බ්රිතාන්යයේ ILR ලබාගැනීමේ කාලය වසර 10ක් දක්වා දීර්ඝ වීම
බ්රිතාන්යයේ වෙසෙන ශ්රී ලාංකික වෘත්තිකයන්ට ILR ලබා ගැනීමේ වසර 5හේ කාලය වසර 10ක් දක්වා දීර්ඝ කිරීමට රජය සැරසෙයි.
නිපුණතා සංක්රමණිකයන් සුරැකීමේ නීතිමය සටන ඇරඹෙයි
එක්සත් රාජධානියේ වෙසෙන ශ්රී ලාංකික ප්රජාවට, විශේෂයෙන්ම තාක්ෂණික, සෞඛ්ය සහ ඉංජිනේරු ක්ෂේත්රවල නියුතු අපගේ වෘත්තිකයන්ට Indefinite Leave to Remain (ILR) හෙවත් ස්ථිර පදිංචිය යනු වසර පහක කැපකිරීමකින් පසු හිමිවන ස්ථිර ප්රතිලාභයකි. වෙහෙස මහන්සි වී වැඩ කිරීම, බදු ගෙවීම සහ නීතියට ගරු කිරීම තුළින් ඔබට මෙම ස්ථිරභාවය හිමි විය. නමුත් දශක ගණනාවකට පසු මෙම 'ගිවිසුම' මේ වන විට බරපතලම අභියෝගයට මුහුණ දී සිටියි.
බ්රිතාන්ය රජය විසින් ගෙන ආ නව යෝජනාවලියකට අනුව (මෙය 2026 පෙබරවාරි 12 දක්වා මහජන අදහස් සඳහා විවෘතය), දැනට පවතින සම්මත වසර පහේ කාලසීමාව වෙනුවට වසර දහයක මූලික කාලසීමාවක් හඳුන්වා දීමට යෝජනා වී ඇත. මෙය දැනට යෝජනාවක් පමණක් වුවද, මෙම "Earned Settlement" ආකෘතිය බ්රිතාන්ය ආගමන විගමන දර්ශනයේ මූලික වෙනසක් සනිටුහන් කරයි. අපගේ ප්රජාවට මෙය හුදෙක් නීතිමය බාධකයක් පමණක් නොව, මූල්ය ස්ථාවරත්වයට සහ දිගුකාලීන පදිංචියට එල්ල වන සෘජු තර්ජනයකි.
හිමිකම් පෑමේ සිට "Earned Settlement" දක්වා
වර්තමානයේ ක්රියාත්මක වන නීති සහ යෝජිත රාමුව අතර වෙනස හඳුනා ගැනීම අතිශයින් වැදගත්ය. අද වන විට Skilled Worker වීසා බලපත්රලාභියෙකුට වසර පහක අඛණ්ඩ පදිංචියෙන් පසු ILR සඳහා ඉල්ලුම් කළ හැකිය.
නමුත් නව යෝජනාව මගින් මෙම කාලය පදනම් කරගත් ක්රමවේදය වෙනුවට ලකුණු මත පදනම් වූ "Earned Settlement" ක්රමයක් ආදේශ කිරීමට බලාපොරොත්තු වේ. මෙම නව ආකෘතිය යටතේ, ස්ථිර පදිංචිය සඳහා පෙරනිමි (default) කාලසීමාව වසර දහයක් ලෙස සලකනු ලැබේ. වසර පහේ මාර්ගය ව්යතිරේකයක් (exception) බවට පත්වන අතර, එය පහත අංශ තුනෙන් ලකුණු ලබා ගනිමින් තම කාලසීමාව "වේගවත්" (accelerate) කරගත හැකි අයට පමණක් සීමා වනු ඇත:
- ඉහළ ආදායම්: ජාතික සාමාන්යයට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ වැටුප් (යෝජිත පරාසය £50k–£125k).
- ප්රජා දායකත්වය: තහවුරු කළ හැකි ස්වේච්ඡා සේවය හෝ ප්රජා නායකත්වය.
- ඉංග්රීසි දැනුම: උසස් C1/C2 මට්ටමේ සහතික (දැනට පවතින B1 මට්ටමට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ මට්ටමකි).
සරලවම කිවහොත්, ඔබ "විශේෂිත" පුද්ගලයෙකු බව ඔප්පු කිරීමට නොහැකි වුවහොත්, සාමාන්ය සංක්රමණිකයෙකු දශකයක් පුරා තාවකාලික පදිංචිකරුවෙකු ලෙස සැලකීමේ අවදානමක් ඇත.
මූල්ය උගුල සහ දෙගුණ වන වියදම්
සංක්රමණික පවුල් සඳහා මෙම යෝජනාවේ ආර්ථික යථාර්ථය අතිශය පීඩාකාරී විය හැකිය. වසර පහක් සහ වසර දහයක් අතර වෙනස හුදෙක් කාලය පමණක් නොවේ; එය ඔබේ වියදම් දෙගුණ කිරීමකි.
මූල්ය බර: තාවකාලික වීසා තත්ත්වය දීර්ඝ කිරීම යනු Immigration Health Surcharge (IHS) සහ වීසා අලුත් කිරීමේ ගාස්තු සඳහා දෙගුණයක මුදලක් වැය කිරීමකි. සිව්දෙනෙකුගෙන් යුත් පවුලකට ස්ථිර පදිංචිය ලබා ගැනීම සඳහා යන වියදම ආසන්න වශයෙන් පවුම් 15,000 සිට පවුම් 30,000 ඉක්මවා යා හැකිය. මෙමගින් දේපලක් මිලදී ගැනීමට හෝ වෙනත් ආයෝජනයක් සඳහා යොදවන්නට තිබූ ඔබේ ප්රාග්ධනය රජයේ ගාස්තු මත දිය වී යයි.
Mortgage ලබා ගැනීමේ ගැටළු: වඩාත්ම දරුණු බලපෑම එල්ල වන්නේ නිවාස සිහිනයටයි. එක්සත් රාජධානියේ බැංකු සාමාන්යයෙන් වීසා කාලය වසර දෙකකට වඩා අඩු අයට Mortgage ලබා දීම ප්රතික්ෂේප කරයි. ස්ථිර පදිංචිය වසර දහයක් දක්වා ඈතට තල්ලු කිරීමෙන්, රජය විසින් දක්ෂ සංක්රමණිකයන්ව දශකයක් පුරා දේපල වෙළඳපොලෙන් ඉවතට තල්ලු කරයි. ඔබ වසර ගණනාවක් බදු ගෙවුවද, "Credit Risk" එකක් ලෙස සලකා කුලී නිවාස වෙළඳපොලේ සිරවීමට ඔබට සිදුවනු ඇත.
රජයේ තර්කය සහ එහි ඇති පරස්පරය
රජයේ ප්රකාශිත අරමුණ වන්නේ ස්ථිර පදිංචිකරුවන් පූර්ණ ලෙස සමාජයට ඒකාබද්ධ වී (Integrated) ආර්ථික වශයෙන් ස්වාධීන බව සහතික කිරීමයි. ඉංග්රීසි දැනුම සඳහා C1/C2 වැනි ඉහළ මට්ටමක් නියම කිරීම සමාජ ඒකාබද්ධතාවය වර්ධනය කරන බවත්, වසර දහයක පදිංචිය මගින් රටට සැබවින්ම කැපවූ පිරිස පමණක් ඉතිරි වන බවත් ඔවුන් තර්ක කරයි.
කෙසේ වෙතත්, මෙම තර්කය තුළ බරපතල අඩුපාඩුවක් තිබේ. NHS එකට අත්යවශ්ය වන Care Workers සහ හෙදියන් බොහෝ විට යෝජිත "ත්වරණ" (accelerator) වැටුප් සීමාවන්ට වඩා අඩුවෙන් උපයති. ඔවුන්ට කිසිදා වසර පහේ මාර්ගය සඳහා අවශ්ය ලකුණු ලබා ගැනීමට නොහැකි විය හැකි අතර, ඒ හේතුවෙන් අත්යවශ්ය සේවකයන්ට දශකයක් පුරා අවිනිශ්චිත භාවයක සිටීමට සිදුවේ. මෙය ධනය මත පදනම් වූ සංක්රමණික පන්ති භේදයක් නිර්මාණය කිරීමේ අවදානමක් මතු කරයි.
නීතිමය සටන: "Legitimate Expectation"
මෙම තර්ජනය හමුවේ ප්රජාව නිහඬව සිටියේ නැත. Skill Migrants Alliance (SMA) නමින් සංවිධානය වූ කණ්ඩායමක් මේ වන විට Judicial Review (JR) අභියෝගයක් දියත් කිරීමට සූදානම් වේ.
ඔවුන්ගේ උපායමාර්ගය ප්රධාන වශයෙන් යොමු වී ඇත්තේ "Legitimate Expectation" (සාධාරණ අපේක්ෂාව) යන නීතිමය මූලධර්මය වෙතයි. රාජ්ය අධිකාරියක් (Home Office) යම් පොරොන්දුවක් දී ඇත්නම් හෝ අඛණ්ඩව එකම ක්රමවේදයක් (වසර 5ක මාර්ගය) අනුගමනය කර ඇත්නම්, එම පොරොන්දුව මත විශ්වාසය තැබූ අයට අගතියක් වන ලෙස එය අසාධාරණ ලෙස වෙනස් කළ නොහැකි බව මෙම මූලධර්මයෙන් කියැවේ.
Kingsley Napley නම් ඉහළ පෙළේ නීති ආයතනය හරහා SMA තර්ක කරන්නේ දැනටමත් රට තුළ සිටින පදිංචිකරුවන්ට මෙම නව නීති අදාළ කර ගැනීම නීති විරෝධී විය හැකි බවයි. අධිකරණ ක්රියාමාර්ග ආරම්භ කිරීමට පෙර රජයට මෙම අඩුපාඩු විසඳීමට බල කරන අනිවාර්ය නීතිමය පියවරක් වන Pre-Action Protocol (PAP) ලිපිය යොමු කිරීම සඳහා පවුම් 45,000ක මුදලක් රැස් කිරීම ඔවුන්ගේ ක්ෂණික ඉලක්කය වී ඇත.
ප්රජා සහභාගීත්වය: "අපි ආපසු හැරෙන්නේ නැහැ"
ප්රජාවගේ ප්රතිචාරය ඉතා ප්රබල විය. CrowdJustice ව්යාපාරය ආරම්භ කර පැය 24ක් තුළ පවුම් 6,500ක් රැස් කර ගැනීමට සන්ධානය සමත් විය. නවතම යාවත්කාලීන කිරීම්වලට අනුව, අරමුදල 2026, ජනවාරි 9 වන විට පවුම් 18,000 ඉක්මවා ඇති අතර, 1 වන අදියර සම්පූර්ණ කිරීම සඳහා පවුම් 25,000ක නව අන්තර්වාර ඉලක්කයක් කරා ගමන් කරමින් සිටී.
"මේක මුදල් ගැන විතරක් නෙමෙයි," පරිපාලක සචින්ත හෙට්ටි තන්ත්රි මහතා පැවසීය. "මේක අපේ ගෞරවය, අපේ පවුල් සහ අපේ අනාගතය රැකගැනීම ගැන සටනක්."
සාමාජිකයන්ගේ වේගවත් වර්ධනය නිසා 5 වැනි WhatsApp Group එකත් පිරී ගිය අතර, අලුතින් එකතු වන වෘත්තිකයන් සහ සෞඛ්ය සේවකයන් සඳහා Group 6 (join in - https://chat.whatsapp.com/CE1D1M2P67YL91WVsMZzxK) ආරම්භ කිරීමට සිදු විය.
ඔබට ගත හැකි ක්රියාමාර්ග
අප දැනට සිටින්නේ යෝජනාව සහ එය නීතියක් බවට පත්වීම අතර පවතින "අළු කලාපයක" (grey zone) ය. රජයේ උපදේශන (consultation) කාලය 2026 පෙබරවාරි 12 දිනෙන් අවසන් වේ. දැන් නිහඬව සිටීම පසුව එකඟතාවය පළ කිරීමක් ලෙස අර්ථ දැක්විය හැකිය.
- කලබල නොවන්න, නමුත් සූදානම් වන්න: ඔබේ වීසා අලුත් කිරීමට ආසන්න නම්, පවතින නීති යටතේ එය කඩිනම් කර ගැනීමට නීති උපදෙස් ලබා ගන්න.
- නීතිමය අරමුදලට දායක වන්න: PAP ක්රියාවලිය ආරම්භ කිරීමට SMA වෙත පවුම් 45,000ක් අවශ්ය වේ. සෑම පරිත්යාගයක්ම මෙම නීතිමය සටන ශක්තිමත් කරයි.
- සාක්ෂි ඉදිරිපත් කරන්න (Submit Evidence): ඔබ රැකියාව භාර ගන්නා විට තිබූ සැලසුම්, මෙම නීති පසුකාලීනව (retrospective) ක්රියාත්මක කිරීම මගින් විනාශ වන බව අවධාරණය කරමින් ප්රතිචාර දක්වන්න.
- ස්වේච්ඡාවෙන් ඉදිරිපත් වන්න: සන්ධානය මේ වන විට නීතිමය හෝ පරිපාලන පසුබිමක් ඇති ස්වේච්ඡා සේවකයන් සොයමින් සිටී. විශේෂයෙන්ම ප්රධාන වීසා බලපත්රලාභීන් ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා ප්රසිද්ධියේ පෙනී සිටීමට හැකි යැපෙන්නන් (Dependants/Spouses) මෙම කාර්යයට එක් කර ගැනීමට අපේක්ෂා කෙරේ.
වසර දහයක මූලික කාලසීමාවක් හඳුන්වා දීම මගින් ගෝලීය දක්ෂයින් සඳහා එක්සත් රාජධානිය සතු වටිනාකම මූලික වශයෙන් වෙනස් කරනු ඇත. එය බ්රිතාන්යය 'පදිංචි වීමේ ගමනාන්තයක' සිට 'තාවකාලික වැඩබිමක්' බවට පත් කිරීමට ඉඩ ඇති අතර, වීසා ගාස්තු වලින් උපයන මුදලට වඩා විශාල ආර්ථික පාඩුවක් එමගින් රටට සිදු විය හැකිය.
මූලාශ්රය (Source): https://www.facebook.com/groups/1578054206683671/