බ්රිතාන්ය විරැකියාව 5.1% දක්වා ඉහළට: මෝටගේජ් ගෙවන ඔබට සහනයක් ද?
2026 ජනවාරි වාර්තාවට අනුව බ්රිතාන්ය විරැකියාව 5.1% දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත. මෙය මෝටගේජ් ගෙවන අයට වාසිදායක වුවද, රැකියා සුරක්ෂිතතාවය සහ ඉතිරිකිරීම් සඳහා බලපාන්නේ කෙසේද? සම්පූර්ණ විස්තරය මෙන්න.
බ්රිතාන්ය විරැකියාව 5.1% දක්වා ඉහළට: මෝටගේජ් ගෙවන ඔබට සහනයක් ද?
2026 වසර ආරම්භයේදීම බ්රිතාන්ය ආර්ථිකය තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානයකට පැමිණ තිබේ. නවතම UK Finance සමාලෝචනයට අනුව, එක්සත් රාජධානියේ ශ්රම වෙළඳපොළ නිල වශයෙන් "සිසිල් වීමකට" (Cooling) ලක්ව ඇති අතර, 2026 ජනවාරි වන විට විරැකියා අනුපාතය 5.1% ක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත. මෙය පසුගිය දශකය තුළ (වසංගත කාලසීමාව හැර) වාර්තා වූ ඉහළම අගයයි.
විරැකියාව ඉහළ යාම සාමාන්යයෙන් අනතුරු ඇඟවීමක් ලෙස සැලකුවද, පවතින සාර්ව ආර්ථික (Macroeconomic) තත්ත්වය තුළ එය ධනාත්මක පෙරළියකට හේතු විය හැක. විශේෂයෙන්ම බ්රිතාන්යයේ වෙසෙන ශ්රී ලාංකික ප්රජාවගේ මූල්ය කටයුතු සහ මෝටගේජ් (Mortgage) ගෙවීම් කෙරෙහි මෙය සෘජුවම බලපානු ඇත.
5.1% ක විරැකියාව ඔබේ Mortgage එකට බලපාන්නේ කෙසේද?
පසුගිය වසර දෙක පුරාම එංගලන්ත මහ බැංකුව (BoE), ඉහළ යන උද්ධමනය සහ පුදුම සහගත ලෙස ශක්තිමත්ව තිබූ රැකියා වෙළඳපොළ අතර දැඩි අරගලයක නිරත විය. නමුත් විරැකියාව 5.1% දක්වා ඉහළ යාම හරහා වෙළඳපොළේ තිබූ "තදබදය" ලිහිල් වී ඇත. මෙය උද්ධමනය පාලනය කිරීමට වඩා ආර්ථික වර්ධනයට ප්රමුඛත්වය දීමට මහ බැංකුවට අවශ්ය කරන "ආර්ථික ආවරණය" (Economic cover) සපයයි.
මේ හේතුවෙන් 2026 මැද භාගය වන විට මූලික පොලී අනුපාතය (Base Rate) 3.75% හෝ ඊට අඩු මට්ටමකට වේගයෙන් පහත වැටෙනු ඇතැයි වෙළඳපොළ අනාවැකි පළ කරයි. මෙය නිවාස හිමියන්ට, විශේෂයෙන්ම මෙම වසරේ Fixed-rate ගිවිසුම් කල් ඉකුත් වන මිලියන 1.8 ක පිරිසට මහත් සහනයකි.
දැනටමත් බැංකු අතර "Mortgage මිල යුද්ධයක්" ආරම්භ වී ඇති අතර, HSBC සහ Santander වැනි බැංකු 3.55% වැනි අඩු අනුපාත යටතේ වසර දෙකක Fixed-rate පැකේජ හඳුන්වා දී ඇත. ඔබ දැනට 7.25% ක පමණ Standard Variable Rate (SVR) එකක් මත සිටී නම්, සාමාන්ය £250,000 ක ණය මුදලක් සඳහා වසරකට පවුම් 5,000 කට වැඩි ඉතිරියක් ලබා ගැනීමට මෙය අවස්ථාවකි.
රැකියා වෙළඳපොළේ සැඟවුණු අවදානම් (Livelihood Risks)
පොලී අනුපාත අඩුවීම ණය හිමියන්ට සහනයක් වුවද, ශ්රම වෙළඳපොළේ සිදුවන මෙම ව්යුහාත්මක වෙනස වෘත්තිකයන්ට "K-shaped" අවදානමක් මතු කරයි.
- ඉහළ නිපුණතා සහිත රැකියා (High-Skilled Vulnerability): පශ්චාත් වසංගත සමයේදී පමණට වඩා සේවකයින් බඳවා ගත් තාක්ෂණ (Tech), මූල්ය (Finance) සහ විශේෂිත ඉංජිනේරු ක්ෂේත්රවල දැන් සේවක සංඛ්යාව තාර්කික මට්ටමකට අඩු කරමින් (Rationalization) පවතී.
- "Zombie" සමාගම් බිඳ වැටීම: Resolution Foundation හි විශ්ලේෂකයින්ට අනුව, 2026 වසරේදී "Zombie" සමාගම් (අඩු පොලී අනුපාත මත යැපුණු සමාගම්) බිඳ වැටීමේ අවදානමක් ඇත. ඉහළ වැටුප් සහ බලශක්ති පිරිවැය දරාගත නොහැකිව මෙම සමාගම් වැසී යාම දිගුකාලීන ඵලදායිතාවට හොඳ වුවද, කෙටි කාලීනව එය රැකියා අහිමි වීම්වලට හේතු විය හැක.
මෙය ආර්ථික උගුලක් ද?
මෙම "වෙළඳපොළ සිසිල් වීම" පිළිබඳව දෙපැත්තක් ඇති බව වටහා ගැනීම වැදගත්ය. සහන ලැබෙන බව පෙනුනද, ප්රධාන අවදානම් දෙකක් පවතී:
- ඉතිරිකිරීම් වලට පහරක් (Savings Squeeze): පොලී අනුපාත අඩුවීමත් සමඟ 5% පොලී ලැබුණු ඉතිරිකිරීම් ගිණුම්වල යුගය අවසන් වනු ඇත. හදිසි අවශ්යතා සඳහා හෝ ශ්රී ලංකාවේ ආයෝජනය කිරීමට "Passive Income" බලාපොරොත්තු වන අයට මෙය අවාසිදායක විය හැක.
- නැවත උද්ධමනය ඉහළ යාම: විරැකියාව පාලනය කිරීමට පොලී අනුපාත ඉතා ඉක්මනින් පහත දැමුවහොත්, නැවතත් උද්ධමනය (Inflation) හිස එසවීමේ අවදානමක් ඇත. එවිට 2026 අග වන විට නැවතත් පොලී අනුපාත ඉහළ දැමීමට (Yo-yo effect) සිදුවිය හැකි අතර, Variable-rate තෝරාගත් අය එයින් අමාරුවේ වැටිය හැක.
බ්රිතාන්යයේ සිටින ශ්රී ලාංකිකයින්ට උපදෙස්
2026 වසර සඳහා ඔබේ උපාය මාර්ගය විය යුත්තේ "ආරක්ෂාකාරී මූල්ය ද්රවශීලතාවය" (Defensive Liquidity) පවත්වා ගැනීමයි. මෝටගේජ් අනුපාත පහත වැටුනද, ඇමරිකානු ඩොලරයට සාපේක්ෂව පවුමේ අගය තරමක් දුරට අඩු විය හැක. මෙය කෙටි කාලීනව ශ්රී ලංකාවට මුදල් යැවීමේදී (Remittances) බලපෑමක් ඇති කළ හැකිය.
ඔබ සේවක කප්පාදු සිදුවන අංශයක රැකියාවක නිරත වන්නේ නම්, එක්සත් රාජධානියේ නව "Skills Overhauls" සහ සැලසුම් ප්රතිසංස්කරණවල වාසිය ලබා ගන්න. රජය මේ වන විට හරිත බලශක්තිය (Green Energy) සහ දත්ත යටිතල පහසුකම් (Data Infrastructure) වෙත අවධානය යොමු කරමින් සිටී. සාම්ප්රදායික මූල්ය හෝ පැරණි තාක්ෂණික රැකියා වෙනුවට මෙම නව අංශ වෙත මාරු වීම (Pivoting) හරහා වඩා හොඳ රැකියා සුරක්ෂිතභාවයක් ලබා ගත හැකි වනු ඇත.
මූලාශ්රය (Source): https://www.ukfinance.org.uk/system/files/2026-01/Monthly%20Economic%20Review%20-%20January%202026.pdf