එක්සත් රාජධානියේ රැකියා වෙළඳපොළට නව වෙනසක්: 2026 සිට උපාධි වෙනුවට Units
එක්සත් රාජධානියේ රැකියා වෙළඳපොළේ නීති වෙනස් වේ. 2026 අප්රේල් සිට 'Apprenticeship Levy' වෙනුවට නව 'Units' ක්රමයක්.
එක්සත් රාජධානියේ රැකියා වෙළඳපොළට නව වෙනසක්: 2026 සිට උපාධි වෙනුවට Units
එක්සත් රාජධානියේ රජය වෘත්තීය කුසලතා සංවර්ධනය (Upskilling) සම්බන්ධ නීති රීති මූලික වශයෙන් වෙනස් කරමින් පවතී. සාම්ප්රදායික දීර්ඝ කාලීන අධ්යාපන ක්රමවේදයන් වෙනුවට කර්මාන්තයේ ක්ෂණික අවශ්යතාවලට ගැලපෙන නම්යශීලී ක්රමවේදයක් හඳුන්වා දීමට Skills England ආයතනය පියවර ගෙන තිබේ. මෙය Growth and Skills Levy යටතේ ක්රියාත්මක වන "Apprenticeship Units" ලෙස හඳුන්වනු ලබයි.
එක්සත් රාජධානියේ වෙසෙන ශ්රී ලාංකික වෘත්තිකයන්ට මෙය හුදෙක් ප්රතිපත්තිමය වෙනසක් පමණක් නොවේ. මෙය ඔබගේ වෘත්තීය සුදුසුකම් වේගයෙන් තහවුරු කර ගැනීමටත්, වෘත්තීය ජීවිතයේ ඉදිරි ගමනටත් ලැබෙන සුවිශේෂී අවස්ථාවකි. නමුත් ඕනෑම නව ප්රතිසංස්කරණයක් මෙන්ම මෙහිද අප සැලකිලිමත් විය යුතු මෙහෙයුම්මය කරුණු (Operational details) කිහිපයක් පවතී.
මූලික වෙනස: Growth and Skills Levy
මෙම නව ක්රියාවලියේ ප්රධානම වෙනස වන්නේ දැනට පවතින දැඩි "Apprenticeship Levy" ක්රමය වෙනුවට වඩාත් නම්යශීලී "Growth and Skills Levy" ක්රමය ආදේශ වීමයි. මෙය 2026 අප්රේල් මස සිට පූර්ණ වශයෙන් ක්රියාත්මක වේ.
පැරණි ක්රමය යටතේ රජයේ අරමුදල් ලබා ගැනීම සඳහා සේවා යෝජකයන්ට මාස 12කට වැඩි කාලයක් පුරා දිවෙන දීර්ඝ කාලීන පුහුණු වැඩසටහන් සඳහා බැඳී සිටීමට සිදු විය. මේ නිසා නිශ්චිත කුසලතාවක් (උදාහරණයක් ලෙස AI මොඩියුලයක් හෝ Engineering සහතිකයක්) පමණක් අවශ්ය වූ පළපුරුදු වෘත්තිකයන්ට මෙම ප්රතිලාභ ලබා ගැනීමේ අවස්ථාව අහිමි විය.
නව ක්රමවේදය: 2026 අප්රේල් මස සිට කෙටි කාලීන, මොඩියුලර් පාඨමාලා (Apprenticeship Units) සඳහා අරමුදල් වෙන් කෙරේ. විශේෂයෙන්ම AI, Digital සහ Engineering වැනි තීරණාත්මක ක්ෂේත්ර සඳහා කෙටි කාලීන "Units" හැදෑරීමට මෙය මග පාදයි.
පෙර සහ පසු: මෙහෙයුම්මය වෙනස්කම්
මෙම නීතිමය වෙනස්කම් ඔබේ සේවා යෝජකයා (Employer) පුහුණු කටයුතු සඳහා අනුග්රහය දැක්වීමට කෙතරම් කැමැත්තක් දක්වයිද යන්න තීරණය කරයි.
| අංගය | පැරණි නීතිය (Apprenticeship Levy) | නව නීතිය (Growth & Skills Levy - 2026 අප්රේල්) |
|---|---|---|
| කාලසීමාව | අවම වශයෙන් මාස 12ක අනිවාර්ය කාලයක්. | නම්යශීලී/කෙටි කාලීන "Units" (සති හෝ මාස ගණනක්). |
| ව්යුහය | දැඩි, පූර්ණ සුදුසුකම් සහිත පාඨමාලා පමණයි. | Modular, කොටස් වශයෙන් සම්පූර්ණ කළ හැකි ඒකක. |
| අරමුදල් කල් ඉකුත්වීම | අරමුදල් භාවිතයට හාම්පුතුන්ට මාස 24ක් තිබුණි. | මාස 12කට අඩු කර ඇත ("Use it or lose it" පීඩනය). |
| SME පිරිවැය | බොහෝ කාර්ය මණ්ඩල සඳහා 5% ක සම-ආයෝජනයක්. | වයස 25ට අඩු කාර්ය මණ්ඩලය සඳහා 0% පිරිවැයක් (සම්පූර්ණයෙන්ම නොමිලේ). |
| අරමුදල් ඉක්මවා යාම | අරමුදල් අවසන් වුවහොත් රජය 95%ක් ගෙවයි. | අරමුදල් අවසන් වුවහොත් රජය ගෙවන්නේ 75%ක් පමණි (Employer 25%ක් ගෙවිය යුතුය). |
වෘත්තීය සුරක්ෂිතතාවය (Livelihood Protection)
එක්සත් රාජධානියේ සේවය කරන ශ්රී ලාංකික ප්රජාවට, විශේෂයෙන්ම Skilled Worker Visa මත සිටින අයට මෙම ප්රතිපත්තිය සුවිශේෂී වාසි ගෙන දේ.
1. විදේශීය අත්දැකීම් වලංගු කර ගැනීම බොහෝ ශ්රී ලාංකික වෘත්තිකයන් ඉහළ මට්ටමේ උපාධි සහ වසර ගණනාවක අත්දැකීම් සහිතව එක්සත් රාජධානියට පැමිණියද, ඇතැම් විට එක්සත් රාජධානියට ආවේණික නිශ්චිත සහතික (UK-specific data compliance හෝ local safety standards) නොමැති වීම ගැටලුවක් වේ.
- පෙර: ඔබට වසරක පාඨමාලාවක් සඳහා අරමුදල් සැපයීමට සේවා යෝජකයා එකඟ කරවා ගැනීමට සිදු විය. බොහෝ විට ජ්යෙෂ්ඨ තනතුරු සඳහා මෙය ප්රායෝගික නොවීය.
- දැන්: ඔබට අවශ්ය නිශ්චිත දැනුම ලබා ගැනීම සඳහා තනි "Apprenticeship Unit" එකක් සඳහා පමණක් අරමුදල් ඉල්ලා සිටිය හැක. මෙය හාම්පුතාට "ඔව්" යැයි පැවසීම පහසු කරයි.
2. වීසා සඳහා ආරක්ෂිත පියවරක් දිගුකාලීන පාඨමාලා හැදෑරීමේදී වීසා ගැටලුවක් මතු වුවහොත් එය අතරමග නතර කිරීමට සිදුවීමේ අවදානම පවතී. නමුත් නව ක්රමය යටතේ මාස 3ක කාලසීමාවන් තුළ එක්සත් රාජධානිය පිළිගත් සහතික ලබා ගැනීමට ඔබට හැකියාව ලැබේ. ඔබ රැකියා මාරු කළද, මෙම සම්පූර්ණ කළ "Units" ඔබ සතුව පවතී.
අවධානය යොමු කළ යුතු අවදානම්
මෙම නම්යශීලීභාවය වාසිදායක වුවද, රජය විසින් ඉස්මතු නොකරන අවදානම් සහගත පැතිකඩක්ද මෙහි පවතී.
- ප්රමිතිය පිළිබඳ ගැටළු: කෙටි කාලීන ඒකක හරහා කුසලතා "රස බැලීම" (Sampling) මගින් පුළුල් නිපුණතාවයක් පරීක්ෂා නොකෙරෙන බවට කර්මාන්ත ක්ෂේත්රයේ ප්රවීණයන් අනතුරු අඟවා ඇත. "Certified in AI Safety" වැනි සහතික හුදෙක් නාමික සුදුසුකම් බවට පත්වීමේ අවදානමක් පවතී.
- සේවා යෝජකයාගේ පිරිවැය: නව නීතිය යටතේ Levy අරමුදල් අවසන් වූ පසු හාම්පුතාට පුහුණු වියදමෙන් 25%ක් දැරීමට සිදුවේ (පෙර එය 5%කි). මූල්ය වර්ෂය අග භාගයේදී පුහුණු කටයුතු අනුමත කිරීමට විශාල සමාගම් මැලි විය හැක.
- සුදුසුකම් බෙදී යාම: විසිරුණු "Units" 10කින් පිරුණු CV එකක්, එක් පුළුල් බ්රිතාන්ය උපාධියකට වඩා අඩු වටිනාකමක් ලෙස ඇතැම් සම්ප්රදායික බඳවා ගන්නන් (Hiring Managers) විසින් දකිනු ඇත.
ඔබ කළ යුත්තේ කුමක්ද?
ඔබ 2026 වසර සඳහා ඔබේ වෘත්තීය පැකේජය හෝ පුහුණු සැලසුම් (Upskilling plan) සාකච්ඡා කරමින් සිටින්නේ නම්:
- අප්රේල් වන තෙක් රැඳී සිටින්න: ඔබට අවශ්ය වන්නේ කුඩා සහතිකයක් නම්, එය "Unit" එකක් ලෙස සම්පූර්ණයෙන්ම අරමුදල් ලබා ගත හැකිද යන්න බැලීමට 2026 අප්රේල් දක්වා ඉවසීම නුවණට හුරුය.
- ඔබේ හාම්පුතා දැනුවත් කරන්න: ඔබේ සමාගම "Levy Payer" කෙනෙක්ද යන්න විමසන්න. එසේ නම්, අරමුදල් කල් ඉකුත් වීමේ නව මාස 12ක සීමාව ගැන ඔවුන්ට මතක් කරන්න. "කල් ඉකුත් වන අරමුදල් අපතේ නොයවා භාවිතා කිරීමට" යෝජනා කිරීම සාර්ථක සාකච්ඡා මාර්ගයකි.
මූලාශ්රය (Source): https://skillsengland.blog.gov.uk/2026/01/12/driving-outcomes-through-place-and-sector-phil-smith-explores-skills-englands-2025-2026-delivery-plan/