ලෝක බැංකු අනාවැකිය: බටහිරට සහනයක් - පෙරදිගට අභියෝගයක්

ලෝක බැංකු අනාවැකිය: බටහිරට සහනයක් - පෙරදිගට අභියෝගයක්

ලෝක බැංකුව විසින් නිකුත් කරන ලද 2026 ජනවාරි Global Economic Prospects වාර්තාව ලෝක ආර්ථිකය පිළිබඳව එකිනෙකට වෙනස් චිත්‍ර දෙකක් මවා පායි. එක්සත් රාජධානිය සහ අමෙරිකාව වැනි දියුණු ආර්ථිකයන් බොහෝ කලක් තිස්සේ බියෙන් සිටි ආර්ථික පසුබෑමෙන් (Recession) ගැලවී, "Soft Landing" හෙවත් ආර්ථිකය කඩා නොවැටී පාලනය කරගැනීමේ මාවතකට අවතීර්ණ වී ඇත. නමුත් ශ්‍රී ලංකාව වැනි නැගී එන වෙළෙඳපොළවල් සඳහා මෙම දත්ත පෙන්වා දෙන්නේ ව්‍යුහාත්මක දුර්වලතා සහ පුළුල් වන ආදායම් පරතරය පිළිබඳ කතාවකි.

එක්සත් රාජධානියේ ජීවත්වන ශ්‍රී ලාංකිකයන් ලෙස අප සිටින්නේ මෙම යථාර්ථයන් දෙකේ හමුවන තැනයි. මෙම තත්ත්වය තේරුම් ගැනීම හුදෙක් ආර්ථික විද්‍යාත්මක දැනුමට පමණක් නොව, ලන්ඩන්හි අපගේ Mortgage එක කළමනාකරණය කරගැනීමටත්, කොළඹට යවන මුදල් (Remittances) සහ දිගුකාලීන ආයෝජන සැලසුම් කිරීමටත් අතිශයින් වැදගත් වේ.

මහ බැංකු දැක්ම: ඔරොත්තු දීම සහ විෂමතාවය

ගෝලීය ආර්ථික වර්ධනය 2026 දී 2.6% ක මට්ටමේ ස්ථාවරව පවතිනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර ඇත. මෙය බලාපොරොත්තු වූවාට වඩා යහපත් තත්ත්වයක් වන අතර, ඊට ප්‍රධාන හේතුව වී ඇත්තේ අමෙරිකානු ආර්ථිකයේ ශක්තිමත්භාවයයි.

• සුබ ආරංචිය: ගෝලීය මූල්‍ය කඩාවැටීමක අවදානම පහව ගොස් ඇත. දියුණු ආර්ථිකයන්හි උද්ධමනය (Inflation) ස්ථාවර වෙමින් පවතින අතර එය ගෝලීය වශයෙන් 2.6% දක්වා පහත වැටෙනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
• නරක ආරංචිය: 1960 ගණන්වලින් පසු වර්ධනය අතින් දුර්වලම දශකය බවට 2020 දශකය පත්වෙමින් තිබේ. මෙහි ඇති බරපතලම කාරණය වන්නේ දියුණු වෙමින් පවතින රටවල් සාමාන්‍යයෙන් පෙන්නුම් කරන වේගවත් වර්ධනය අඩාල වීමයි. ලෝක බැංකුව අනතුරු අඟවන පරිදි, දියුණු වෙමින් පවතින ආර්ථිකයන් හතරකින් එකක් 2019 ට සාපේක්ෂව ඒක පුද්ගල ආදායම අතින් දුප්පත් වී ඇත.

UK Wallet එකට බලපාන හැටි: පොලී අනුපාත සහ Mortgages

එක්සත් රාජධානියේ වෙසෙන අපට මෙම "Soft Landing" කතාව පුද්ගලික මූල්‍ය කළමනාකරණයට සෘජුවම බලපායි.

• Mortgage Rates විශාල ලෙස පහත නොවැටේ: උද්ධමනය අඩුවෙමින් පැවතුනද, ආර්ථිකය ශක්තිමත්ව පවතින නිසා එංගලන්ත මහ බැංකුවට (Bank of England) පොලී අනුපාත සීඝ්‍රයෙන් අඩු කිරීමට පීඩනයක් නැත. අපට බොහෝ විට "Higher-for-longer" හෙවත් පොලී අනුපාත 3.25% - 3.50% වැනි පරාසයක දිගු කාලයක් පවතින වටපිටාවකට මුහුණ දීමට සිදුවනු ඇත. පසුගිය දශකයේ දුටු ශුන්‍යයට ආසන්න පොලී අනුපාත නැවත බලාපොරොත්තු විය නොහැක.
• ගත හැකි පියවර: ඔබ Mortgage rates 1% දක්වා පහත වැටෙන තුරු බලා සිටින්නේ නම්, එය නිෂ්ඵල විය හැකිය. 2026 අග භාගයේ විශාල පොලී අඩුවීමක් අපේක්ෂා කරනවාට වඩා, වර්තමාන මට්ටම්වලදී Fixed rates වලට යාම ආරක්ෂිත විය හැක.
• පවුමේ (GBP) ස්ථාවරත්වය: 2026 සඳහා පුරෝකථනය කර ඇති 1.2% ක පමණ එක්සත් රාජධානියේ වර්ධනය පවුමේ අගය ආරක්ෂා කරයි. මෙය අපගේ ඉපැයීම් බලයට (Earning Power) හොඳ වුවත්, රුපියල විශාල විචල්‍යතාවයකට ලක් නොවුණහොත් ලංකාවට මුදල් යැවීමේදී විශාල වාසියක් නුදුරේදීම නොලැබෙනු ඇත.

කොළඹ තත්ත්වය: ව්‍යුහාත්මක අභියෝග

බටහිර රටවල් ස්ථාවර වන විට, ශ්‍රී ලංකාවේ අනාගතය රැඳී ඇත්තේ ව්‍යුහාත්මක ප්‍රතිසංස්කරණ මතය. ලෝක බැංකුවට අනුව 2026 දී දියුණු වෙමින් පවතින ආර්ථිකයන්හි වර්ධනය 4% දක්වා මන්දගාමී වනු ඇත. ශ්‍රී ලංකාව සඳහා මෙම ප්‍රතිසාධනය හඳුන්වා ඇත්තේ "අසම්පූර්ණ" (Incomplete) එකක් ලෙසයි.

සංචාරක කර්මාන්තය සහ විදෙස් ප්‍රේෂණ යථා තත්ත්වයට පත්වෙමින් තිබුණද, ලංකාව වැනි රටවල ආදායම් මට්ටම් බටහිරට වඩා ඉතා සෙමින් යථා තත්ත්වයට පත්වන බව වාර්තාව පෙන්වා දෙයි. "ව්‍යුහාත්මක ප්‍රතිසංස්කරණ" (Structural Reforms) පවත්වාගෙන යා යුතු බව ලෝක බැංකුව අවධාරණය කරයි. සරලව කියතොත්, මෙයින් අදහස් වන්නේ රාජ්‍ය වියදම් සීමා කිරීම, දැඩි බදු ප්‍රතිපත්ති සහ සහනාධාර සීමා කිරීමයි. මෙය ලංකාවේ සිටින අපගේ පවුල්වල දෛනික ජීවන වියදමට තවදුරටත් පීඩනයක් එල්ල කරනු ඇත.

අවදානම: මේ "Soft Landing" එක ස්ථිරද?

ලෝක බැංකුවේ මෙම සුබවාදී දැක්ම රඳා පවතින්නේ භූ-දේශපාලනික ගැටුම් තවදුරටත් උත්සන්න නොවීම මතයි. සැපයුම් දාමයන්ට (තෙල්, නැව් ප්‍රවාහනය) බාධා එල්ල වුවහොත්, උද්ධමනය නැවත ඉහළ යා හැකි අතර, එවිට එංගලන්ත මහ බැංකුවට නැවතත් පොලී අනුපාත ඉහළ දැමීමට සිදුවනු ඇත. එවැනි තත්ත්වයක් UK හි අඩු ඉතුරුම් ඇති අයට සහ නව සංක්‍රමණිකයන්ට දැඩිව බලපානු ඇත.

වාර්තාවේ නොකියූ කතාව: ඩයස්පෝරාවේ වගකීම

දත්තවල සෘජුව සඳහන් නොවුණත්, මෙම තත්ත්වය ඩයස්පෝරාව මත පැටවෙන බර වැඩි කරයි. බටහිර ආර්ථිකයන් ස්ථාවර වන විට සහ දියුණු වන රටවල් පසුපසින් සිටින විට, විදෙස් ප්‍රේෂණ මත යැපීම හුදෙක් "හදිසි ආධාර" මට්ටමේ සිට "දිගුකාලීන ජීවනෝපාය නඩත්තුව" දක්වා වෙනස් වනු ඇත. 2026 දී ලංකාව තුළ රැකියා උත්පාදනය ප්‍රමාණවත් වේගයකින් සිදු නොවනු ඇති බව මෙම වර්ධන වේගයන්ගෙන් ගම්‍ය වේ.

ගත යුතු ක්‍රියාමාර්ග

ලෝක ආර්ථිකය දැන් වේගයන් දෙකකින් ගමන් කරන පද්ධතියකි.

1. එක්සත් රාජධානියේදී: ණය බර අඩු කරගැනීමට මුල්තැන දෙන්න. අඩු පොලී ණය යුගය අවසන් වී ඇත; ඔබේ පවුම් ආදායමේ ස්ථාවරත්වය භාවිතා කර Variable-rate ණය පියවීමට කටයුතු කරන්න.
2. ශ්‍රී ලංකාව සඳහා: ඔබේ මානසිකත්වය "අර්බුද ආධාර" (Crisis Aid) වලින් "ආයෝජනය" වෙත මාරු කරන්න. ව්‍යුහාත්මක ප්‍රතිසංස්කරණ සිදුවන බැවින්, හුදෙක් පරිභෝජනය සඳහා මුදල් එවනවාට වඩා, ලෝක බැංකුව විසින් ඔරොත්තු දෙන බවට හඳුනාගෙන ඇති අපනයන සේවා හෝ සංචාරක යටිතල පහසුකම් වැනි අංශවල ආයෝජනය කිරීමට අවස්ථා සොයා බලන්න.

මූලාශ්‍රය (Source): https://www.worldbank.org/en/publication/global-economic-prospects