පෝට් සිටි දෙවන අදියරට ඩොලර් මිලියන 300ක සෘජු ආයෝජනයක්!

පෝට් සිටි දෙවන අදියරට ඩොලර් මිලියන 300ක සෘජු ආයෝජනයක්!

ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකය යම් ස්ථාවර මට්ටමකට පැමිණෙමින් තිබෙන මොහොතක, කොළඹ පෝට් සිටි (Port City) ව්‍යාපෘතිය දෙසින් සුබවාදී පුවතක් වාර්තා වෙනවා. පෝට් සිටි ව්‍යාපෘතියේ ප්‍රධාන ආයෝජක සමාගම වන China Harbour Engineering Company (CHEC) Port City Colombo (Pvt) Ltd සමාගම, ව්‍යාපෘතියේ දෙවන අදියර ආරම්භ කිරීම සඳහා අමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 300ක සෘජු විදේශ ආයෝජනයක් (FDI) සිදු කිරීමට නිල වශයෙන් කැප වී තිබෙනවා.

පසුගිය කාලයේ තිබූ ආර්ථික හා පාරිසරික අභියෝග මධ්‍යයේ වුවද මෙවැනි විශාල ප්‍රාග්ධන ආයෝජනයක් ලැබීම, ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික පුනර්ජීවනය කෙරෙහි ආයෝජකයින් තුළ ඇති විශ්වාසය තහවුරු කරන්නක්.

මූලික නිවේදනය: මොකක්ද මේ ඩොලර් මිලියන 300?

මෙම නව ආයෝජනය, මීට පෙර පෝට් සිටි භූමිය ගොඩකිරීම සඳහා (Phase I) වැය කළ ඩොලර් බිලියන 1.4ක මුදලට අමතරව ලැබෙන අරමුදලක්. පළමු අදියරේදී සිදුවුණේ මුහුද ගොඩකර භූමිය නිර්මාණය කිරීම පමණයි. නමුත් දෙවන අදියරේ (Phase II) මූලික අරමුණ වන්නේ එම ගොඩකළ භූමිය ජනාවාස සඳහා සුදුසු තත්ත්වයට පත් කිරීමයි.

ඒ අනුව, වාණිජ ගොඩනැගිලි සහ නිවාස සංකීර්ණ ඉදිකිරීමට පෙර අත්‍යවශ්‍ය වන යටිතල පහසුකම් එනම් මාර්ග පද්ධති, ජල හා විදුලි ජාලයන්, උද්‍යාන සහ පොදු පහසුකම් සංවර්ධනය කිරීම සඳහා මෙම මුදල යොදවනු ලබනවා. මෙය නගරයේ "හදවත" පණ ගැන්වීමක් ලෙස හඳුන්වන්න පුළුවන්.

ආර්ථික උපායමාර්ගය: "විශේෂ කලාප" ආකෘතිය

ලෝකයේ දියුණු වෙමින් පවතින රටවල් අර්බුදවලින් ගොඩ ඒමට භාවිතා කරන සාර්ථක උපායමාර්ගයක් තමයි මෙම පියවරෙන් පෙන්නුම් කරන්නේ. 2022 ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසු, සාම්ප්‍රදායික රජයේ නීති රෙගුලාසිවලින් ඔබ්බට ගිය, ආයෝජකයින්ට පහසු "විශේෂ ආර්ථික කලාප" (SEZs) හරහා ඩොලර් ආකර්ෂණය කරගැනීමට ශ්‍රී ලංකාව උත්සාහ කරමින් සිටිනවා. ඩුබායි හි DIFC වැනි ආකෘති අනුගමනය කරමින්, රටේ සාමාන්‍ය ආර්ථිකයෙන් වෙන් වූ ආරක්ෂිත ආයෝජන කලාපයක් ලෙස පෝට් සිටි ව්‍යාපෘතිය ගොඩනැගීම මෙහි අරමුණයි.

විදෙස්ගත ශ්‍රී ලාංකික ඔබට මෙහි බලපෑම කෙසේද?

විශේෂයෙන් එක්සත් රාජධානියේ වෙසෙන ශ්‍රී ලාංකික වෘත්තිකයන්ට මෙම පුවත වැදගත් වන්නේ ඇයි?

1. මුදල් ඒකකයේ ස්ථාවරත්වය සහ රෙමිටන්ස් (Remittance) මෙවැනි ඩොලර් මිලියන 300ක අරමුදල් රට තුළට පැමිණීම රුපියල (LKR) ශක්තිමත් කිරීමට උපකාරී වෙනවා. මෙය ලංකාවේ ජීවත් වන ඔබේ පවුලේ අයට උද්ධමනය පාලනය වීම හරහා සහනයක් ගෙන දුන්නත්, විදෙස් මුදල් එවන ඔබට මින් ඉදිරියට අතීතයේ මෙන් "ඉහළ විනිමය අනුපාත" (Super-exchange rates) බලාපොරොත්තු වීම අපහසු විය හැකියි. රුපියල වේගයෙන් අවප්‍රමාණය වීම වෙනුවට ස්ථාවරව පවතිනු ඇති බැවින්, ඔබේ මුදල් එවීමේ සැලසුම් ඒ අනුව සකස් කරගැනීම වැදගත්.

2. දේපළ වෙළෙඳාම් අවස්ථා දෙවන අදියර ආරම්භ වීමත් සමඟම නිවාස සහ කාර්යාල සංකීර්ණ ඉදිකිරීම යථාර්ථයක් බවට පත්වෙමින් තිබෙනවා. මෙය පෝට් සිටි ව්‍යාපෘතිය "සංකල්පයකින්" ඔබ්බට ගොස් "ඉදිකිරීම් යථාර්ථයක්" බවට පත්වන අවස්ථාවක්. කෙසේ වෙතත්, ගෝලීය ඉදිකිරීම් ක්ෂේත්‍රයේ පවතින අස්ථාවරත්වය නිසා ඕනෑම පූර්ව-ආයෝජනයක් (Off-plan investment) කිරීමට පෙර එයට අදාළ නීතිමය ආරක්ෂාවන් (Escrow accounts) ගැන සැලකිලිමත් වීම නුවණට හුරුයි.

3. "ඩොලර්" මත පදනම් වූ රැකියා වෙළෙඳපොළ මෙම කලාපය ක්‍රියාත්මක වීමත් සමඟ එක්සත් රාජධානියේ නීති පද්ධතියට සමාන වාණිජ නීති රාමුවක් තුළ වැඩ කළ හැකි නීති, මූල්‍ය සහ තාක්ෂණික වෘත්තිකයන්ට ඉහළ ඉල්ලුමක් ඇති වෙනවා. මෙය විදෙස්ගත වෘත්තිකයන්ට ජාත්‍යන්තර මට්ටමේ වැටුප් ලබමින් නැවත මව්බිමේ සේවය කිරීමට ලැබෙන හොඳ අවස්ථාවක් විය හැකියි.

අවදානම් සහ අභියෝග (Counter-Perspective)

මෙම ව්‍යාපෘතියේ දීප්තිමත් පැත්ත වගේම, අප අවධානය යොමු කළ යුතු අභියෝග කිහිපයක්ද තිබෙනවා:

• "හිස් ගොඩනැගිලි" අවදානම: යටිතල පහසුකම් හැදූ පමණින් එය සාර්ථක වන්නේ නැහැ. 2026/2027 වන විට බැංකු, තාක්ෂණික සමාගම් වැනි ජාත්‍යන්තර ආයතන මෙම ගොඩනැගිලිවල ස්ථාපිත වේවිද යන්න ප්‍රධාන ගැටලුවක්. එසේ නොවුණහොත් මෙය ජනශූන්‍ය "Ghost City" එකක් වීමේ අවදානමක් පවතිනවා.
• භූ-දේශපාලන ගැටලු: ඉන්දියාව සහ චීනය අතර පවතින දේශපාලන උණුසුම මෙම ව්‍යාපෘතියට බලපෑම් කළ හැකියි. මෙය බටහිර ආයෝජකයින් පසුබෑමට ලක් කිරීමට හේතු විය හැකි සාධකයක්.
• සමාජ අසමානතාව: පෝට් සිටි ඇතුළත "ඩොලර් ආර්ථිකයක්" සහ පිටත "රුපියල් ආර්ථිකයක්" ලෙස කොටස් දෙකක් නිර්මාණය වීම හරහා සමාජ පරතරය වැඩි විය හැකි බවට විචාරකයින් මත පළ කරනවා. මෙම ව්‍යාපෘතියේ සාර්ථකත්වය රඳා පවතින්නේ එහි ප්‍රතිලාභ (රැකියා, ආදායම්) සාමාන්‍ය ජනතාව අතරට කාන්දු (Trickle down) කරන්නේ කෙසේද යන්න මතයි.

සාරාංශය: මෙම ඩොලර් මිලියන 300 ආයෝජනය ශ්‍රී ලංකාවට ලැබුණු "කොළ එළියක්" (Green Light) වැනියි. ඉන් අදහස් වන්නේ අතීත අර්බුද මධ්‍යයේ වුවද ආයෝජකයින් ව්‍යාපෘතිය අත්හැර ගොස් නැති බවයි. ඉදිරි මාස 12 තුළ කොළඹ දේපළ වෙළෙඳාම් සහ රැකියා වෙළෙඳපොළ දෙස විමසිල්ලෙන් සිටීම වැදගත්.

මූලාශ්‍රය (Source): https://www.ft.lk/