සඳහා ඇති ඉල්ලුම නිසා රුපියල යම් තාක් දුරකට දුර්වල විය හැකි අතර, එවිට ඔබේ පවුම් හෝ ඩොලර්වලට වැඩි රුපියල් වටිනාකමක් (Buying power) ලබා ගැනීමට ඉඩ ඇත.
තිරසාරභාවය පිළිබඳ ගැටළුවක්?
විචාරකයින් පෙන්වා දෙන්නේ මෙම ආදායම් වර්ධනය "Sugar High" එකක් හෙවත් තාවකාලික උද්දීපනයක් විය හැකි බවයි. මුලදී පවතින තදබදය පහව ගිය පසු ආදායම පහත වැටුණහොත්, රජය අයවැය පරතරයකට මුහුණ දිය හැකිය. එමෙන්ම දිගින් දිගටම ආනයන බදු මත යැපීම නිසා ඉලෙක්ට්රොනික උපකරණ සහ තාක්ෂණික මෙවලම්වල මිල ගණන් කෘතිමව ඉහළ මට්ටමක පවතී නම්, එය දේශීය ව්යවසායකයින්ට අවාසිදායක වනු ඇත.
ඉදිරි මාස කිහිපය තුළ මෙම "ඉහළ ආදායම් - ඉහළ ආනයන" මොඩලය රුපියලේ අගයට සහ උද්ධමනයට කෙසේ බලපානු ඇත්ද යන්න මධ්යම බැංකුවේ තීරණ මත රඳා පවතී.
මූලාශ්රය (Source): https://bizenglish.adaderana.lk/