2026 දී විනිමය අනුපාත ක්රමයට මහ බැංකුවෙන් අලුත් මුහුණුවරක්
2026 දී හඳුන්වා දෙන 'Intra-day reference rate' ක්රමය නිසා එංගලන්තයේ සිට ලංකාවට මුදල් එවීමේදී ඔබට ලැබෙන වාසිය කුමක්ද? මෙය හුදෙක් බැංකු පුවතක් නොව ඔබේ ආයෝජනවලට කෙලින්ම බලපාන තීරණයකි.
2026 දී විනිමය අනුපාත ක්රමයට මහ බැංකුවෙන් අලුත් මුහුණුවරක්
ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව (CBSL) 2026 වසර සඳහා ඉතා තීරණාත්මක ව්යුහාත්මක ප්රතිසංස්කරණයක් සිදු කිරීමට සැරසෙයි. එනම්, රුපියලේ අගය තීරණය කිරීමේදී Intra-day reference exchange rate හෙවත් දවස පුරා වෙනස් වන විනිමය අනුපාත දර්ශකයක් හඳුන්වා දීමයි. මහ බැංකු අධිපති ආචාර්ය නන්දලාල් වීරසිංහ මහතා විසින් පසුගිය ජනවාරි 8 වනදා ප්රකාශයට පත් කළ මෙම පියවර, ශ්රී ලංකාව ආර්ථික අර්බුද කළමනාකරණයේ සිට දියුණු වෙළඳපොළ ක්රමවේදයන් වෙත මාරුවීමක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය.
එක්සත් රාජධානියේ වෙසෙන ශ්රී ලාංකික ප්රජාවට මෙය හුදෙක් තාක්ෂණික බැංකු පුවතක් පමණක් නොවේ. මෙය ඔබ ලංකාවට මුදල් එවන ආකාරය (Repatriation), දේපළ මිලදී ගැනීම සහ රුපියල්වලින් ඉතිරිකිරීම් පවත්වාගෙන යාම සම්බන්ධයෙන් "අවදානමක්" (Speculative gambling) වෙනුවට "උපායමාර්ගික සැලසුමක්" (Calculated strategy) අනුගමනය කිරීමට ලැබෙන අවස්ථාවකි.
මහ බැංකුවේ නව තීරණය සරලව
මීට පෙර විනිමය වෙළඳපොළ ක්රියාත්මක වූයේ දවසේ ආරම්භයේදී තීරණය කරන "Spot rate" හෝ "Middle rate" එකක් මත ය. නමුත් මෙම පැරණි ක්රමය තුළින් දවස ඇතුළත සිදුවන වෙළඳපොළ විචල්යතාවයන් (Fluctuations) නිවැරදිව පිළිබිඹු වූයේ නැත.
නව ක්රමවේදය හරහා මහ බැංකුව බලාපොරොත්තු වන්නේ:
- විචල්යතාවය පිළිගැනීම: මුදල් ඒකකයක අගය පැයෙන් පැයට වෙනස් විය හැකි බව පිළිගෙන, ඒ සඳහා නිවැරදි මිම්මක් ලබා දීම.
- Derivatives සඳහා ඉඩකඩ: ඉදිරි ගිවිසුම් (Forwards), Swaps සහ Options වැනි රුපියල් මත පදනම් වූ මූල්ය උපකරණ (Financial products) නිර්මාණය කිරීමට පදනම දැමීම.
- වෙළඳපොළ පුළුල් කිරීම: ලන්ඩන් හෝ සිංගප්පූරුව වැනි දියුණු වෙළඳපොළවල් මෙන් සරල මුදල් ගනුදෙනුවලින් ඔබ්බට ගිය සංකීර්ණ මූල්ය ගනුදෙනු සඳහා අවස්ථාව ලබා දීම.
එංගලන්තයේ සිටින ඔබට මෙය වැදගත් වන්නේ ඇයි?
බ්රිතාන්යයේ සිට ලංකාවට මුදල් යැවීමේදී බොහෝ දෙනෙකු මුහුණ දෙන ප්රධාන ගැටලුව වන්නේ "Timing risk" එකයි. උදාහරණයක් ලෙස, ඔබ ඉඩමක් ගැනීම සඳහා පවුම් 5,000ක් එවන විට, මුදල් ගිණුමට බැර වන මොහොත වන විට විනිමය අනුපාතය වෙනස් වී තිබිය හැක. නැතහොත් බැංකුව විසින් ආරක්ෂිත පියවරක් ලෙස විශාල "Spread" එකක් තබා ගැනීම නිසා ඔබට රුපියල් දහස් ගණනක පාඩුවක් සිදු විය හැක.
"Hedging" අවස්ථාව: නව ප්රතිසංස්කරණය මගින් සාමාන්ය පාරිභෝගිකයින්ට සහ කුඩා ව්යාපාරවලට (SMEs) "Hedging" පහසුකම් ලබා ගැනීමට අවස්ථාව උදා වේ.
- සරලව කියනවා නම්: අනාගතයේ දිනකදී ඔබට ලැබෙන විනිමය අනුපාතය අද දිනම ස්ථිර කරගත හැකිය ("Lock in").
- ප්රායෝගික උදාහරණයක්: ඔබ 2026 ජුනි මාසයේදී කොළඹින් මහල් නිවාසයක් මිලදී ගැනීමට පවුම් 50,000ක් එවීමට සැලසුම් කරන්නේ නම්, "Forward contract" එකක් හරහා ඔබට අද දින පවතින අනුපාතයටම එම මුදල මාරු කිරීමට ගිවිසුම් ගත හැක. නව ක්රමවේදය තුළ මෙය විනිවිදභාවයකින් යුතුව සිදුවන නිසා බැංකුවලට අමතර ගාස්තු අය කිරීමට ඇති ඉඩකඩ අහුරයි.
ආර්ථික ස්ථාවරත්වය සහ පසුබිම
මෙම නව ප්රතිපත්තිය ක්රියාත්මක වන්නේ ස්ථාවර ආර්ථික පදනමක් මතය:
- සංචිත: දළ නිල සංචිත ප්රමාණය ඩොලර් බිලියන 6.8 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත.
- ආර්ථික වර්ධනය: 2026 දී ආර්ථික වර්ධනය 4-5% ක් වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
- ණය ප්රතිව්යුහගතකරණය: රාජ්ය ණය දෙපාර්තමේන්තුව වසා දමා එහි කාර්යයන් ජනවාරි 1 වනදා සිට නව ආයතනයකට පැවරීම හරහා හදිසි ණය ප්රතිව්යුහගතකරණ අදියරේ අවසානය සනිටුහන් කරයි.
සැඟවුණු අවදානම් (Hidden Risks)
මෙම නවීකරණය ගැන බොහෝ දෙනා සුබවාදී වුවද, අප එහි අතුරු ආබාධ ගැනද විමසිලිමත් විය යුතුය.
- කුඩා මුදල් හුවමාරු සඳහා "Volatility Tax" එකක්: Intra-day rate ක්රමය නිසා විනිමය අනුපාතය මිනිත්තුවෙන් මිනිත්තුව වෙනස් විය හැක. කුඩා Money Transfer Operators (MTOs) වලට මෙය තත්ය කාලීනව (Real-time) නිරීක්ෂණය කිරීමට තාක්ෂණික පහසුකම් නොතිබිය හැක. එනිසා ඔවුන් තමන්ගේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් ගැනුම් සහ විකුණුම් මිල අතර පරතරය (Spread) වැඩි කිරීමට ඉඩ ඇත. එවිට පවුම් 100ක් වැනි කුඩා මුදලක් එවන දෛනික වැටුප් ලබන්නන්ට ලැබෙන රුපියල් වටිනාකම අඩු විය හැක.
- ආයතනික බලපෑම්: Derivatives වෙළඳපොළ දෙපැත්ත කැපෙන කඩුවක් වැනිය. GBP හෝ USD වෙළඳපොළට සාපේක්ෂව අපේ වෙළඳපොළ කුඩා බැවින්, විශාල බැංකු හෝ ආයතනික ආයෝජකයින්ට තමන්ට වාසිදායක ලෙස අනුපාතයන් වෙනස් කිරීමට (Market manipulation) ඉඩක් පැවතිය හැක.
අවසාන නිගමනය
2026 Intra-day rate හඳුන්වා දීම ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථික පුනරැදය පිළිබඳ තැබූ විශ්වාසයකි. එක්සත් රාජධානියේ සිටින උපායමාර්ගික ආයෝජකයෙකුට, දැන් "මුදල් යවා බලා සිටින" (Sending and hoping) යුගය අවසන් වී, "සැලසුම් සහගතව ආයෝජනය කරන" (Hedging and planning) යුගය උදා වී ඇත. කෙසේ වෙතත්, ඔබ මුදල් එවන ආයතනය ලබා දෙන Spread එක ගැන අවධානයෙන් සිටින්න. එය අසාමාන්ය ලෙස පුළුල් වී ඇත්නම්, ඔවුන් මෙම වෙළඳපොළ විචල්යතාවයේ අවදානම ඔබ මත පටවමින් සිටින බව වටහා ගන්න.
මූලාශ්රය (Source): https://island.lk/sri-lankas-2026-economic-growth-predicted-to-be-around-4-5-percent/