IMF ගිවිසුමේ ඉලක්ක වෙනස් කරන්න මහ බැංකුවෙන් ඉඟියක්

IMF ගිවිසුමේ ඉලක්ක වෙනස් කරන්න මහ බැංකුවෙන් ඉඟියක්

ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකු අධිපති ආචාර්ය නන්දලාල් වීරසිංහ මහතා 2026 ජනවාරි 15 වන දින අතිශය තීරණාත්මක හෙළිදරව්වක් සිදු කළේය. එනම්, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) විස්තීර්ණ අරමුදල් පහසුකම (EFF) යටතේ එකඟ වූ ඇතැම් ඉලක්ක නැවත සාකච්ඡා කිරීමට (renegotiate) ශ්‍රී ලංකාව උපායමාර්ගිකව සූදානම් බවයි.

මෙය හුදෙක් ගිවිසුම වෙනස් කිරීමක් පමණක් නොව, දැඩි මූල්‍ය විනයක් පවත්වාගෙන ගිය අසීරු කාල පරිච්ඡේදයෙන් මිදී, දේශීය ආර්ථික යථාර්ථයන්ට ගැලපෙන වඩාත් නම්‍යශීලී ප්‍රවේශයක් වෙත ගමන් කිරීමේ ආරම්භය බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති. ආයෝජකයින්ට මෙය හදිසි ආර්ථික ස්ථාවරත්වයේ සිට දිගුකාලීන වර්ධනයක් කරා යන ගමනේ සංක්‍රාන්ති සමයක් ලෙස දැකිය හැකිය.

ආර්ථික චක්‍රයේ ස්වභාවය

මෙවැනි ව්‍යුහාත්මක ගැලපුම් වැඩසටහන් බොහෝ විට ගමන් කරන්නේ "J-curve" හැඩයේ මාවතකයි. මුලදී ණයහිමියන්ගේ විශ්වාසය දිනාගැනීම සඳහා රටවල් දැඩි කප්පාදු පිළිවෙත් අනුගමනය කරයි. නමුත් ස්ථාවරත්වය ලැබුණද ආර්ථික වර්ධනය මන්දගාමී වන විට, ආණ්ඩු බොහෝ විට ඊළඟ පියවර ලෙස වැඩසටහන නැවත සකස් කිරීම (Program Recalibration) තෝරා ගනී.

ශ්‍රී ලංකාව 2026 මුල් භාගයේදී පිවිසෙමින් සිටින්නේ මෙම අදියරට බව පෙනේ. මෙහි අරමුණ වන්නේ ණය තිරසාරභාවය අවදානමට ලක් නොකර, දේශීය ආර්ථිකය පණ ගැන්වීමට අවශ්‍ය "මූල්‍යමය හුස්ම ගැනීමේ ඉඩක්" (fiscal breathing room) ලබා ගැනීමයි.

ආයෝජකයින්ට සහ ව්‍යාපාරවලට බලපාන්නේ කෙසේද?

විදේශයන්හි වෙසෙන ශ්‍රී ලාංකිකයින්ට සහ ආයෝජකයින්ට මහ බැංකු අධිපතිවරයාගේ මෙම ප්‍රකාශය රුපියල් මත පදනම් වූ වත්කම්වල අවදානම කෙරෙහි ඍජුවම බලපායි.

• පොලී අනුපාත සහ ප්‍රතිලාභ: ප්‍රාථමික ගිණුමේ අතිරික්තය (primary surplus) පවත්වා ගැනීමේ ඉලක්ක ලිහිල් කිරීමට IMF එකඟ වුවහොත්, රජයට බදු වැඩි කිරීමට හෝ වියදම් කැපීමට ඇති පීඩනය අඩු වේ. නමුත් වෙළඳපොළ මෙය ප්‍රතිපත්තිවලින් "පස්සට යාමක්" (backsliding) ලෙස දුටුවහොත්, භාණ්ඩාගාර බිල්පත්වල අවදානම් දීමනා ඉහළ ගොස් පොලී අනුපාත ඉහළ මට්ටමක පැවතිය හැකිය.
• මුදල් ඒකකයේ විචලනය: සාර්ථක සාකච්ඡාවක් හරහා IMF අනුමැතිය දිගටම ලැබුණහොත් රුපියල ස්ථාවර වනු ඇත. එසේ නොමැතිව සාකච්ඡා ගැටලුකාරී වුවහොත් විනිමය අනුපාතයේ උච්චාවචනයන් ඇති විය හැකිය.

ව්‍යාපාරික පිරිවැය සහ බදු (Overheads & Taxation)

මෙම ඉලක්ක සංශෝධනය කිරීමේ උත්සාහය සුළු හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යාපාරවලට (SMEs) සහ නව ව්‍යාපාර අරඹන පිරිසට වැදගත් පණිවිඩයක් ගෙන එයි.

සාකච්ඡා සාර්ථක වී රාජ්‍ය මූල්‍ය ඉලක්ක ලිහිල් වුවහොත්, නව ආයතනික බදු පැනවීමට හෝ විදුලි බිල වැනි උපයෝගිතා ගාස්තු තවදුරටත් ඉහළ දැමීමට රජයට ඇති අවශ්‍යතාවය අඩු විය හැකිය. මෙය ව්‍යාපාර මෙහෙයුම් පිරිවැය ස්ථාවර කර ගැනීමට උපකාරී වනු ඇත. කෙසේ වෙතත්, ආයෝජක විශ්වාසය බිඳ වැටුණහොත් ව්‍යාපාර ණය සඳහා වන පොලී අනුපාත (Cost of Capital) ඉහළ යාමේ අවදානමක් ද පවතී.

අවදානම් සහ අභියෝග

"දේශීය යථාර්ථයන්ට ගැලපෙන පරිදි" ඉලක්ක වෙනස් කිරීම දේශපාලනිකව හොඳ තීරණයක් ලෙස පෙනුනද, එහි සැඟවුණු අවදානම් කිහිපයක් තිබේ.

• විශ්වසනීයත්වය පිළිබඳ ගැටලුව: වැඩසටහනේ මැදදී ඉලක්ක වෙනස් කිරීමට යාම ජාත්‍යන්තර බැඳුම්කර හිමියන් බිය ගැන්වීමට හේතු විය හැකි බවට විචාරකයින් අනතුරු අඟවයි. ශ්‍රී ලංකාව සිය පොරොන්දු කඩ කරන බවක් පෙනී ගියහොත්, ප්‍රතිව්‍යුහගත කළ බැඳුම්කරවල පොලී අනුපාත ඉහළ ගොස් අනාගත ණය ගැනීම් මිල අධික විය හැකිය.
• උද්ධමන පීඩනය: ඉලක්ක ලිහිල් කිරීම යනු මුදල් අච්චු ගැසීම හෝ අයවැය හිඟය පියවා නොගැනීම නම්, අසීරුවෙන් පාලනය කරගත් උද්ධමනය නැවත හිස එසවීමට ඉඩ ඇත. එය එතෙර සිටින ශ්‍රී ලාංකිකයින් එවන මුදලේ (Remittances) සැබෑ වටිනාකම අඩු කිරීමට හේතු වේ.

අපැහැදිලි කරුණු

2026 ජනවාරි මාසයේ නිකුත් වූ නිල ප්‍රකාශවල සාකච්ඡා කිරීමේ "අභිලාෂය" ගැන සඳහන් වුවද, පහත කරුණු ගැන තවමත් පැහැදිලි නැත:

• වෙනස් කිරීමට බලාපොරොත්තු වන නිශ්චිත ඉලක්ක මොනවාද? (උදාහරණයක් ලෙස 2.3% ප්‍රාථමික අතිරික්ත ඉලක්කයද?)
• මේ සඳහා IMF නියෝජිතයින්ගේ ප්‍රතිචාරය කුමක්ද?
• සාකච්ඡා සඳහා කොපමණ කාලයක් ගතවේද? (සාකච්ඡා ඇදී ගියහොත් ණය වාරික ලැබීම ප්‍රමාද වී ඩොලර් හිඟයක් ඇති විය හැක).

අවසන් නිගමනය

විදේශයන්හි සිට ශ්‍රී ලංකාවේ ආයෝජනය කිරීමට බලාපොරොත්තු වන අයට සහ ව්‍යාපාරික ප්‍රජාවට දැනට හොඳම උපායමාර්ගය වන්නේ "ඉවසීමෙන් බලා සිටීම" (hold and observe) යි. යථාර්ථවාදී ඉලක්ක කරා යාම හොඳ ප්‍රවණතාවක් වුවද, වෙළඳපොළ ඊට ප්‍රතිචාර දක්වන ආකාරය මත ඉදිරි මාස කිහිපයේ ආර්ථික දිශානතිය තීරණය වනු ඇත.

මූලාශ්‍රය (Source): https://bizenglish.adaderana.lk/