UK Skilled Worker වීසා ලාභීන්ට එල්ල වී ඇති නවතම රැකියා අවදානම

UK Skilled Worker වීසා ලාභීන්ට එල්ල වී ඇති නවතම රැකියා අවදානම

එක්සත් රාජධානියේ වෙසෙන ශ්‍රී ලාංකික වෘත්තිකයන්ට මූල්‍යමය ස්ථාවරත්වය සඳහා 'Side hustle' හෙවත් අමතර රැකියාවක් කිරීම සාමාන්‍ය දෙයක් බවට පත්ව ඇත. කෙසේ වෙතත්, ඊයේ (ජනවාරි 12) නිකුත් වූ නීතිමය විශ්ලේෂණයකට අනුව, Home Office එක වීසා කොන්දේසි ක්‍රියාත්මක කරන ආකාරයේ තීරණාත්මක වෙනසක් සිදු වී තිබේ. 2025 නොවැම්බර් මාසයේදී 'Part 9' වෙනුවට සම්පූර්ණයෙන්ම ආදේශ වූ නව 'Part Suitability' රීති දැන් Skilled Worker වීසා ලාභීන් අතර පවතින "Disguised Employment" හෙවත් සැඟවුණු රැකියා රටා ඉලක්ක කර ගැනීමට භාවිතා කරයි.

මෙය තවදුරටත් IR35 බදු ගැටළුවක් පමණක් නොවේ; මෙය ඔබේ වීසා බලපත්‍රයේ පැවැත්ම පිළිබඳ ප්‍රශ්නයකි. ඔබ Skilled Worker වීසා බලපත්‍රයක් හිමි අයෙක් නම් සහ ඔබ කොන්ත්‍රාත් පදනම මත හෝ අමතර රැකියාවක (Supplementary work) නිරත වන්නේ නම්, ඔබට අත්වැරදීමක් සිදු කිරීමට ඇති ඉඩකඩ දැන් ඉතා අල්පය.

මූලික වෙනස: Part Suitability සහ Part 9

මීට පෙර ක්‍රියාත්මක වූ "Part 9: Grounds for Refusal" යනු තරමක් විසිරුණු නීති මාලාවකි. නමුත් නව Part Suitability රාමුව (විශේෂයෙන් SUI 11.4 ඡේදය) හරහා මෙය දැඩි, අනිවාර්ය ප්‍රතික්ෂේප කිරීමේ පද්ධතියක් බවට පත් කර ඇත.

මෙහි ඇති භයානකම තත්ත්වය වන්නේ, මෙය 2025 ජූලි මාසයේ යාවත්කාලීන කළ Supplementary Work රීති සමඟ සම්බන්ධ වන ආකාරයයි. Home Office එක දැන් වීසා ලාභියෙකුගේ "අමතර රැකියාව" පූර්ණ කාලීන රැකියාවක් ලෙස පෙනී යන්නේද යන්න හඳුනා ගැනීමට HMRC සහ Home Office දත්ත එකිනෙක සැසඳීම (Data matching) ආරම්භ කර ඇත.

"Disguised Employment" උගුල

ඔබට අනුග්‍රහය දක්වන (Sponsored) රැකියාවට අමතරව සතියකට පැය 20ක් දක්වා "Supplementary work" කිරීමට නීත්‍යානුකූල අවසරයක් ඇත. නමුත් නව මාර්ගෝපදේශ අනුව, පහත සඳහන් කරුණු තිබේ නම් ඔබේ රැකියා විධිවිධානය Disguised Employment ලෙස නම් කළ හැක:

• "Dominance" පරීක්ෂණය: ඔබේ අමතර රැකියාවෙන් ලැබෙන ආදායම ඔබේ ස්පොන්සර් රැකියාවේ වැටුප ඉක්මවා යාම හෝ අමතර රැකියාවේ පැය ගණන ඔබේ ප්‍රධාන රැකියා වේලාවන් සමඟ ගැටීම.
• "Shell" Sponsor: ඔබේ Sponsored රැකියාව හුදෙක් වීසා ලබා ගැනීම සඳහා පවත්වාගෙන යන "කඩදාසි රැකියාවක්" (Paper job) ලෙස පෙනී යාම සහ ඔබ වැඩි ආදායමක් ලබන කොන්ත්‍රාත්කරුවෙකු ලෙස වෙනත් තැනක සේවය කිරීම.
• නිපුණතා නොගැලපීම (Skill Mismatch): 2025 ජූලි 22 දින සිට ක්‍රියාත්මක වන පරිදි, නව වීසා ලාභීන්ගේ අමතර රැකියා RQF Level 6 (උපාධි මට්ටම) හෝ එකම රැකියා කාණ්ඩයට (Occupation code) අයත් විය යුතුය. ඊට වඩා අඩු නිපුණතා මට්ටමේ අමතර රැකියාවක් (උදා: Retail, Driving, Admin) කිරීම දැන් කොන්දේසි උල්ලංඝනය කිරීමකි.

ස්වයං විගණනය (Self-Audit): ඔබ ආරක්ෂිතද?

ඔබේ වීසා තත්ත්වය සහ Indefinite Leave to Remain (ILR) ලබා ගැනීමේ අවස්ථාව ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා, වහාම මෙම කරුණු තුන පරීක්ෂා කර බලන්න.

1. පැය 20 රීතිය ("20-Hour" Hard Stop)

• රීතිය: ඔබට අමතර රැකියාවක සතියකට පැය 20කට වඩා වැඩ කළ නොහැක.
• අවදානම: කොන්ත්‍රාත් හෝ Gig economy රැකියා වලදී වැඩ කරන පැය ගණන නිශ්චිත නැත. යම් ව්‍යාපෘතියක් සඳහා පැය 30ක් ගතවන බව Caseworker කෙනෙකු තීරණය කළහොත්, ඔබ නීතිය උල්ලංඝනය කළ අයෙකු වේ.
• ක්‍රියාමාර්ගය: සියලුම අමතර රැකියා සඳහා පැහැදිලි Timesheets පවත්වා ගන්න. එය සතියකට පැය 20ට අඩු බව තහවුරු කරන්න.

2. RQF Level 6 පරීක්ෂාව

• රීතිය: ඔබේ වීසා බලපත්‍රය 2025 ජූලි 22 දිනට පසුව නිකුත් කළ එකක් නම්, ඔබේ අමතර රැකියාව අනිවාර්යයෙන්ම උපාධි මට්ටමේ (RQF 6) හෝ ඔබේ Sponsored රැකියාවට අදාළ කේතයේම විය යුතුය.
• අවදානම: හොඳ ආදායමක් ලැබෙන බොහෝ අමතර රැකියා (උදා: සාමාන්‍ය Coding, Data Entry) නීත්‍යානුකූලව RQF Level 3-5 යටතේ වර්ගීකරණය විය හැක.
• ක්‍රියාමාර්ගය: ඔබේ අමතර රැකියාවේ නිල Occupation code එක පරීක්ෂා කරන්න. එය RQF 6 නොවේ නම්, වහාම එම රැකියාව නතර කරන්න.

3. "Genuine Vacancy" තහවුරුව

• රීතිය: ඔබේ Sponsored රැකියාව ඔබේ ප්‍රධාන වෘත්තීය මධ්‍යස්ථානය විය යුතුය.
• අවදානම: ඔබ කුඩා උපදේශන සමාගමක් (Consultancy) යටතේ ස්පොන්සර් වී සිටියදී, ප්‍රධාන වශයෙන් වෙනත් පාර්ශවයක් සඳහා වැඩ කරමින් මුදල් උපයන්නේ නම්, මෙය "Disguised Employment" අවදානම මතු කරයි.
• ක්‍රියාමාර්ගය: ඔබේ Sponsored සමාගම තුළ ඔබ සක්‍රීයව වැඩ කරන බවට, අධීක්ෂණයට ලක්වන බවට සහ වගකීම් ඉටු කරන බවට ලිඛිත සාක්ෂි (Paper trail) ඇති බව තහවුරු කරගන්න.

නොපෙනෙන අවදානම්: ILR අයදුම් කිරීමේදී

මෙම මාර්ගෝපදේශවල සඳහන් නොවන නමුත් ඔබ දැනගත යුතු උපායමාර්ගික යථාර්ථයක් ඇත. මෙම පරීක්ෂා කිරීම් තත්‍ය කාලීනව (Real-time) පමණක් නොව, අතීතයටද බලපායි.

ඔබ ILR (Settlement) සඳහා අයදුම් කරන විට, Home Office එක ඔබේ වසර 5ක බදු ඉතිහාසය සමාලෝචනය කරනු ඇත. පැය 20ක සීමාවට නොගැලපෙන ඉහළ Freelance ආදායමක් වසර ගණනාවක් පුරා ඔවුන් දුටුවහොත්, අතීතයේ නීති උල්ලංඝනය කිරීම් මත SUI 11.4 යටතේ ඔබේ ILR අයදුම්පත ප්‍රතික්ෂේප කළ හැකිය.

එමෙන්ම, ඔබ නීතියට හසු වුවහොත්, ඔබේ Sponsor ආයතනයටද ඔවුන්ගේ බලපත්‍රය අහිමි වීමේ අවදානමක් ඇත. මෙවැනි අවස්ථාවක, ආයතනය තමන්ව ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා ඔබව රැකියාවෙන් ඉවත් කිරීමට පවා ඉඩ ඇත.

අවසාන වශයෙන්

Skilled Worker වීසා ලාභියෙකු ලෙස "සැහැල්ලුවෙන්" අමතර රැකියාවක් කළ කාලය දැන් අවසන් වී ඇත. Part Suitability රීතිවලට අනුව, අද සිදුවන කුඩා අතපසුවීමක් (පැය 20 වෙනුවට 22ක් වැඩ කිරීම හෝ නුසුදුසු අමතර රැකියාවක් කිරීම) අනාගතයේදී වසර 1-10 අතර කාලයකට නැවත එක්සත් රාජධානියට ඇතුළු වීම තහනම් කිරීමට (Re-entry ban) හේතු විය හැක.

ඔබේ වෘත්තීය ජීවිතය සහ අනාගතය සුරක්ෂිත කර ගැනීම සඳහා ඔබේ අමතර රැකියා ගිවිසුම් නැවත වරක් විමසා බැලීම අතිශයින්ම වැදගත්ය.

මූලාශ්‍රය (Source): https://www.ein.org.uk/node/791429