හම්බන්තොට වරායේ බහාලුම් ධාරිතාව 705%කින් ඉහළට: ආර්ථිකයට අලුත් බලාපොරොත්තුවක්

හම්බන්තොට වරායේ බහාලුම් ධාරිතාව 705%කින් ඉහළට: ආර්ථිකයට අලුත් බලාපොරොත්තුවක්

ශ්‍රී ලංකාවේ නාවික ක්ෂේත්‍රයේ දැවැන්ත පෙරළියක් සනිටුහන් කරමින්, හම්බන්තොට ජාත්‍යන්තර වරාය (HIP) 2025 වසරේදී බහාලුම් මෙහෙයුම්වල (Container Throughput) 705%ක විශ්මිත වර්ධනයක් වාර්තා කර තිබේ. 2023 වසරේදී බහාලුම් ඒකක 44කට පමණක් සීමා වී තිබූ මෙම වරාය, 2025 වසර තුළ TEUs (Twenty-foot Equivalent Units) 430,000කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් හසුරුවමින් කලාපීය ප්‍රති-නැව්ගත කිරීමේ (Transshipment) ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත්ව ඇත.

මෙම හදිසි වර්ධනය හුදෙක් දේශීය ජයග්‍රහණයක් පමණක් නොව, අස්ථාවර ගෝලීය දේශපාලන වාතාවරණයක ඍජු ප්‍රතිඵලයකි. 2025 වසර පුරාම පැවති රතු මුහුදේ (Red Sea) අර්බුදය හේතුවෙන් ප්‍රධාන නාවික සමාගම්වලට අප්‍රිකාව වටා (Cape of Good Hope) තම නෞකා ගමන් කරවීමට සිදු විය. මෙම මාර්ග වෙනසත් සමඟ ඉන්දියන් සාගරය හරහා ගමන් කරන විශාල නෞකා සඳහා හොඳම අතරමැදි නැවතුම්පොළ ලෙස ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු වෙරළ තීරය ඉස්මතු විය. මීට සමගාමීව කොළඹ වරායද 2025 දී TEUs මිලියන 8.29ක වාර්තාගත මෙහෙයුම් ප්‍රමාණයක් සනිටුහන් කළ අතර, හම්බන්තොට වරායේ මෙම නැගී සිටීම මගින් පෙන්නුම් කරන්නේ ජාත්‍යන්තර මුහුදු මාර්ගවල තදබදය කළමනාකරණය කර ගැනීමට ශ්‍රී ලංකාව තම 'ද්විත්ව වරාය උපායමාර්ගය' (Dual-port strategy) සාර්ථකව භාවිතා කරමින් සිටින බවයි.

ආර්ථික ජයග්‍රහණ සහ ඔබේ මුදල් පසුම්බිය

එක්සත් රාජධානියේ ජීවත් වන ශ්‍රී ලාංකික ප්‍රජාවට සහ මව්රටේ සිටින ජනතාවට මෙය හුදෙක් පුවත් ශීර්ෂ පාඨයක් පමණක් නොවේ; එය LKR (ශ්‍රී ලංකා රුපියල) ස්ථාවර කරගැනීමට ලැබුණු අගනා අවස්ථාවකි. වරාය මෙහෙයුම් හරහා ලැබෙන ඩොලර් ආදායම මහ බැංකුවට අත්‍යවශ්‍ය විදේශ විනිමය ද්‍රවශීලතාවය (Liquidity) සපයයි.

ශක්තිමත් සහ ස්ථාවර රුපියලක් යනු Imported Inflation (ආනයනික උද්ධමනය) පාලනය කිරීමට ඇති හොඳම ආවරණයයි. වරාය හරහා ඩොලර් උපයන විට, ණය ගෙවීම සඳහා රුපියලේ අගය අවප්‍රමාණය කිරීමට ඇති පීඩනය අඩු වේ. සාමාන්‍ය පවුලකට මෙය ඉන්ධන සහ ආහාර වැනි අත්‍යවශ්‍ය ද්‍රව්‍යවල මිල ස්ථාවර වීමක් ලෙස දැනෙනු ඇත. විදෙස්ගත ශ්‍රී ලාංකිකයන්ට, ස්ථාවර රුපියලක් මගින් තමන් එවන මුදල්වල (Remittances) ක්‍රය ශක්තිය (Purchasing Power) ආරක්ෂා වන අතර, ආර්ථික උච්චාවචනයන් හමුවේ මව්රටේ සිටින ඥාතීන් නඩත්තු කිරීමට අමතර මුදලක් වැය කිරීමේ අවදානම අඩු කරයි.

තවද, 2026 වන විට TEUs මිලියන 2ක ධාරිතාවක් කරා ළඟා වීමට හම්බන්තොට වරාය සැලසුම් කර ඇති අතර, ඒ වටා ගොඩනැගෙන "Logistics Energy Hub" හරහා උසස් කුසලතා පිරි ඉංජිනේරු සහ නාවික රැකියා අවස්ථා නිර්මාණය වනු ඇත.

මතුපිටින් නොපෙනෙන අවදානම් සහ ස්වෛරීභාවය

කෙසේ වෙතත්, මෙම ඉහළ ප්‍රතිශතයන්ට යටින් ඇති යථාර්ථය දෙසද අප අවධානය යොමු කළ යුතුය. "705%ක වර්ධනය" මෙතරම් විශාලව පෙනෙන්නේ එය ආරම්භ වූයේ ඉතා අඩු පදනමක (Zero base) සිට බැවිනි. China Merchants Port Holdings (CMPort) සතුව වසර 99ක බදු පදනමකට යටත්ව පවතින මෙම වරාය, තවමත් "Debt-trap" හෙවත් ණය උගුල පිළිබඳ කතිකාවන් සහ ඉන්දියාව හා බටහිර රටවල් සමඟ භූ-දේශපාලනික ගැටුම් නිර්මාණය කිරීමට හේතු වී ඇත.

• භූ-දේශපාලනික අවදානම: කොළඹ වරායේ West Container Terminal හි අදානි සමූහය (Adani Group) විසින් සිදුකළ ආයෝජනය, හම්බන්තොට චීන ආධිපත්‍යයට එරෙහිව ඉන්දියාව තැබූ උපායමාර්ගික පියවරකි. ජාතික අවශ්‍යතාවලට වඩා මහා බලවතුන්ගේ තරඟකාරී අවශ්‍යතා මත දේශීය ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති තීරණය වන "Maritime Chessboard" එකක් බවට පත්වීමේ අවදානමක් ශ්‍රී ලංකාව හමුවේ ඇත.
• "රතු මුහුදේ" බුබුල: මෙම වර්ධනයෙන් වැඩි කොටසක් අර්බුද මත පදනම් වූවකි (Crisis-driven). 2026 අග භාගයේදී රතු මුහුදේ ආරක්ෂක තත්ත්වය යහපත් වුවහොත්, නෞකා නැවතත් සූවස් ඇළ මාර්ගය භාවිතා කළ හැක. එවිට හම්බන්තොට වරාය මඟ හැරීමට ඉඩ ඇත. වරායේ පැවැත්ම තහවුරු කර ගැනීමට නම්, එය හුදෙක් "විකල්ප නැවතුම්පොළක්" නොව අනිවාර්ය "Destination Hub" එකක් බවට පත් විය යුතුය.

දත්ත වාර්තාවල නොමැති කරුණු

Hambantota International Port Group (HIPG) යටිතල පහසුකම් ගැන පුරසාරම් දෙඩුවද, මෙම ක්ෂණික ව්‍යාප්තියේ ශ්‍රම පිරිවැය (Labor costs) ගැන නිහඬය. වේගවත් ස්වයංක්‍රීයකරණය (Automation) සහ 24/7 මෙහෙයුම් ඉල්ලුම දේශීය ශ්‍රම බලකායට විශාල පීඩනයක් එල්ල කරයි. මීට අමතරව, සංචාරක කර්මාන්තයට අතිශය වැදගත් වන දකුණු වෙරළ තීරයේ පාරිසරික බලපෑමද මෙම කාර්මික ජයග්‍රහණ හමුවේ යටපත් වී ඇත.

උපායමාර්ගිකව බලන කල, 2025 යනු "බලහත්කාරී වර්ධනයක්" (Forced growth) ලැබූ වසරකි. 2026 වසර "තිරසාර වර්ධනයක්" (Sustainable growth) බවට පත් කර ගැනීමට නම්, හම්බන්තොට වරාය හුදෙක් භාණ්ඩ හුවමාරු මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස පමණක් නොව, දේශීය නිෂ්පාදන ආර්ථිකය සමඟ වඩාත් ගැඹුරින් සම්බන්ධ විය යුතුය.

මූලාශ්‍රය (Source): https://economynext.com/sri-lankas-china-backed-hambantota-port-eyes-2mn-box-capacity-after-700-pct-growth-256940/